«Տեսնում եմ կայունության հնարավոր վտանգներ թե՛ անվտանգության տեսակետից, թե՛ ֆինանսա-տնտեսական համակարգում». «Փաստ»
Հարցազրույց«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Ներիշխանական պայքար, 100 փաստեր, որոնք ներկայացվում են որպես ձեռքբերումներ, և փուլ, որը կարող է վտանգավոր լինել: Նշված բաղադրիչներն ու ներքաղաքական հարցերը «Փաստը» առանձին-առանձին դիտարկել է քաղտեխնոլոգ Վիգեն Հակոբյանի հետ զրույցում:
«Պարզ PR քայլ, որն էֆեկտիվ չէ». հիասթափությունից՝ ապատիա
Նիկոլ Փաշինյանի ասուլիսի ժամանակ ներկայացված 100 փաստերը Վ. Հակոբյանը պարզ PR քայլ է համարում:
«Մեր երկրի զարգացումն ու փոփոխությունները չունեն այն տեմպը, որ անգամ մեկ տարվա ընթացքում 100 լուրջ նվաճում կուտակվի, ու հանրությանը ներկայացվի որպես նոր Հայաստանում տեղի ունեցող փոփոխությունների արտացոլում:
Ինչպես մայիսին տեղի ունեցած ասուլիսից հետո էի ասել, հիմա՝ առավել ևս, կարծում եմ, որ կարելի էր սահմանափակվել 10-20 փաստով, որովհետև, այսպես, թե այնպես, ամեն առավոտ սկսում ենք վիճակագրական որևէ ցուցանիշով, որին կա՛մ հավատում ենք, կա՛մ՝ ոչ, որից կա՛մ տպավորվում ենք, կա՛մ՝ ոչ:
Այդուհանդերձ, կա թերահավատություն, որովհետև Հայաստանում իրական կյանքը և վիճակագրությունն իրար չեն համընկնում: Ի հեճուկս այն ձևավորված կարծիքի, ըստ որի՝ Հայաստանում առանձնապես ոչինչ չի փոխվում, և թիմն իր աղաղակող ոչ պրոֆեսիոնալիզմով պարզ չէ, թե ինչով է զբաղված, ուզում են ներկայացնել, որ կան նվաճումներ, այդ թվում՝ փոքր:
Այսինքն, սա պարզ PR քայլ է, որն էֆեկտիվ չէ: Երբ մեծ հաղթանակներ չկան, այլ տարբերակ չի մնում, քան ներկայացնել, այսպես կոչված, փոքր հաղթանակները»,-նշում է քաղտեխնոլոգը՝ նկատելով, որ 100 փաստերի արձանագրությունները գրեթե ուշադրության չեն արժանացել ո՛չ մամուլում, ո՛չ հասարակության կողմից:
«Ըստ իս, գալիս է մի վտանգավոր փուլ, երբ մարդիկ որոշակի հիասթափություն են ապրում, որին սովորաբար հետևում է խորը ապատիան: Այսինքն, այն, ինչը կար ՀՀԿ-ի օրոք: Հիմա ոգևորությունից, էյֆորիայից դեպի ավելի սթափ դատողության շրջան ավելի արագ են անցնում: Արդեն անցել ենք հիասթափության փուլ, իսկ եթե կտրուկ փոփոխություններ չեն լինում, դրան հետևում է ապատիան:
Դատելով նրանից, որ առկա է բավականին սառը ու անտարբեր ռեակցիա այդ 100 փաստի նկատմամբ, կարող ենք ասել, որ մենք սկսում ենք գտնվել հիասթափություն-ապատիա տրանսֆորմացիայի ֆազայում: Սա բավականին տխուր փաստ է, որովհետև հույսերը մեծ էին, իսկ շանսը, որը տրվել է, չի օգտագործվում:
Համենայն դեպս, հասարակության ընկալման մեջ այդպես է»,ընդգծեց մեր զրուցակիցը:
Շահն ու լծակներ ունենալու ցանկությունը՝ վերադասավորումների և զիջումների հավանականության ներքո
Ինչ վերաբերում է ներիշխանական զարգացումներին, Վ. Հակոբյանը շեշտեց, որ ինքը դեռ ամիսներ առաջ էր կանխատեսել, որ ուշ թե շուտ թիմում լինելու են տարաձայնություններ, որոնք կարող են բերել թե՛ ֆրակցիոնիզմի, թե՛ տրոհման:
Հղում անելով նաև փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանի այն կարծիքին, թե իրական ընդդիմությունը կարող է իշխանությունից ձևավորվել, քաղտեխնոգոլը հավելեց.
