Ինչո՞ւ ենք հեռախոսազրույցն սկսելիս «ալո» ասում․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Մարդիկ հեռախոսազրույց սկսելիս անգամ չեն մտածում, թե ինչպես կարելի է ողջունել զրուցակցին: «Ողջույն», «Բարի առավոտ/օր/երեկո», «Բարև» և նման այլ արտահայտություններին փոխարինում է ունիվերսալ «ալո» բառը: Այդ բառի առաջացման պատմությունը խիստ խճճված է: Համաձայն վարկածներից մեկի, ամեն ինչ սկսվել է 11-րդ դարում Նորմանդիայի դուքս Վիլհելմ Նվաճողի կողմից Անգլիա ներխուժելուց հետո: Իրենց անասուններին նորմանդացի հովիվները հավաքել են «Hallo» գոչելով, և հենց այստեղից էլ առաջացել է «halloer» բայը, որը նշանակում է «շարունակել գոռալ»: Հայտնի է, որ Թոմաս Էդիսոնը 1877 թվականի օգոստոսի 15-ին նամակ է գրել Պիտսբուրգի հեռագրական ընկերության նախագահին, որում պնդել է, որ հեռախոսով շփվելիս ողջունելու լավագույն բառը «hullo» բառն է, որը անգլերեն փոփոխված շնորհավորական «hello»՝ «բարև» բառն է, որն էլ իր հերթին վերածվել է «ալո»-ի:

Բացի դա, համարվում է, որ Ալեքսանդր Բելլը առաջարկել է այդ բառի իր սեփական տարբերակը`«ahoy» բառը: Ըստ վարկածներից մյուսի, «ալո» բառն իր ծագումը ստացել է անգլերեն «hallow» բառից, որով ծովագնացները ողջունել են հանդիպող նավերին: Գոյություն ունի նաև այլ տարբերակ, ըստ որի, «ալո» բառն առաջացել է հունգարերեն «hallom» տերմինից, որը նշանակում էր «ես ձեզ լսում եմ»:

Այն կիրառել է հունգարացի գիտնական, աշխարհում առաջին հեռախոսակայանի հայտնագործող և «Telefon Hirmondo» հեռախոսային լրատվական ծառայության հիմնադիր Թիվադար Պուշկաշը: Համարվում է, որ հեռախոսային խոսակցության ժամանակ Պուշկաշն ասել է «Hallom», ինչն էլ ավելի ուշ վերածվել է «Hallo»-ի կամ «ալո»-ի: Աստիճանաբար «ալո» բառը ներմուծվել է այլ լեզուներ՝ ֆոնետիկ նորմերին համապատասխան փոփոխությունների ենթարկվելով : Օրինակ՝ հայերենում ու ֆրանսերենում այն հնչում է որպես «ալո», իսկ հունգարերենում՝ «հալո»: Ռուսաստանում օգտագործվում է «ալո» և «ալ յո» բառերը, ընդ որում՝ «ալ յո»-ն նույն «ալո»-ի ձևափոխված ձևն է:

Ընդ որում, ցարական Ռուսաստանում և ԽՍՀՄ-ի առաջին տարիներին օգտագործվել են «կապի մեջ եմ» և «սարքի մոտ եմ» արտահատությունները: Որոշ լեզուներ այլ ուղղությամբ են գնացել: Օրինակ՝ ճապոնացիները հեռախոսազրույցների ժամանակ միմյանց ողջունում են «մոշի-մոշի» ասելով, ինչը թարգմանվում է որպես «խոսում եմ-խոսում եմ», չինացիներն ասում են «վեյ»՝ «լսում եմ», իտալացիները «պրոնտո»՝ «պատրաստ է», հրեաները օգտագործում են իրենց ունիվերսալ ողջույնի բառը՝ «շալոմ»՝ «խաղաղություն», իսկ էսպերանտոյով տարբերակն է՝ «սալ յուտո»՝ «ողջույն»:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում