Կարծում եք չափազանցությո՞ւն է, բայց իրականում դահլիճը, և տողերիս հեղինակը անկեղծորեն հուզվում էր, ու ոչ թե մեկ, այլ մի քանի անգամ: Կարելի է ասել, յուրաքանչյուր 20 րոպեն մեկ, հետևաբար պրեմիերան եղավ իսկապես «Со слезами на глазах».
Ուղղակի տեղեկացնեմ` ես գրում եմ այս ռևյուն այն պարզ պատճառով, որ newmag-ի կինոքննադատ Դիանա Մարտիրոսյանը ներգրավված է եղել ֆիլմում: Հետևաբար կա շահերի բախում, այդ պատճառով, նոր գեղարվեստական ֆիլմի առավելությունների և թերությունների մասին այս անգամ կգրեմ ես:
Կինեմատոգրաֆիական հայկական ամենահայտնի դինաստիաներից մեկի` Մկրտչյան եղբայրների զավակը` Ալբերտի տղա Մհեր Մկտրչյանը հայ հանդիսատեսին ներկայացրեց իր առաջին գեղարվեստական ֆիլմը, որ նկարահանել է Հայաստանում: Եթե անկեղծ, ապա ոչ-կինեմատոգրաֆիստական շրջանակներում իր հայտնի հորեղբոր անվանակիցը առանձնապես հայտնի չէ, ու առավել ևս, որ ռեժիսոր է և ֆիլմեր ունի Ռուսաստանում:
Մհեր Մկրտչյանը ֆիլմի և’ ռեժիսորն է, և’ սցենարի հեղինակը: Ֆիլմը 4 ընկերների և նրանց 2 քույրերի մասին է: Դեպքերը զարգանում են 1990-1992 թվականներին: Ֆիլմը պատմում է, թե ինչպես այդ երեք տարիներին դասավորվեցին չորս ընկերների և նրանց երկու քույրերի ճակատագրերը: Ու ինչպես վերնագիրն է հուշում` գործողությունները ծավալվում են կյանքում` Երևանում, և կռվում` Արցախում:
Գործողությունների կատալիզատոր դառնում է գլխավոր հերոսներից մեկի հոր մահը Արցախում: Պարզվում է` նա քնած է մնացել կռվի ժամանակ, արդյունքում հայկական կողմը տվել է զոհեր, հանձնել գյուղ: Մեղքի զգացումից հրամանատար հայրը ինքնասպան է լինում: Դա էլ իր հերթին ստիպում է նրա որդուն մեկնել ռազմաճակատ, իսկ ամուսնու մահը սգող կնոջը` վշտից հիվանդանալ ու դստեր ուղեկցությամբ մեկնել Մոսկվա` վիրատահության:
Ֆիլմում հերոսները 25 տարեկան են, արդեն ԲՈՒՀ-ն ավարտած, ամեն մեկը իր գործին կամ սպասելով գործին: Եթե համադրում ես նրանց տարիքը, ստացվում է, որ այսօր նրանք պիտի լինեին 50 տարեկաններ: Եթե հաշվի առնենք ռեժիսորի տարիքը, պարզ է դառնում, որ Մհեր Մկրտչյանը այս ֆիլմը նկարել է իր սերնդի մասին: Այն սերնդի, որ 88-ին Ազատության հրապարակում էր, 90-ականներին ռազմաճակատում, իսկ դրանից հետո` ով որտեղ պատահի, սովորաբար «ռուսաստաններում», «ամերիկաներում» կամ Եռաբլուրում: Դա Հայաստանի լավագույն, բայց կորսված սերունդն էր, որ իր ուսերին կրեց Ազգային զարթոնքն ու Ազգային ազատամարտը:
«Կյանք ու կռիվը» ոչ այնքան Անկախության մասին է, որքան Անկախության գնի: Թե ինչ վճարեց 88-ի սերունդը այսօրվա Հայաստանն ունենալու համար: Եվ ամենակարևորը ովքեր վճարեցին: Իսկ վճարեցին Խորհրդային Հայաստանի ԲՈՒՀ-երի վերջին շրջանավարտները, որ կիրթ էին, առաջադեմ, ազնիվ ու մի քիչ էլ ռոմանտիկ: Դա հենց Մհեր Մկրտչյանի և Շարմի տղաների սերունդն է: Ու պատահական չէ, որ ֆիլմը արտադրել են Շարմը և «շարմականները»: Եթե «Մեր Բակը» Շարմի հումորային էնցիկլոպեդիան է 90-ականների Երևանի մասին, ապա «Կյանք ու կռիվը»` նրանց ռեքվիեմը մահացած սերնդակիցների մասին:
Մհեր Մկրտչյանի ֆիլմի առավելություններից է գիտակցաբար արված քայլը` նվազագույն պաթոս ու հայրենասիրության մասին զրո մենախոսություններ: Հերոսները շատ կենդանի են, ազնիվ, տրամաբանական: Երկխոսությունները` ճիշտ այնպես, ինչպես կյանքում` անավարտ, էմոցիոնալ: Ֆիլմի դերասանական երիտասարդ կազմը իսկապես փորձել է անել առավելագույնը: Գլխավոր հերոս, դերասան Սամվել Թադևոսյանը պրեմիերային եկել էր զինվորական համազգեստով, պարզվեց` ծառայում է:
Հումորային կատակերգություններից ծանոթ ՀՏ Հայկոն, որ բավականաչափ կինոփորձ է ձեռք բերել, այս անգամ դրամատիկ դերում էր, թեև նույն ամպլուայում: Հայկոն կարողացել է դառնալ յուրօրինակ մարդ-կամուրջ. նա ադեկվատ է և’ 90-ականներում, և’ 2000-ականներում: Կամ գուցե խնդիրն այն է, որ նա սովորական երևանցի տղա է` իր լավ ու վատ կողմերով, բայց և հասկանալի ու ընդունելի շատերի համար:
Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այստեղ