«Այդ ամենի պարզ անալիզը ցույց էր տալիս, որ ուշ թե շուտ իրավիճակը հանգեցնելու է այն զարգացումներին, որոնք հիմա են առկա: Թիմը բավականին բազմավեկտոր է, պատահական սկզբունքով է ստեղծվել. այն քաղաքական, հասարակական ուժերը կամ անհատները, որոնք մասնակցել են քայլելու, փողոցներ փակելու, ֆեյսբուքում գրառումներ անելու և անիծելու գործընթացներին, իրենց մասնաբաժինն են պահանջել իշխանության մեջ, և Ն. Փաշինյանն իրենց պահանջները բավարարել է»:
Մեր զրուցակցի խոսքով, թիմում մեկ ընդհանուր «իզմ» չկա և յուրաքանչյուրն ունի իր շահը:
«Ամիսներ շարունակ բավականին լուրջ պայքար կա, այսպես կոչված, քաղաքացիական սեկտորի և քաղաքական թիմի միջև: Բացի այդ, կա պրոֆեսիոնալների թև, որոնք չեն պատկանում ո՛չ քաղաքացիական սեկտորին, ո՛չ քաղաքական թիմին:
Ընդ որում՝ իր հերթին քաղաքական թիմն էլ է շատ խայտաբղետ: Այնտեղ ներգրավված են նաև Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ժամանակվա թիմի կարկառուն ներկայացուցիչները, որոնք ազդեցության բավականին լուրջ լծակներ են ստացել: Հիմա այդպես է ստացվե՞լ, թե՞ միտումնավոր է արվել՝ Ն. Փաշինյանի խնդիրն է:
Կարծում եմ՝ խնդիրն է՝ նաև ապագայում:
Ինչևէ, այդ թևերի միջև իշխանության լծակների համար ամիսներ շարունակ պայքար է գնում և խոսքն իրական՝ ուժային, ֆինանսական և տնտեսական լծակների մասին է: Ու այս առումով բավականին ագրեսիվ է քաղաքացիական հասարակության թևը, որն ամիսներ շարունակ պահանջում էր Արթուր Վանեցյանի, Վալերի Օսիպյանի հրաժարականները:
Երբեմն ակնարկվում է նաև պաշտպանության նախարարի հրաժարականի մասին: Որոշ ժամանակ առաջ էլ կասկածի տակ էին վերցնում ՊԵԿ-ի աշխատանքը՝ մինչև որ թե՛ առաջին, թե՛ երկրորդ 100 փաստով պարզվեց, որ այս երկրում միակ նորմալ աշխատող մարմինը, բացի ուժայիններից, ՊԵԿ-ն է, մինչև որ Ն. Փաշինյանն իր պաշտպանության տակ չառավ ՊԵԿ նախագահին:
Այսինքն, իշխանության հասարակական թևն անընդհատ ուզում է իշխանության լծակներ ստանալ: Այդ թևը դժգոհ է այն «փայից», որն իրեն հասել է թե՛ գործադիրում, թե՛ մասնավորապես խորհրդարանում:
Իրավիճակը հիմա ավելի քան սրվեց. Ամուլսարի հարցը, Ստամբուլ յան կոնվենցիան, ՍԴ-ի, ինչպես նաև ՍԴ-ի նախագահի շուրջ ստեղծվածը, Ռոբերտ Քոչարյանի շուրջ ստեղծված բավականին բարդ իրավիճակը, Արցախի իշխանության հետ հարաբերություններն ու բազմաթիվ այլ կուտակված խնդիրները սրում են իրավիճակը:
Ու քանի որ տարաձայնությունները խորացած են մասնավորապես Ամուլսարի շուրջ, կարծում եմ՝ Նիկոլ Փաշինյանը զգում է, որ Ամուլսարի պատրվակով իր վրա ճնշում կա, որի իմաստը գուցե այդքան էլ Ամուլսարը չէ, որքան իշխանության իրական լծակներին հասնելը:
Ու քանի որ Ն. Փաշինյանի մոտ որոշակի անվստահություն կա, պրոֆեսիոնալների և հասարակական սեկտորի միջև առկա պայքարում, նա, կարծես, ուժայինների պրոֆեսիոնալների հաշվին, այսպես կոչված, հասարակական սեկտորին զիջումներ է անում՝ հույս ունենալով, որ նրանք իրեն չեն խանգարի նույն Ամուլսարի և այլ հարցերում:
Ուժայինների շուրջ ստեղծված իրավիճակը ցույց է տալիս, որ, ըստ էության, իշխանության մեջ լուրջ վերադասավորումներ են սկսվել, որտեղ պրոֆեսիոնալները, կարծես, իրենց տեղը զիջելու են քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներին կամ նրանց հովանավորյալներին»,-նկատեց Վ. Հակոբյանը:
