Մշուշոտ սահմանազատում
ՀՀ համար դեռևս անորոշ է ու մշուշոտ, թե ինչ կարգավորում է ունենալու Ադրբեջանի հետ սահմանային դեմարկացիայի և դելիմիտացիայի գործընթացը, քանի որ այդ ու տարբեր առիթներով հնչում են իրարամերժ հայտարարություններ ու մեկնաբանություններ։ Բոլորովին վերջերս՝ հունվարի 14-ի ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը հրապարակավ հայտարարել է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանազատման և սահմանագծման հանձնաժողով ձևավորելու վերաբերյալ Երևանի առաջարկներն, ըստ էության, ընդունելի չեն՝ ինչպես Բաքվի, այնպես էլ՝ Մոսկվայի համար: Ըստ նրա՝ հայկական կողմն առաջարկներ է փոխանցել իրեն հայ-ադրբեջանական սահմանի դելիմիտացիա-դեմարկացիայի հանձնաժողով ձևավորելու հարցի վերաբերյալ, որոնք փոխանցվել են Բաքվին:
Լավրովի հայտարարությանը հաջորդեց ադրբեջանական քարոզչական էջերում շրջանառվող այն տեղեկատվությունը, թե Բաքուն և Երևանը բանավոր պայմանավորվածություն են ձեռք բերել ադրբեջանահայկական սահմանի սահմանազատման հարցով հանձնաժողով ստեղծելու վերաբերյալ: Իսկ կառավարության վերջին հարցուպատասխանին Արարատ Միրզոյանը հայտնեց, որ հայկական կողմը Հայաստան-Ադրբեջան սահմանագոտում իրավիճակի կարգավորմանն ուղղված մի շարք միջոցառումների փաթեթ է փոխանցել ռուսական և, նրանց միջնորդությամբ՝ նաև ադրբեջանական կողմին։ Նա նաև հավելել է, որ պաշտոնական Երևանը սպասում է արձագանքի։
Թեմայի հետ կապված Ջեյհուն Բայրամովը հայտարարել է, որ Բաքվի համար անընդունելի են Երևանի նախապայմանները սահմանազատումը սկսելու համար: ԱԳՆ խոսնակ Վահան Հունանյանն, անդրադառնալով Բայրամովի խոսքերին, ասել է, որ սահմանազատման հարցում հայկական կողմը նախապայմաններ չունի, և խոսքը պայմանավորվածությունների մասին է:
Տեղի ունեցած հայտարարությունների ու տեսակետների հետ կապված հարկ է հստակեցնել, որ դեկտեմբերին Բրյուսելում կայացած եռակողմ հանդիպման արդյունքում ո՛չ Երևանի, ո՛չ Բրյուսելի տարածած հաղորդագրություններում ամրագրված չէ զորքերի հետքաշման գործընթաց սկսելու պայմանավորվածության ձեռքբերման մասին, խոսքը միայն տարածաշրջանում լարվածության նվազեցման ուղղությամբ կոնկրետ քայլերի ձեռնարկման մասին է: Չի բացառվում, որ այդ մասին քննարկում է եղել ոչ հրապարակային կերպով, այնուամենայնիվ այս պահանջը կամ հայեցակարգը, ինչպես Միրզոյանն է նշում, պաշտոնական Երևանը չի կարողացել ընդունելի օրակարգ դարձնել իր արտաքին գործընկերների՝ այս դեպքում՝ Մոսկվայի և Բրյուսելի համար, ու փաստն այն է, որ վերջին երեք բարձրաստիճան եռակողմ որևէ հանդիպման արդյունքում տարածված պաշտոնական տեքստում ադրբեջանական կողմի առջև նման պահանջ չի դրվել կամ զորքերի հետքաշման անհրաժեշտության մասին չի խոսվել:
Ըստ էության, ինչպես երևում է, ՀՀ արտաքին գործընկերների համար, որոնք միջնորդ են այս հարցով, Երևանից այսօր հնչեցվող առաջարկը կամ փաթեթը կարծես ընկալելի չէ այն դեպքում, երբ ադրբեջանական զինված ուժերը ՀՀ ինքնիշխան տարածքում են: Կարող ենք նաև արձանագրել, որ 2021 թվականի մայիսի 12-ից ՀՀ-ում ստեղծված իրավիճակը ՀՀ արտաքին օրակարգից, բարձրաստիճան բազմակողմ հանդիպումների պաշտոնական տեքստերից դուրս թողնելը, բնականաբար, ՀՀ դիվանագիտական ծայրաստիճան անկարողության մասին է խոսում:
Կարող ենք նաև եզրակացնել, որ Երևանն այս փաթեթով նպատակ ունի հետաձգել հանձնաժողովի ստեղծման հարցը, այլապես շատ ավելի գործուն քայլեր կձեռնարկվեին ադրբեջանական զինուժին ՀՀ տարածքից հեռացնելու համար:
Աշոտ Հունանյան
