Մերօրյա «գյադաների ժամանակը»

Օրերս Վարդգես Գասպարիի կալանավորման և ազատ արձակման ֆոնին ակտիվացան տարբեր հրապարակային խոսակցություններ Հայաստանում քաղբանտարկյալներ լինել-չլինելու մասին։

Հասկանալի է` պետական համակարգի տարբեր օղակների ներկայացուցիչները կտրականապես հերքում են այն փաստը, թե երկրում կան մի շարք անհատներ, որոնց նկատմամբ հարուցված քրեական գործերը կամ դատավճիռները քաղաքական դրդապատճառներ ունեն։ Վերջիններիս միակ հիմնավորումն այն է, որ այդ գործիչներն անցնում եմ քրեական գործերով ընդամենը։

Բնականաբար, այլ բան սպասել առկա վարչակարգից, իմաստ էլ չուներ, քանի որ շատ դժվար է գտնել որևէ իշխանություն, որը կխոստովանի, որ իր երկրում կան քաղբանտարկյալներ։ Իրավիճակն այլ էր, երբ նման կարծիք էին հայտնում նախկինում քաղբանտարկյալ եղած և քաղաքացիական կեցվածք ընդունած տարբեր հասարակկան դեմքեր։

ՀՅԴ խմբակցության ղեկավար Արմեն Ռոստոմյանը մասնավորապես նշեց, որ 1994 թվականից հետո, երբ ուղղակի կասեցվեց Դաշնակցության գործունեությունը, իսկ ղեկավարները հայտնվեցին բանտում, Հայաստանում նման չափանիշերով քաղբանտարկյալներ չեն եղել։ Ռոստոմյանի այս հայտարարությանը հետևեց ընդդիմադիր մամուլի և գործիչների բուռն արձագանքը։ Այստեղ, սակայն, պետք է նշել, որ ինչ-որ առումով Ռոստոմյանի հայտարարության հակադարձումը փոքր-ինչ չափազանցված էր, քանի որ 1994 թվականից հետո Հայաստանում իսկապես էլ քաղաքական խտրականության նման ցայտուն օրինակ չի եղել, երբ արգելվել է ողջ կուսակցության գործունեությունը։ Այս տեսանկյունից Արմեն Ռոստոմյանի նկատմամբ հնչող քննադատությունը կարելի է ասել՝ նպատակահարմար չէր։

Այլ հարց է, որ Վարդգես Գասպարիին, Գևորգ Սաֆարյանին, Շանթ Հարությունյանին և մյուսներին Ռոստոմյանը չի ցանկանում կոչել քաղբանտարկյալ, այստեղ խնդիրն ի դեպ Դաշնակցության կամ Ռոստոմյանի մեջ չէ, այլ այն անձնական վերաբերմունքի, որը գերիշխող է դառնում իրականության և փաստերի նկատմամբ։

Այսպես, Գասպարիի ազատ արձակվելուց հետո վերջինիս հայտարարության կապակցությամբ որոշ անձինք պարզապես անձնական վիրավորանք պարունակող գրառումներով հանդես եկան Վարդգես Գասպարիի մասին՝ խնդիրը, ըստ էության, տեղափոխելով այլ դաշտ։ Նման պրակտիկան, որքան էլ տհաճ է ընդունել, ներկայիս հասարակական-քաղաքական դաշտին բնորոշ գծերից է,երբ բանավեճը քննարկումը կամ քննադատությունը ծավալվում է վիրավորանքների, մեղադրանքների և հայհոյանքների սահմաններում։

Իսկ իրականությունը հետևյալն է. Գասպարին, Շանթ Հարությունյանը, Գևորգ Սաֆարյանը և նրանց ձերբակալված կամ դատապարտված մյուս ընկերները հայտնվել են ճաղերի հետևում միայն քաղաքական գործունեության համար։ Այս պարզ ճշմարտությունը գիտի Հայաստանի Հանրապետության յուրաքանչյուր քաղաքացի։ Այս պարզ ճշմարտության համար բոլորովին էլ անհրաժեշտ չեն որևէ տիպի ու բնույթի կոնվենցիաներ։

Ավելին, բոլոր այն անձինք, ովքեր նշված գործիչների նկատմամբ ունենալով վերապահումներ, տրվում են զգացմունքներին և ոչ միայն չեն ընդունում նրանց քաղբանտարկյալ լինելը, այլև սկսում են վիրավորել, անհարգալից վերաբերմունք են դրսևորում հանրության նկատմամբ, քանի որ, եթե դու չես ընդունում քաղաքական գործչի հայացքները, որի համար նա ձերբակալվում է, ապա դա դեռ չի նշանակում է, որ տվյալ գործիչը դադարում է քաղբանտարկյալ կամ քաղհալածյալ լինել։

Աղասի Մարգարյան

Orer.am, վերլուծաբան