«Ծռերի» արհեստական «մանյովրները»
Վերջին շրջանում հանրային ուշադրության կենտրոնում են Արցախում առաջիկայում սպասվող համապետական ընտրությունները: 2020-ին կայանալիք համապետական երկու ընտրությունների մոտենալուն պես Արցախում տեղի ունեցող ցանկացած իրադարձություն, ցանկացած զարգացում, հայտարարություն դիտարկվում է երկու հարթության մեջ՝ ընտրությունների պրիզմայով և, թե ինչպես այդ զարգացումները կարող են անդրադառնալ Արցախյան հիմնահարցի, հայ-ադրբեջանական հակամարտության վրա։
Այս համատեքստում վերջին օրերին Արցախյան քաղաքական հարթակում ինտրիգ են հաղորդում «Սասնա ծռերի» տեսանելի ակտիվությունը և Արցախի պաշտոնական շրջանակների ներկայացուցիչների, քաղաքական-հասարակական գործիչների անդրադարձը դրանց։ Բացի այդ, գործընթացներին որոշակի ֆոնային ազդեցություն է թողնում Սամվել Բաբայանի ակտիվությունը։ Վերջինս արդեն իսկ փորձում է հանրությանը ներկայանալ որպես նախագահի թեկնածու, թեև ակնհայտորեն ունի օրենսդրական լուրջ ու երևի թե անլուծելի խոչընդոտներ։ Այստեղ ուշագրավ է Արցախի, այսպես կոչված, միջանկյալ կարգավիճակի, մասնավորապես ՌԴ-ին մանդատային կառավարման հանձնելու շուրջ Բաբայանի հայտարարությունները, որոնք տարբեր ու հակասական արձագանքների են արժանացել։ Այս թեման որոշակի ակտիվություն է մտցրել «Սասնա ծռերի» գործողություններում. վերջիններս ստորագրահավաք են սկսել, որպեսզի Արցախը դառնա Հայաստանի մարզ՝ ռուսական ազդեցությունից դուրս գալու համար։ Այստեղ նրանք ակնարկում են նաև Բաբայանի մատնանշած մանդատային կառավարման հանձնման տարբերակը և փորձում են քայլեր ձեռնարկել դրանից զերծ մնալու համար։
Միանշանակ ասել, թե Սասնա ծռերի ակտիվությունն Արցախում լուրջ գործոն է կամ մեծ արձագանք է ստանում, կնշանակի չտիրապետել իրավիճակին և տրվել ծռիստական ու նրանց սպասարկող քարոզչամեքենայի ազդեցությանը, սակայն չպետք է թերագնահատել նրանց ազդեցությունը, քանի որ այնուամենայնիվ ձեռնարկված քայլերը որոշակի, թեկուզ կրավորական, ազդեցություն հանրության տրամադրությունների վրա, այնուամենայնիվ, ունենում են։
Եթե ուշադիր նայենք «Ծռերի» գործողություններին՝ կարելի է նկատել, որ վերջիններս արծարծում են այն թեմաները, որոնք հայկական շրջանակներում Արցախյան շարժման սկզբից ի վեր քննարկվում են՝ Արցախը պետք է ընթանա Հայաստանի հետ վերամիավորման ճանապարհո՞վ, թե՞ անկախության։ Այս խնդիրը իհարկե նոր չէ մեր օրակարգում։ Պարզապես «Սասնա ծռերը» այս պահին փորձում են իրենց վերագրել այդ դափնիները և ներկայացնել, որ ՀՀ հետ վերամիավորման ուղղության հարցում իրենք ամենաարմատական թևն են։ Մինչդեռ «Սասնա ծռեր» քաղաքական խումբը շատ նրբորեն շրջանցում է այն իրողությունը, որ ըստ էության իրենք փորձում են սկսել մի գործընթաց, որն ամրագրվել է դեռևս ՀՀ անկախության հռչակագրում։ Սա ընդամենը շոուի քաղաքական և տեսանելի մասն է։ Մինչդեռ իրականում այս քողի ներքո խորքային լուրջ խմորումներ են տեղի ունենում և քողարկում «Սասնա ծռերի» իրական նպատակները։
2018-ին տեղի ունեցած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններից հետո ակնհայտ դարձավ, որ այս քաղաքական ուժի վարկանիշը շատ ցածր է՝ ընդամենը 1,5 տոկոս։ Անկախ նրանց հռետորաբանությունից և նկրտումներից իրողությունները փոխվել են։ ՊՊԾ գնդի գրավումից և ՀՀ-ում իշխանափոխությունից հետո վերջիններիս նկատմամբ վերաբերմունքն այլ է։ Կտրուկ ու սուր հռետորաբանությունից և պարբերաբար իրավիճակը ապակայունացնելուց, սպառնալիքներից բացի, ՀՀ ներքին քաղաքական գործընթացների վրա ազդելու այլ լուրջ ռեսուրս չունենալով՝ «Ծռերը» հետ են քաշվել։ Ուստի նրանց օդ ու ջրի պես ինքնադրսևորման, ինքնահաստատման հարթակ է անհրաժեշտ։ Այս պարագայում վերջիններս հաշվարկում են, որ հեղափոխության ճանապարհով չանցած Արցախը կարող է այսօրվա իշխանությունների համար առնվազն հոգեբանական առումով օտարածին մարմին լինել։ Ենթադրելով, թե կարող են լինել լուրջ հակասություններ ՀՀ նոր իշխանությունների ու հեղափոխության ճանապարհով չանցած Արցախի ղեկավարության միջև, գուցե հնարավոր լինի սեփական խաղը սկսել։ Եվ այդ խաղն արդեն մեկնարկել է՝ կուսակցություն են հիմնել, քաղաքական քողի ներքո գործընթացներ են նախաձեռնել, հայտարարություններ են անում, երբեմն սադրանքների մակարդակով։
Ակնհայտ է և նհրաժեշտ ուշադիր հետևել «Ծռերի» հռետորոբանությանն ու քայլերին, այդ թվում՝ ազգային անվտանգության համատեքստում, որովհետև ոմանց գործունեությունը մեծ վտանգ կարող է հանդիսանալ թե՛ ՀՀ, թե՛ Արցախի համար։
Անդրանիկ Հարությունյան
