«Անընդ­հատ գտնվե­լու ենք քրե­ա­կան գործ-ձեր­բա­կա­լու­թյուն-կա­լա­նա­վո­րում տե­ղա­տա­րա­փի մեջ.ո՞ւր է դա մեզ տա­նե­լու». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտպանական թիմը վերաքննիչ բողոք էր ներկայացրել ընդհանուր իրավասությունների դատարանի դատավոր Աննա Դանիբեկյանի՝ սեպտեմբերի 17-ի որոշման կապակցությամբ, երբ վերջինս մերժել էր Քոչարյանի պաշտպանական թիմի միջնորդությունը՝ նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու և անհապաղ ազատ արձակելու վերաբերյալ։

Օրերս հայտնի դարձավ, որ գործը մակագրվել է դատավոր Մհեր Արղամանյանին: 

Այս փաստը շատերի մոտ տարակարծությունների տեղիք տվեց: Դատավորի որդին՝ Դավիթ Արղամանյանը, փաստաբան է, «Իմ քայլը» դաշինքի իրավախորհրդատուն, նաև ակտիվ «իմքայլական»: Բացի դա, դատավոր Արղամանյանը դատավորների գնահատման սանդղակում բավականին ցածր վարկանիշ ունի: 

Երեկ օրվա ընթացքում շատերի մոտ հարցեր էին առաջացել՝ որքանո՞վ անաչառ կարող է լինել դատավորը, ինչպես նաև արդյոք պատահականությո՞ւն է, որ հենց նա է քննելու ՀՀ երկրորդ նախագահի գործը: 

Նշենք, որ արդեն մի քանի տարի է, ինչ այս կամ այն գործը քննող դատավորին ընտրում է համակարգիչը:

Փաստաբան Երվանդ Վարոսյանը «Փաստի» հետ զրույցում ասում է՝ չի հավատում դատավորների ընտրության այս՝ համակարգչային տարբերակին: 

«Բնականաբար օրենքով սահմանված է այնպես, որ ամեն ինչ պետք է լինի պատահական, բայց այդ համակարգչային մակագրման ներդրումից ի վեր ես այդ համակարգի նկատմամբ որևէ վստահություն չունեմ: 

Կա գործերի մի շերտ, որոնց հետ կապված առկա է որոշակի հետաքրքրություն: 

Դա վերաբերում է և՛ քրեական, և՛ քաղաքացիական գործերին, որոնց պարագայում այդ համակարգիչն ի ցույց է դնում արհեստական ինտելեկտին բնորոշ պահվածք, այսինքն՝ աշխարհում առաջին անգամ Հայաստանում է, որ արհեստական ինտելեկտը խելոք է: 

Ես բացարձակ չեմ վստահում այդ համակարգին: Այդ համակարգը գտնվում է հասարակական վերահսկողության ներքո, այդ համակարգը գտնվում է բարձրագույն դատական խորհրդի և դատական դեպարտամենտի կատարյալ վերահսկողության ներքո: 

Դա եղել է նախկինում, դա շարունակվում է այսօր»,-ասում է Վարոսյանը: 

Վերջին օրերին մի քանի քրեական տարբեր գործերի շրջանակում հնչում են նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյաների անուններ, երբ վերջիններս անգամ ներգրավված չեն ո՛չ որպես վկա, ո՛չ որպես մեղադրյալ: 

Փաստաբանից հետաքրքրվում ենք՝ ինչո՞ւ են պատկան մարմինները միանգամից շրջանառում այս անունները և քրեական գործերը, ի՞նչ խնդիր են փորձում լուծել:

«Ես մի քանի անգամ ասել եմ, շարունակում եմ այդ մտավախությունն ունենալ, որ չկա հասարակությանը ներկայացնելու թե՛ կոնկրետ ձեռքբերումներ, ծրագիր, ժամկետներ, թե՛ ժամկետ՝ ծրագրով նախատեսված այս կամ այն խնդիրները երբ են կյանքի կոչվելու:

Այդ ամեն ինչի բացակայությունը ստիպում է հասարակությանը պարբերաբար կերակրել քրեական գործերով: Ինձ մոտ տպավորություն է, որ ներկայիս իշխանությունները «երկնքից քրեական գործ»-ից բացի այլ հերոսի անուն չգիտեն ուղղակի: 

Մենք անընդհատ գտնվելու ենք քրեական գործձերբակալություն-կալանավորում տեղատարափի մեջ: Ո՞ւր է դա մեզ տանելու, խիստ կասկածելի է»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Անդրադառնում ենք նաև իրավապահ և դատական համակարգի նկատմամբ իշխանությունների հնարավոր ճնշումների խնդրին: Կա տարածված կարծիք, որ ներկայումս դատավորներին հրահանգներ են տրվում ոչ թե «վերևից» զանգերի, այլ հրապարակային ելույթների ժամանակ բարձրաստիճան պաշտոնյաների ելույթներում առկա մեսիջների՝ սպառնալիքների, պիտակավորումների կամ կոնկրետ գործերի ու անձանց հետ կապված դիրքորոշումների միջոցով:

«Իրավապահ համակարգը, ըստ էության, ենթակա է գործադիր իշխանությանը: Այդտեղ հրամաններ են տրվում, հրամանները կատարվում են: 

Այլ հարց է, թե ինչ գործելաոճ է ընտրված դատական համակարգի պարագայում, որի հետ իշխանության մյուս երկու ճյուղերի շփումը առհասարակ պետք է զրոյի հավասարված լինի: 

Տեսեք, կա՞ արդյոք ուղիղ միջամտություն, կանչո՞ւմ են արդյոք դատավորներին ինչ-որ տեղ, ճնշում, հրահանգներ տալիս, ինչ-որ մեկն այցելո՞ւմ է այդ դատավորներին և նրանց հրահանգներ տալի՞ս է, թե չէ, դա մենք այսօր չենք իմանա: 

Դա կբացվի հետագայում: 

Բայց այն, որ հրապարակային տիրույթում սպառնալիքներ, վիրավորանքներ, պիտակավորումներ են ուղղվում դատական համակարգին, ակնհայտ է, դա տեսնում ենք բոլորս: 

Ես համոզված եմ, որ, այո՛, դատավորների գերակշիռ մասը, կներեք, միշտ է եղել մորթապաշտ: 

Միշտ եղել են վախկոտ, իրենց դատավոր դառնալու ուղին շատերի համար անցել է այնպիսի ճանապարհներով ու ուղիներով, որ իրենց վերածել է մորթապաշտ, վախկոտ մարդկանց:

Ես համոզված եմ՝ գերակշիռ մեծամասնությունն այս հրապարակային հայտարարություններից իրոք ճնշվում է: 

Նրանք ընկալում են, որ սա իրենց ուղղված մեսիջ է, որ իրենք պետք է ենթարկվեն: Սա է խնդիրը, հարցը: 

Ես, ի դեպ, 2018 թվականի գարնանից հետո ասում էի, որ մենք ունենք անկախ դատական համակարգ ունենալու շանս. դատական համակարգում առկա ոչ դատավորները փորձում էին նմանվել, ընդօրինակել այն մի քանի դատավորներին, որոնք իրոք այդ կոչմանը համապատասխանում են:

Բայց փոխանակ դրան նպաստի իշխանությունը, նա արեց հակառակը: Այսինքն՝ թիրախավորեց քիչ թե շատ անկախ դատավորներին, իսկ մորթապաշտ զանգվածը վերադարձավ այնտեղ, որտեղ գտնվում էր նախկինում»,-եզրափակում է Երվանդ Վարոսյանը:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում