Հանդիպում՝ թեման «տաք» պահելու համար

Ինչպես հայտնի է օրերս՝ փետրվարի 4-ին, Էմանուել Մակրոնի և Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի միջնորդությամբ և մասնակցությամբ տեղի է ունեցել Նիկոլ Փաշինյանի և Իլհամ Ալիևի հեռավար հանդիպումը: Ըստ պաշտոնական տեղեկատվության` քննարկվել են Հայաստանի և Ադրբեջանի երկխոսությանը, մարդասիրական հարցերի լուծումներին վերաբերող թեմաներ (հավանաբար հենց այդ քննարկման ֆոնին էլ այսօր տեղի է ունեցել հայ գերիների որոշակի խմբաքանակի վերադարձը Երևան):

Իր խոսքում Մակրոնը նշել է, որ կարևոր են նախկինում ձեռք բերված պայմանավորվածությունները և կարևոր է հետևել դրանց: Այստեղ, իհարկե, առանցքային հարցն այն է, թե ով չի հետևում դրանց և ինչ «հիմնավորումով» կամ «պատճառաբանությամբ», և հատկապես ինչի՞ն չի հետևում: Օրինակ, առնվազն մի հանգամանք, կարծես թե, բավականին բաց է, և Ալիևը դա խոստովանում է ուղղակիորեն՝ Ադրբեջանը խոչընդոտում է Մինսկի խմբի համանախագահների գործունեությանն ու ռեգիոնալ այցին: Արդյո՞ք դա նկատի ունի նախագահ Մակրոնը` ընդգծելով պայմանավորվածությունները։

Ըստ էության, խոշոր հաշվով ակնառու է, որ այդ հանդիպումներից անցած տարի տեղի ունեցած Սոչիի և Բրյուսելի հանդիպումներից հետո իրադարձությունների զարգացումը ընթացել է ոչ թե ավելի կառուցողական, այլ սառը տրամաբանությամբ: Մակրոնի կազմակերպած տեսաժողովը դրա վկայությունն է և ակնառու է, որ նա տեսել է իրավիճակը լավ իմաստով «տաքացնելու» անհրաժեշտություն: Սակայն, պետք չէ բացառել նաև, որ Մակրոնն այդ քայլին գնացել է իրավիճակի «թեժացման» հնարավոր ռիսկերը կանխարգելելու նկատառումով, որ կարող էին լինել ուկրաինական իրադարձությունների ֆոնին, երբ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների ուշադրությունը գերկենտրոնացած է այդ ուղղությամբ և Կովկասում կարող են առաջանալ «վակուումներ», որոնք կարող են լցվել անկանխատեսելի ձևով:

Հատկանշական է, որ Մակրոնն ու Միշելը այդ խնդրով զբաղվում են ուկրաինական ճգնաժամի ֆոնին, դրանով թերևս ցույց տալով, որ այդուհանդերձ կովկասյան հարցերը և մասնավորապես հայ-ադրբեջանական թնջուկը մոռացության մատնված չեն: Ավելին, ուշադրության է արժանի, որ Մակրոնը տեսաժողովից առաջ, փաստորեն, փետրվարի 2-ին հեռախոսազրույց էր ունեցել Ջո Բայդենի, իսկ փետրվարի 3–ին՝ Վլադիմիր Պուտինի հետ: Իհարկե, դրանց մասին տեղեկություններում թեման Ուկրաինան էր, դրա շուրջ իրավիճակը, բայց «շուրջ» ասվածն, իհարկե, բավականին լայն է և անկասկած շոշափում է նաև կովկասյան իրողությունները՝ ուղղակի, թե անուղղակի: Հարցն այստեղ այն է, թե Մակրոնը գործել է նաև նախագահներ Բայդենի և Պուտինի «լիազորագրով», թե՞ ավելի շուտ սեփական նախաձեռնությամբ՝ գուցե որոշակի տագնապներ ունենալով Բայդենի և Պուտինի հետ զրույցներից հետո: Բոլոր դեպքերում, Մակրոնի և Շառլ Միշելի քայլն անշուշտ ողջունելի է, քանի որ այն կարող է լինել եթե ոչ կայունության ամրապնդման հարցում առաջընթացի, ապա գոնե հետընթաց թույլ չտալու միջոց: Նկատենք նաև այն, որ հայտարարվել է փետրվարի 7-ին Ֆրանսիայի նախագահի Մոսկվա այցի մասին:

Արմեն Հակոբյան