Երկրագիտական թանգարանում տեղի ունեցավ արհեստներին եւ արհեստավորներին նվիրված միջոցառում
Գեղարքունիքի երկրագիտական թանգարանում «Եվրոպական ժառանգության օրեր» միջոցառման շրջանակներում կազմակերպված միջոցառմանն անդրադարձ կատարվեց արհեստներին եւ նորբայազետցի արհեստավորներին, որոնց մասնագիտությունը, փոխանցվելով սերնդեսերունդ, շարունակվում է մինչ օրս:
Թանգարանի գիտաշխատող Մանյա Չարվադարյանը միջոցառման մասնակիցներին փոխանցեց Հին ու Նոր Բայազետին բնորոշ արհեստների մասին հետաքրքիր մանրամասներ՝ կավագործությունից մինչեւ փռնչիություն:
«1830-ականներին Հին Բայազետից 200-300 ընտանիքներ տեղափոխվեցին Սեւանա լճի ավազան եւ հիմնեցին Նոր Բայազետ քաղաքը: Գաղթողների մեջ քիչ չէին արհեստավորները: 1920-ականներին Նոր Բայազետում նրանց արհեստանոցները ձգվում էին եկեղեցուց մինչեւ շուկա:
Արհեստներից առաջիններից համարվում է խեցեգործությունը, որի ճյուղերից է թոնրագործությունը: Հին ու Նոր Բայազետներում թաղիքագործությունը եւս զարգացած ճյուղերից է եղել:
Թաղիքագործները թաղիք պատրաստելուց զատ, ռազմաճակատի համար պատրաստում էին վալինկաներ, ձեռնոցներ, այծենակաճ: Երկրագիտական թանգարանում այսօր ներկայացվում է ժամանակակից թաղիքագործությունը՝ հանձինս ժողովրդական վարպետ Լալա Մնեյանի, մեր համաքաղաքացի Անահիտ Ճաթեյանի , Հասմիկ Սեթաղյանի եւ այլոց:
Հայկական բարձրավանդակը հարուստ է մետաղի հանքերով, որոնք նպաստել են Հայաստանում մետաղագործությանը, արհեստների զարգացմանը: Պղինձը քարից հետո հայտնաբերված մետաղ էր , որից պատրաստված գործիքները որոշ չափով դուրս մղեցին քարե գործիքները: Այդ գործիքների նմուշները պահպանված են մեր թանգարանում»,-ներկայացրեց Մանյա Չարվադարյանը:
Գիտաշխատողը նշեց նաեւ, որ դարբնի աշխատանքը եւս Հին ու Նոր Բայազետներում դժվարին, բայց գնահատված արհեստներից է եղել: Դարբնագործության լավագույն նմուշ է Հին Բայազետի բերդի դուռը, որի մեկ փեղկը կշռում է 800 կիլոգրամ, որը 2014թվականին մեր ժամանակավոր ցուցադրության է դրվել Գավառ քաղաքի Սուրբ Կարապետ եկեղեցում: Նոր Բայազետ կամ Գավառ քաղաքում լավագույն դարբիններ են համարվել Բադալյան եղբայրները՝ Հայրոն, Պետրոսը, Պողոսը, Ալեքսանը, Ստեփանը, Նիկոլան, Գորոյան Խաչոն, Մկոն, Գրիգորը, քուրդ Սիմոնը, Բադեյան Գեւորգը, Լեւոնը, Թոռչու Հայրապետը, Արզումանը: Կարեւոր արհեստներից է եղել պայտագործությունը:
«Մի շարք հայտնի պայտագործների թվում էր նաեւ Ենգիբարյան Սերգոն, ով իր ուժի շնորհիվ կարողացել է միայնակ գետնել կենդանուն եւ պայտել: Նրան բախտ է վիճակվել պայտելու նաեւ զորավար Անդրանիկի ձին: 20-րդ դարի կեսերից Նոր Բայազետում հողաշեն տանիքները փոխարինվեցին թիթեղներով:
Լավագույն թիթեղագործներ կամ որ նույնն է, ժեշտանչիներ են համարվել Աչիկյան եղբայրները, որոնց արհեստն այսօր փոխանցվել է որդուց որդուն: Հետաքրքիր դեպք է հիշատակվում Աչկի Բաղդասարի մասին: Ժեշտանչի Բաղդասարը աշխատելիս է եղել Իջևանի Աչաջուր գյուղում, որտեղ վճարի փոխարեն տվել են Սաթենիկին, այսինքն՝ կնոջը»,-պատմեց Մանյա Չարվադարյանը:
Գիտաշխատողը մանրամասն կանգ առավ նաեւ ջուլհակության, կոշկակարության, թամբագործության, քարակոփության, դերձակության, վարսավիրության, ներկարարության, պատշարության, փայտագործության, փռնչիության եւ այլ արհեստների մասին, որոնցով մարդիկ ապրել ու ապրեցրել են Հին ու Նոր Բայազետներում:
Ըստ Թանգարանի տնօրենի հավաստման՝ թանգարանում սեպտեմբերի 21-ին բացվել են 2 ցուցադրություններ՝ նվիրված Հայաստանի Անկախության 25-ամյակին եւ Արցախյան գոյամարտում, ինչպես նաեւ 2016 թվականի Ապրիլյան հերոսամարտերում քաջաբար զոհված հայ մարտիկներին: Ներկաները միջոցառման ավարտին դիտեցին նաեւ այդ ցուցադրությունները:
