«Հայաստանի իշխանությունները համարժեք չեն ո՛չ աշխարհի, ո՛չ տարածաշրջանի իրողություններին». «Փաստ»
Հարցազրույց
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Ադրբեջանի ԶՈւ-ի առաջխաղացումը, դիրքերի բարելավումը 44-օրյա պատերազմից հետո հայ-ադրբեջանական սահմանի ամբողջ երկայնքով հիմնականում Սյունիքի, Գեղարքունիքի, նաև Արարատի մարզերում օրակարգային էին դարձել։ Կարծում եմ՝ հիմա ՀՀ ԶՈւ-ն ուղղակի խոչընդոտում, խանգարում ու ձախողում են Ադրբեջանի ԶՈւ-ի կողմից դիրքերի բարելավումը, առաջխաղացումը, ինժեներական աշխատանքների կատարումը։
«Փաստի» հետ զրույցում նման կարծիք է հայտնել ռազմական փորձագետ Հայկ Նահապետյանը՝ անդրադառնալով սահմանային լարվածությանը։ «Հայկական կողմն այլևս թույլ չի տալիս, որ ադրբեջանական կողմն առավելություններ, դիրքերի բարելավում ունենա։ Հիմա իրականում ՀՀ ԶՈւ-ն չեզոքացնում է Ադրբեջանի ԶՈւ-ի՝ դիրքային առավելություններ ունենալու հնարավորությունը։ Հայկական կողմը մարտ է վարել՝ հակառակորդին թույլ չտալով իր առջև դրված մարտական խնդիրը կատարել։ Ցավոք, իհարկե, բայց պատերազմում նաև զոհեր են լինում։ Այդուհանդերձ, վերոնշյալ կեցվածքն Ադրբեջանի համար կարող է նոր ցուցիչ լինել։ Այսինքն, եթե մինչ այս շատ դյուրին կերպով գալիս էին, բարձունքներ էին վերցնում կամ էլ հոգեբանական ճնշմամբ և այլ հանգամանքների բերումով հայկական կողմը տարածքներ էր զիջում, հիմա, փաստորեն, հայկական կողմը կոշտ դիմադրություն է ցույց տալու»,-ասաց Հ. Նահապետյանը՝ շեշտելով, որ նման փոփոխությունը պայմանավորում է արտաքին գործոններով։
«Իրավիճակը փոխվեց դեկտեմբերի 15-ին՝ ՌԴ-ի կողմից ԱՄՆ-ին անվտանգության երաշխիքների վերաբերյալ տրված երկու փաստաթղթերով, որոնք վերջնագրային բովանդակություն ունեին։ Այնուամենայնիվ, Ադրբեջանի թիվ մեկ ռազմական դաշնակիցը ՆԱՏՕ-ի անդամ, սկզբունքորեն նաև ԱՄՆ դաշնակից Թուրքիան է։ Այս համատեքստում հիշեցնեմ նաև, որ Շուշիի հայտնի հուշագրի ստորագրումից հետո Ադրբեջանի ու Թուրքիայի ռազմական և ռազմատեխնիկական համագործակցությունն իրավական հիմքի վրա դրվեց։ Իսկ Ռուսաստանի կոշտ կեցվածքն ուղղված էր ոչ միայն ԱՄՆ-ին, այլև ՆԱՏՕին, որովհետև 2 փաստաթղթերից մեկն ուղղված էր ԱՄՆ-ին, մեկը՝ ՆԱՏՕ-ին։ Կարծում եմ՝ հաշվի առնելով վերոնշյալները՝ Ադրբեջանին ու Թուրքիային ՀԱՊԿ անդամ Հայաստանն այսուհետ պետք է կոշտ պատասխան տա»,-ասաց մեր զրուցակիցը՝ շեշտելով, որ ՌԴ-ն վերջնագրային լեզվով է խոսում Արևմուտքի հետ։
«Մենք, մեծ հաշվով, գլոբալ իրողությունների հետևանքներն ենք տեսնում։ Պետք է նշել, որ «թուրքական աշխարհ» կամ «Թուրան» կոչվող կայսրության ջատագով երկու պետությունները, փաստորեն, Ղազախստանում պարտություն կրեցին։ Խոսքը Թուրքիայի և Ղազախստանի, մասնավորապես՝ Էրդողանի և Նազարբաևի մասին է, որոնք «Թուրան» ստեղծելու ջատագովն էին։ Քանի որ այդ պրոյեկտը պարտություն կրեց, կարելի է ասել, Ղազախստանի թեման կարող ենք փակված համարել։ Ընդ որում, անգլո-ամերիկյան այդ պրոյեկտը պարտվել է նաև միջինասիական հանրապետությունները ներսից պայթեցնելու, այնտեղ անկայունություն հաստատելու ու դեպի ՌԴ քաոս արտահանելու հարցում։ Մեծ հաշվով, ՌԴ ռազմաքաղաքական դաշնակից պետությունները ստեղծված նոր իրողությունների պայմաններում իրենց կեցվածքը պետք է ավելի կոշտացնեն մասնավորապես նույն Ադրբեջանի ու Թուրքիայի նկատմամբ»,- ասաց Հ. Նահապետյանը:
Նրա խոսքով, Ղազախստանում կրած պարտությունից հետո միակ հարվածային ուղղությունը, որն Արևմուտքը կարող է օգտագործել ՌԴ-ի նկատմամբ սադրիչ գործողությունների առումով, Ուկրաինան է. «Առաջ երեք ուղղություն կար՝ Ուկրաինա, Հարավային Կովկաս, Միջին Ասիա։ Միջին Ասիայում պարտվել են, հարավային ուղղությունում կայունություն է, մնում է Ուկրաինան։ Կարծում եմ՝ սրանից հետո ՌԴ-ի և ՌԴ դաշնակիցների կեցվածքը ԱՄՆ-ի ու ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների նկատմամբ շատ ավելի խիստ է լինելու: Պետք է ընդգծենք, որ աշխարհաքաղաքական առումով մեր տարածաշրջանում ցանկացած որևէ պետության կողից ռազմական կամ տնտեսական էքսպանսիան այլևս լուրջ դիմադրության է հանդիպելու Ռուսաստանի կողմից։ Սա իրողություն է։ Ղազախստանի դեպքերից հետո Երկիր մոլորակի վրա իրավիճակ է փոխվել։ Այսինքն, ՌԴ-ն գործնականում փորձելու է շատ կոշտ մեթոդներով ու միջոցներով խոչընդոտել ԱՄՆի, նաև ՆԱՏՕ-ի անդամ մյուս երկրների կողմից իրականացվող քաղաքականությանը։ Եթե մինչ այս այդ ամենը փափուկ ուժի միջոցով էր իրականացվում, ապա վերոնշյալ երկու փաստաթղթերից հետո դիմադրությունը շատ ավելի կոշտ է լինելու։ Դրա դրսևորումը տեսանք Ղազախստանում, երբ մեկ օրվա ընթացքում ՀԱՊԿ արագ արձագանքման ստորաբաժանումները Ղազախստան եկան։ Թեպետ Ղազասխտանում Տոկաևն իրավիճակին տիրապետում էր, բայց աշխարհին ցույց տվեցին, որ նրա մեջքին ՀԱՊԿ-ն է կանգնած։ Թուրքիային ու Մեծ Բրիտանիային ցույց տվեցին, որ չի ստացվի Տոկաևին գահընկեց անել, լուրջ դիմադրության կհանդիպեն»։
Ինչ վերաբերում է այս ամենի մեջ ՀՀ օրվա իշխանությունների քայլերին, նա նշեց, որ խնդիր կա թե՛ կառավարման, թե՛ ներքին կյանքը առավել արդյունավետ կազմակերպելու և՛ թե կորած հավատը վերադարձնելու տեսանկյունից. «ՀՀ իշխանությունները համարժեք չեն ո՛չ աշխարհի, ո՛չ տարածաշրջանային իրողություններին։ Հայաստանում շատ ավելի վաղ է իշխանափոխություն լինելու, քան կարծում են։ Բայց այն առանց ցնցումների պետք է լինի, որովհետև ՌԴ-ին իր դաշնակից պետություններում ցնցումներով իշխանափոխությունը ձեռք չի տալիս, ինչի ցուցիչը Ղազախստանում էր։ Եթե մեր ռազմավարական դաշնակցին ու դաշնակից մյուս երկրներին շահեկան լինի մեր երկրում ավելի լուրջ մասնագետների, կառավարիչների, դիվանագետների, երկիրը ոտքի կանգնեցնող տնտեսագետների տեսնել, խաղաղ իշխանափոխության շատ ավելի դյուրին ճանապարհներ կգտնվեն։
Կարծում եմ՝ կառավարման ձևի նպատակով սահմանադրական փոփոխությունների գործընթացը փափուկ, անարյուն ձևով իշխանափոխության ճանապարհներից մեկը կարող է լինել։ Միգուցե այլ ճանապարհներ ևս կան։ Տոկաևը մինչ այս դեպքերը որևէ ազդեցություն չուներ, բայց մեկ շաբաթվա ընթացքում Ղազախստանում ամբողջ իշխանությունն իր ձեռքն անցավ։ Չի բացառվում՝ մի օր տեսնենք, որ Հայաստանում իրականում թավշյա հեղաշրջում է եղել, իսկ Փաշինյան Նիկոլը ճամպրուկները կապել է»։
ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
