Շախմատիստը կարգին ցավեցրել է իշխանություններին

Սպասելի էր այն պարզ իրողությունը, որ ՀՀ սոցիալ-տնտեսական վիճակի, մասնավորապես՝ աղքատության, արտագաղթի ու ժողովրդագրական իրավիճակի վերաբերյալ ՀՀԿ համագումարում Սերժ Սարգսյանի հրապարակած մի շարք մտահոգիչ ցուցանիշներ մերձիշխանական որոշ շրջանակներում և որոշ լրատվամիջոցների կողմից ցավով կընդունվեն։ Իրեն բնորոշ փոքրոգիության համաձայն՝ նրանք փորձել են, խոշորացույցով հետևել ու խորանալ այդ հայտարարությունների մեջ, փոխարենը՝ իրենք են հայտնվել զավեշտալի վիճակում՝ ուղղակիորեն հաստատելով Սարգսյանի ասածները։

Համագումարի ժամանակ իր մտահոգությունները հայտնելով երկրում աղքատության խորացման վերաբերյալ՝ Սարգսյանը հայտարարել էր, որ «այսօր Հայաստանում համարյա ամեն երրորդն աղքատ է, և այս ցուցանիշը կտրուկ վատացել է վերջին երկու տարիներին»։ Ըստ Համաշխարհային բանկի հրապարակած ցուցանիշների` աղքատության վերին գծի հիման վրա գնահատման դեպքում Հայաստանում աղքատ է բնակչության 47,6 տոկոսը:

Այն փաստը, որ Հայաստանում աղքատության մակարդակը խորացել է, հաստատում է ոչ թե Սերժ Սարգսյանը, այլ պաշտոնական վիճակագրությունը։ Ակնհայտ է, որ աղքատությունը 2020թ. Հայաստանում խորացել է, ու դա փաստ է, ավելին՝ բնակչության 47,6 տոկոսը մտնում է աղքատության վերին գծի մեջ։ Արձանագրենք, որ այդ ցուցանիշով աղքատությունը կտրուկ խորացել է հատկապես անցած տարի՝ 2019թ. համեմատ աճելով շուրջ 3,8 տոկոսային կետով: 2016թ. 37,5 տոկոսի դիմաց էլ 2019թ. այն կազմել էր 44 տոկոս։ Այս ամենը խոսում են երկրում առկա աղքատության բարձր մակարդակի ու վատացող դինամիկայի մասին։

Դեռևս հայտնի չեն 2021թ. ցուցանիշները, դրանք կհրապարակվեն միայն հաջորդ տարվա վերջին, այնուհանդերձ ոչ մի կասկած չկա, որ այդ դինամիկան շարունակվել է նաև այս տարվա ընթացքում։ Պատերազմի և համավարակի ծանր սոցիալ-տնտեսական հետևանքների շարունակման, ցածր տնտեսական աճի, իրական աշխատավարձերի նվազման և նվազագույն սպառողական զամբյուղից ցածր նվազագույն աշխատավարձի և միջին կենսաթոշակների պայմաններում տեսանելի չէ որևէ գործոն, որը կարող էր նպաստել աղքատության կրճատմանը կամ գոնե նույն մակարդակի վրա մնալուն: Նշենք, որ Սերժ Սարգսյանն իր ելույթում խոսել էր նաև արտագաղթի ահագնացող տեմպի վերաբերյալ՝ նշելով, որ ««Զվարթնոց» օդանավակայանում բազմաթիվ ընտանիքներ արցունքներն աչքերին հրաժեշտ են տալիս իրենց հարազատներին ու օտար երկրում հաստատվելու հույս փայփայում»:

Եթե անկեղծ՝ փոխարենը խորանալու արտագաղթի պատճառների մեջ, դրան ի պատասխան, որոշ շրջանակներ կրկին ասպարեզ են բերել իրենց սիրած «ներկաների» ու «նախկինների» ջուր ծեծող թեզը՝ պնդելով, թե նախկինում էլ արտագաղթ կար ու նաև ավելի շատ էր:

Նկատենք, որ նախագահ Սարգսյանը չէր խոսում նախկին և ներկա իշխանությունների ժամանակների ցուցանիշների վերաբերյալ, այլ մտահոգություն էր հայտնում արտագաղթի կտրուկ վատթարացման առումով: Միայն այս տարվա ինը ամիսների ընթացքում Հայաստանից մեկնել է 548,8 հազար և վերադարձել 445,3 հազար ՀՀ քաղաքացի։ Մեկնողներն ավելի քան 103,5 հազարով գերազանցել են ժամանողներին։ Նման ցուցանիշ վերջին տարիներին երբևէ չէր գրանցվել։

Բոլորս շատ փայլուն հիշում ենք, որ ժամանակին այսօրվա իշխանությունները Հայաստանին մեծ ներգաղթ էին խոստանում, իսկ իրականում բախվել ենք մեծ արտագաղթի հետ, որը դեռ հայտնի չէ, թե առաջիկայում մինչև ուր կարող է հասնել։ Այն, ինչ տեղի է ունենում Հայաստանում ու Հայաստանի շուրջ, միմիայն արտագաղթի խորացման օգտին է։

Իշխանական սազանդարների կողմից անարձագանք չի մնացել նաև Սերժ Սարգսյանի ելույթի այն հատվածը, որը վերաբերում էր երկրում ժողովրդագրական իրավիճակին։ Որոշ քաղաքական շրջանակներ և լրատվամիջոցներ փորձել են հակադարձել՝ մահացության աճի հիմնական պատճառները համարելով կորոնավիրուսի համավարակն ու Արցախյան պատերազմը: Բայց մոռանում են, որ այդ ամենը եղել է առաջին հերթին գործող իշխանության անպատասխանատու վարքագծի հետևանքով։ Դրա մասին է վկայում նաև այն, որ Հայաստանը 1 միլիոն բնակչության հաշվով համավարակի մահացության թվով աշխարհի բոլոր երկրների շարքում այս պահին զբաղեցնում է 16-րդ տեղը:

Վերջում ուղղակի փաստենք, որ նույն իշխանամերձ շրջանակները և լրատվամիջոցները նույն ջանասիրությամբ երբեք աչքի չեն ընկել Նիկոլ Փաշինյանի՝ ինչպես նախկինում, այնպես էլ՝ իշխանազավթումից հետո արած բազմաթիվ կեղծ ու մանիպուլյացված հայտարարությունների հետևից գնալու ու ճշտումներ անելու համար։

Արմեն Հովասափյան