Ներիշխանական պայքարի վերոնշյալ ընդհանուր տրամաբանությունից զատ քաղտեխնոլոգը չի բացառում նաև այլ գործոնների հնարավորությունը:
«Շատ ուժայիններ պատկերացնում են, թե իրենցից ինչ են պահանջում, ինչ է իրենց սպասվում, և ինչ զարգացումներ կարող են լինել:
Ամենայն հավանականությամբ, ուժայինները չեն ուզում մասնակցել այնպիսի գործողությունների, որոնք կասկածի տակ են դնելու իրենց բարձր ռեյտինգը կամ ուսադիրները:
Բացի այդ, պրոֆեսիոնալների և հասարակական սեկտորում գտնվող «իմքայլիստների» միջև երբեմն նույնիսկ քաղաքակրթական, աշխարհաքաղաքական տարաձայնություններ կան, որոնք անհամատեղելի են իրար հետ աշխատելու համար:
Այս համատեքստում պարզ էր, որ Ա. Վանեցյանի հայտարարությունը մաքուր քաղաքական հայտարարություն էր: Ես կիսում եմ այն տեսակետները, համաձայն որոնց՝ հայտարարությունը քաղաքական հայտ էր, կարելի է ասել՝ նույնիսկ քաղաքական բևեռի լիդեր դառնալու հայտ:
Մեծ հաշվով, քաղաքական դաշտում թե՛ իշխանության, թե՛, ամենայն հավանականությամբ, նաև ընդդիմության մեջ սկսվել են մեծ վերադասավորումներ»,շեշտեց Վ. Հակոբյանը:
Կայունության վտանգներ ու վատ ազդակ
Հաշվի առնելով հատկապես ուժայինների մասով առկա իրավիճակը՝ քաղտեխնոլոգը մի շարք ռիսկեր առանձնացրեց.
«Հեղափոխությունից հետո Ն. Փաշինյանը տարբեր առիթներով ասում էր, որ իր համար ամենամտահոգիչը անվտանգության և ֆինանսա-տնտեսական բլոկում կայունության ապահովման հարցն է, որ երկիրը զերծ մնա տարբեր տեսակի կոլապսներից:
Եվ, ըստ էության, երբ իրեն մեղադրում էին՝ ասելով, թե ինչու է քայլողների փոխարեն նման կարևոր պոստերի նշանակում նախորդ ռեժիմում աշխատած մարդկանց, արձագանքում էր, ըստ էության, ասելով, որ այդ համակարգերը պետք է կայուն մնան, որ հեղափոխությունը հենց սկզբից օրորոցում չխեղդվեր:
Կարծում եմ, այո, այսօր արդեն որոշակի վտանգներ կան: Իհարկե, կախված է նրանից, թե ո՞վ է փոխարինելու իրական պրոֆեսիոնալներին, սպաներին. նրանց, ըստ նոր օրենքի, փոխարինելու են քաղաքական դեմքեր, որոնք երբևիցե բացի ասֆալտին պառկելուց ոչինչ չե՞ն արել, թե՞ փորձ ունեցող մարդիկ, որոնք գիտեն, թե ինչի մասին են խոսում, և գիտեն, թե ինչի մասին են իրենց հետ խոսում:
Ամեն դեպքում, միտումը բավականին անորոշ է:
Ու քանի որ փորձն էլ ցույց է տվել, որ կադրային նշանակումներում մեծ խնդիրներ կան, և քաղաքական ազդեցությունների ճոճանակը, կարծես, թեքվել է քաղաքացիական հասարակության հատված, ապա շատ բարդ և լուրջ վտանգներ եմ տեսնում
Տեսնում եմ կայունության հնարավոր վտանգներ թե՛ անվտանգության, թե՛ ֆինանսա-տնտեսական համակարգում, որովհետև Հայաստանը այն երկրներից է, որտեղ ուժայինների փոփոխությունը լավ ազդակ չէ բիզնեսի համար:
Ուժայինները սովորաբար ինչ-որ ժամանակահատվածից հետո ազդեցությունների բալանս են ապահովում:
Ուժայինների փոփոխությունն անկայունության ազդակ է նաև բիզնեսի, ինչպես նաև պոտենցիալ ներդրողների համար, որոնք առանց այն էլ քիչ են»:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
