Արցախի Մարաղա գյուղում Ադրբեջանի իրականացրած հանցանքները վաղեմության ժամկետներ չունեն. անցել է 26 տարի
Հասարակություն«Ընդդեմ իրավական կամայականության» ՀԿ-ն առաջինն էր, որ հենց 1992 թվականի ապրիլի 10-ին, Արցախից ստանալով Մարաղա գյուղում տեղի ունեցած կոտորածի մասին լուրը, սկսել է գրի առնել, թե ինչ է տեղի ունեցել: Այսօր եւս կազմակերպության տնօրեն Լարիսա Ալավերդյանը բարձրաձայնում է սարսափելի դեպքերի մասին եւ կոչ անում առավել մեծ ուշադրություն դարձնել այս դեպքերի ուսումնասիրությանը եւ դրան առնչվող իրավական գործընթացներին, քանի որ այս հանցագործությունները չունեն վաղեմության ժամկետ:
«Պատահական չէ, որ դեպքերից երկու-երեք օր հետ բարոնուհի Քերոլայն Քոքսը եկել է գյուղ: Մարաղայում մարդիկ կոտորվել էին, որովհետև հայ էին, անօգնական և որևէ դիմադրության հնարավորություն չունեին. սպանդը ծրագրված է եղել հենց այս պայմաններում»,- լրագրողների հետ զրույցում ասաց Լարիսա Ալավերդյանը՝ հիշեցնելով, որ Մարաղայի դեպքերը տարբերվում են Սումգայիթում, Բաքվում, Գանձակում և այլ ավելի քան 300 բնակավայրերում տեղի ունեցած ցեղասպանական գործողություններից մի բանով, որ այդ դեպքերը իրականացվել են նորանկախ Ադրբեջանի կողմից, մինչդեռ մյուսները՝ Խորհրդային Ադրբեջանի:
Լարիսա Ալավերդյանը պատմեց, որ Մարաղան բավականին զարգացած եւ հարուստ գյուղ է եղել, որտեղ ռազմական գործողություններ չեն իրականացվել:
«Այդ ժամանակ ռազմական գործողությունները Թալիշի կողմերում են եղել՝ վերեւներում, Մատաղիս և այլն, բայց ամեն դեպքում հասկանալով, որ վտանգ կա, Մարաղայից բոլորին գրեթե տեղահանել են, մնացել են քչերը, ովքեր հիվանդ լինելու կամ փոքր երեխա ունենալու պատճառով այդտեղից դուրս չեն եկել: Ադրբեջանցիները դա հստակ տեսել են, հասկանալով, որ այդտեղ կարող է մնացած լինեին անօգնական, հիվանդ, երեխաներ ունեցող երիտասարդ կանայք, ծրագրել են այդ գործողությունները. սա ցեղասպանական ծրագիր է եղել»,-ասաց նա:
Լարիսա Ալավերդյանը նշեց, որ իր կազմակերպությունը արդեն իսկ 1996 թվականին կազմել էր հստակ փաթեթ, վկայություններ վերցրել կատարվածի վերաբերյալ եւ այդ ամենը հանձնել Արցախի իշխանություններին, որոնք կարողացել են գտնել միջազգային կազմակերպություններ: Դեպքը ներկայացվել է ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների կոմիտե. այստեղ այն լսվել է մեկ անգամ:
« Մենք հետագայում էլ փնտրում էինք մարդկանց, ում վերցրել են պատանդ, սպանություններն այնպես են եղել, որ անասելի է. այն անձը, որ կողքից տեսել է՝ ինչ է տեղի ունենում, հետագայում խելակորույս է դարձել»,- ընդգծեց նա:
Լարիսա Ալավերդյանը նշեց, որ խոսքը գնում է շուրջ 5 տասնյակ մարդկանց սպանության մասին, 5 տասնյակ պատանդների մասին, ինչպես նաեւ 19 մարդու, ում մասին այդպես էլ մինչ օրս որեւէ տեղեկություն չկա: Պատանդների հետ մանրամասն աշխատանք է տարվել:
«Սա տեղի է ունեցել ժամանակակից Ադրբեջանի կողմից, այդ պետությունն առնվազն պատասխանատու է ասելու, թե ինչ է տեղի ունեցել այդ անձանց հետ: Մենք մեկ անգամ ևս որոշում ենք կայացրել, որ պետք է իրավական, իրավաբանական փաթեթ կազմվի, և դա հասցվի միջազգային կազմակերպություններին: Դա սիրողական մակարդակով արվող աշխատանք չէ, պահանջում է ընդգրկուն խմբի մասնագետներ, որոնք պետք է աշխատեն, վարձատրվեն, հետագայում պատասխանատվություն կրեն և մարդկանց զեկուցեն՝ ինչ է արվել. ես ուղղակի հայտարարում եմ՝ մենք գրավոր էլ ենք դիմելու մեր բիզնես-համայնքի ներկայացուցիչներին, դիմում եմ նաև պետական մարմիններին: Ես չգիտեմ՝ որ մարմինը նման աշխատանքն իր վրա կվերցնի, մեր կազմակերպությունը կարող է անել բոլոր գործերը, բացի մի բանից՝ այն պետք է ընդգրկի ու վարձատրի այդ մարդկանց: Պետք է մասնագետների ընդգրկել նաև արտերկրից, ովքեր առավել փորձառու են»,-ասաց Լարիսա Ալավերդյանը եւ հավելեց, որ Մարաղան հնարավոր չէ որեւէ կերպ քողարկել: «Դա Ադրբեջանն է, եւ հենց ինքը»,-եզրափակեց նա:
«Սովորական ցեղասպանություն» նախագծի հեղինակ Մարինա Գրիգորյանն էլ հավելեց, որ տեղեկատվական դաշտում մեծածավալ աշխատանքներ են կատարվում, սակայն սա արդեն իրավական դաշտի խնդիրն է:
«Ադրբեջանը երբեք չի խոսում Մարաղայի մասին, դա տարօրինակ է, բայց տրամաբանական. նրանք հաստատեցին, որ Ադրբեջանի հայատյաց քաղաքականությունը կապ չունի նրա հետ, թե ով է իշխանության ղեկին, քաղաքականությունն ու մեթոդները նույնն են: Ադրբեջանն անընդհատ մեզ հիշեցնում է այդ մասին. երկու տարի առաջ Թալիշում նրանք գրեթե կրկնեցին Մարաղան: Նյուրենբերգը դեռ առջևում է, եւ ես ուրախ եմ, որ մեր պատգամավորներն ու քաղաքական գործիչները ևս այդ գաղափարը տարածում են, որ Ադրբեջանը պետք է ենթարկվի Նյուրենբերգյան գործընթացին»,-եզրափակեց նա:
