«Բռնազավթված տարածքներում մեր սրբավայրերի վրայից գրեթե ամբողջապես մաքրվել են հայկականության հետքերը». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ադրբեջանում հայտարարել են Արցախից բռնազավթված տարածքներում հայկական մշակութային հետքը ոչնչացնելու գործընթացի մասին: Ավելին՝ արդեն ստեղծվել է աշխատանքային խումբ, որը, ինչպես հայտարարել է Ադրբեջանի մշակույթի նախարարը, զբաղվելու է «հայերի կողմից ալբանական կրոնական տաճարների վրա գրված հորինված հետքերը վերացնելու գործով»։

«Անվտանգություն և ժողովրդավարություն» իրավապաշտպան ՀԿ նախագահ, ԱԺ նախկին պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը «Փաստի» հետ զրույցում նշել է, որ հայտարարությունը հայկականությունը ոչնչացնելու պետական քաղաքականության հերթական օրինակն է: «Այդ քաղաքականությունը Ադրբեջանը մշտապես է վարել: Երկու օր առաջ Ֆրանսիայի խորհրդարանի իմ գործընկերներն ինձ հայտնել են թուրք պատգամավորներից ունեցած տեղեկության մասին, ըստ որի՝ թե՛ Շուշիի Ղազանչեցոց Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցու, թե՛ մեր մյուս սրբավայրերի վրայից արդեն գրեթե ամբողջապես մաքրվել են հայկականության բոլոր հետքերը: Խոսքը հատկապես մեծ սրբավայրերի մասին է, որոնք մեզ համար հատուկ նշանակություն են ունեցել: 44-օրյա պատերազմի հետևանքով Ադրբեջանի կողմից օկուպացված տարածքներում ավելի քան 100 եկեղեցիներ, խաչքարեր ու սրբավայրեր են մնացել: Ինքս քանիցս դիմել եմ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին, բայց իրենց պատասխանը հետևյալն է. ասում են՝ մենք կարող ենք մուտք գործել այդ տարածքներ միայն պետության համաձայնությամբ, մինչդեռ գիտենք, որ Ադրբեջանն իր համաձայնությունը չի տալիս»,-ասաց նա՝ շեշտելով այս ամենին զուգահեռ ՀՀ-ից հստակ քայլերի բացակայության մասին:

«Ես մի րոպե անգամ չեմ կասկածում, որ այս իշխանությունները սպասարկում են Ադրբեջանի օրակարգը, և իրենց համար այդ հարցերը բարձրացնելը տհաճ է ու դիսկոմֆորտ: Իշխանություն չկա, բայց ո՞ւր են այլ քաղաքական ուժերը: Ո՞ւր են այն քաղաքական գործիչները, անհատները, որոնք միջազգային կառույցներում կապեր ունեն: Բացառություն են մի քանի անձեր, ովքեր ամենօրյա ռեժիմով աշխատում են միջազգային հանրության հետ՝ այդ գործընթացների վրա որևէ լծակ ու մանդատ չունենալով: Թեպետ նրանք միայնակ ոչինչ չեն կարող անել, բայց գոնե աղմուկ բարձրացվում է»,-ասաց նա՝ նշելով, որ խորհրդարանական ընդդիմության կողմից ևս մշակութային կոթողների վերաբերյալ որևէ կոնկրետ քայլ չի իրականացվում միջազգային կառույցներում:

Ըստ Զոհրաբյանի, իշխանության ու քաղաքական մյուս ուժերի հստակ արձագանքի դեպքում միջազգային հանրության վրա ճնշումը մեծ կլիներ: «Այդ դեպքում միջազգային հանրությունը ոչ թե «գալչկայի» համար 4-5 ամիսը մեկ մի հայտարարություն կաներ, այլ Ադրբեջանի նկատմամբ պատժամիջոցներ կիրառելով՝ թույլ կտար, որ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ու միջազգային կառույցների դիտորդական առաքելությունները լինեին բռնազավթված տարածքներում, մոնիթորինգի ենթարկեին մշակութային արժեքները, ու դրանք հնարավոր կլիներ փրկել: Իսկ այս իրավիճակում մենք մի քանի ամիս հետո չենք ունենալու Արցախի մշակութային ժառանագության հայկականությունը: Ես չեմ ասում՝ մի քանի տարի հետո, ասում եմ՝ մի քանի ամիս հետո, որովհետև ֆրանսիացի իմ գործընկերներից ինձ անընդհատ փոխանցում են տեղեկություն այն մասին, որ այդ աշխատանքային խումբը շատ օպերատիվ է աշխատում:Ավելին՝ այդ աշխատանքային խմբում փորձագետի կարգավիճակով ներգրավված են եվրոպացի «գիտնականներ», որոնք Ադրբեջանի նավթի ու խավիարի դիմաց արդեն իսկ պատրաստվում են չակերտավոր հետազոտություններ անել ու ասել, թե այդ ամենն իբրև ալբանական ժառանգություն է ու հայկականության հետ որևէ կապ չունի»,-ասաց նա:

Նաիրա Զոհրաբյանի հետ զրույցում անդրադարձանք նաև արդեն վավերացված, այսպես կոչված, «Շուշիի հռչակագրին», այս վտանգավոր գործընթացներին զուգահեռ տարվող հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման օրակարգին, փետրվարի 24-ին սպասվելիք հերթական հանդիպմանը: «Ընդհանուր առմամբ, առաջիկա ամիսներին շատ արագ ստորագրվելու ու վավերացվելու է Թուրքիայի հետ դիվանագիտական հարաբերությունների վերականգնումը: Թուրքիան բացելու է սահմանը, որովհետև սահմանը մենք չենք փակել՝ այն միակողմանի փակվել է Թուրքիայի կողմից: Ինչ վերաբերում է նախապայմաններին, ապա, այո, հայկական կողմը որևէ նախապայման չունի, բայց թուրքական կողմը շարունակում է պնդել իր նախապայմանները, որոնցից մեկն արդեն լուծված է, այն է՝ Արցախի հարցի լուծում՝ հօգուտ Ադրբեջանի: Թուրքիան նաև մի քանի նոր նախապայման է ավելացրել: Բացի Հայոց ցեղասպանության հարցից հրաժարվելու նախապայմանից, Թուրքիան ցանկանում է, որ Հայաստանը ներազդի սփյուռքյան կառույցների վրա, որ նրանք դադարեն ճնշել ԱՄՆ Սենատին Հայկական հարցի, Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ: Ինչ վերաբերում է «Շուշիի հռչակագրին», ապա ենթատեքստերը շատ վտանգավոր են: Այդ հռչակագրի հիմնական թիրախը, բնականաբար, Հայաստանն է: Ընդհանուր առմամբ, մենք ունենք իրավիճակ, երբ ՀայաստանԹուրքիա այդ օրակարգը բացարձակապես տեղավորվում է Թուրքիայի շահերի շրջանակում»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում