Երկրագիտական թանգարանում տեղի ունեցավ արհեստներին եւ արհեստավորներին նվիրված միջոցառում
Մշակույթ
Գեղարքունիքի երկրագիտական թանգարանում «Եվրոպական ժառանգության օրեր» միջոցառման շրջանակներում կազմակերպված միջոցառմանն անդրադարձ կատարվեց արհեստներին եւ նորբայազետցի արհեստավորներին, որոնց մասնագիտությունը, փոխանցվելով սերնդեսերունդ, շարունակվում է մինչ օրս:
Թանգարանի գիտաշխատող Մանյա Չարվադարյանը միջոցառման մասնակիցներին փոխանցեց Հին ու Նոր Բայազետին բնորոշ արհեստների մասին հետաքրքիր մանրամասներ՝ կավագործությունից մինչեւ փռնչիություն:
«1830-ականներին Հին Բայազետից 200-300 ընտանիքներ տեղափոխվեցին Սեւանա լճի ավազան եւ հիմնեցին Նոր Բայազետ քաղաքը: Գաղթողների մեջ քիչ չէին արհեստավորները: 1920-ականներին Նոր Բայազետում նրանց արհեստանոցները ձգվում էին եկեղեցուց մինչեւ շուկա:
Արհեստներից առաջիններից համարվում է խեցեգործությունը, որի ճյուղերից է թոնրագործությունը: Հին ու Նոր Բայազետներում թաղիքագործությունը եւս զարգացած ճյուղերից է եղել:
Թաղիքագործները թաղիք պատրաստելուց զատ, ռազմաճակատի համար պատրաստում էին վալինկաներ, ձեռնոցներ, այծենակաճ: Երկրագիտական թանգարանում այսօր ներկայացվում է ժամանակակից թաղիքագործությունը՝ հանձինս ժողովրդական վարպետ Լալա Մնեյանի, մեր համաքաղաքացի Անահիտ Ճաթեյանի , Հասմիկ Սեթաղյանի եւ այլոց:
Հայկական բարձրավանդակը հարուստ է մետաղի հանքերով, որոնք նպաստել են Հայաստանում մետաղագործությանը, արհեստների զարգացմանը: Պղինձը քարից հետո հայտնաբերված մետաղ էր , որից պատրաստված գործիքները որոշ չափով դուրս մղեցին քարե գործիքները: Այդ գործիքների նմուշները պահպանված են մեր թանգարանում»,-ներկայացրեց Մանյա Չարվադարյանը:
Գիտաշխատողը նշեց նաեւ, որ դարբնի աշխատանքը եւս Հին ու Նոր Բայազետներում դժվարին, բայց գնահատված արհեստներից է եղել: Դարբնագործության լավագույն նմուշ է Հին Բայազետի բերդի դուռը, որի մեկ փեղկը կշռում է 800 կիլոգրամ, որը 2014թվականին մեր ժամանակավոր ցուցադրության է դրվել Գավառ քաղաքի Սուրբ Կարապետ եկեղեցում: Նոր Բայազետ կամ Գավառ քաղաքում լավագույն դարբիններ են համարվել Բադալյան եղբայրները՝ Հայրոն, Պետրոսը, Պողոսը, Ալեքսանը, Ստեփանը, Նիկոլան, Գորոյան Խաչոն, Մկոն, Գրիգորը, քուրդ Սիմոնը, Բադեյան Գեւորգը, Լեւոնը, Թոռչու Հայրապետը, Արզումանը: Կարեւոր արհեստներից է եղել պայտագործությունը:
«Մի շարք հայտնի պայտագործների թվում էր նաեւ Ենգիբարյան Սերգոն, ով իր ուժի շնորհիվ կարողացել է միայնակ գետնել կենդանուն եւ պայտել: Նրան բախտ է վիճակվել պայտելու նաեւ զորավար Անդրանիկի ձին: 20-րդ դարի կեսերից Նոր Բայազետում հողաշեն տանիքները փոխարինվեցին թիթեղներով:
Լավագույն թիթեղագործներ կամ որ նույնն է, ժեշտանչիներ են համարվել Աչիկյան եղբայրները, որոնց արհեստն այսօր փոխանցվել է որդուց որդուն: Հետաքրքիր դեպք է հիշատակվում Աչկի Բաղդասարի մասին: Ժեշտանչի Բաղդասարը աշխատելիս է եղել Իջևանի Աչաջուր գյուղում, որտեղ վճարի փոխարեն տվել են Սաթենիկին, այսինքն՝ կնոջը»,-պատմեց Մանյա Չարվադարյանը:
Գիտաշխատողը մանրամասն կանգ առավ նաեւ ջուլհակության, կոշկակարության, թամբագործության, քարակոփության, դերձակության, վարսավիրության, ներկարարության, պատշարության, փայտագործության, փռնչիության եւ այլ արհեստների մասին, որոնցով մարդիկ ապրել ու ապրեցրել են Հին ու Նոր Բայազետներում:
Ըստ Թանգարանի տնօրենի հավաստման՝ թանգարանում սեպտեմբերի 21-ին բացվել են 2 ցուցադրություններ՝ նվիրված Հայաստանի Անկախության 25-ամյակին եւ Արցախյան գոյամարտում, ինչպես նաեւ 2016 թվականի Ապրիլյան հերոսամարտերում քաջաբար զոհված հայ մարտիկներին: Ներկաները միջոցառման ավարտին դիտեցին նաեւ այդ ցուցադրությունները:
