Բարձիթողի վիճակ, կրիայի քայլեր. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Կորոնավիրուսի համաճարակի, ռուս-ուկրաինական հակամարտության ու մատակարարման շղթաների խափանման պարագայում պարենային անվտանգության հարցը ոչ միայն հատվածական կամ տարածաշրջանային, այլև գլոբալ նշանակության թեմա է դարձել։ Առավել ևս, որ պարենային հիմնական ապրանքների գների բարձրացումը համաշխարհային շուկայում ռեկորդային ցուցանիշների է հասել։ Իսկ սա նշանակում է, որ մարդկանց համապատասխան պարենամթերքով ապահովելու խնդրի լուծումն ավելի դժվար է լինելու։ Բացառված չէ նաև, որ այս իրողությունը մեծ թվով մարդկանց թերսնման և նույնիսկ սովի պատճառ դառնա։
Այդ իսկ պատճառով գյուղատնտեսության զարգացման հարցն առաջին պլան է մղվում։ Մի շարք երկրներ արդեն իսկ ահռելի ռեսուրսներ են ուղղում գյուղոլորտի զարգացման ուղղությամբ, ջերմոցային տնտեսություններ կառուցում, կիրառում ժամանակակից տեխնոլոգիական նվաճումների ընձեռած հնարավորությունները։ Անգամ որոշ արաբական երկրներ, որոնք գյուղատնտեսական նշանակության հողերի լուրջ պակաս ունեն, էական հաջողությունների են հասել ինտենսիվ գյուղատնտեսության կազմակերպման հարցում։ Այսինքն, ընդհանուր առմամբ, համաշխարհային մակարդակով դրված է պարենային ինքնաբավության հարցը, երբ փոքրացվում է երկրի պարենային անվտանգության խնդրի կախվածությունն արտաքին աշխարհում տեղի ունեցող իրադարձություններից, և միաժամանակ գյուղատնտեսական ապրանքներն արտահանելու լայն հնարավորություններ են բացվում։
Այս խնդիրը հատկապես սուր է Հայաստանի նման երկրի համար, որի բնակչության անհրաժեշտ կարիքների բավարարման հարցը պետք է լուծվի քաղաքացիների քիչ եկամուտների պարագայում, հակառակ դեպքում աղքատության և թերսնման ցուցանիշը կարող է կտրուկ աճել։ Հատկանշական է, որ մեր իշխանությունները մերժեցին աշխատավարձերը և թոշակները բարձրացնելու ընդդիմության առաջարկությունը։ Այդ դեպքում նրանք ինչպե՞ս են պատկերացնում, որ մարդկանց սոցիալական վիճակն ավելի չի վատանա շեշտակի թանկացումների պայմաններում, կամ սոցիալական հուզումների և արտագաղթի նոր ալիք չի սկսվի։ Միևնույն ժամանակ, մեզանում անընդհատ խոսվում է գյուղատնտեսության զարգացման անհրաժեշտության մասին, ինչ-որ ձևական կամ փիառի համար նախատեսված ծրագրեր են մշակվում, սակայն, որպես կանոն, դրանք որևէ արդյունք չեն ունենում։
Օրինակ՝ կառավարությունը խոստացել էր լուծել պարարտանյութերի ձեռքբերման ու սուբսիդավորման հարցը, բայց մինչև հիմա սայլը տեղից չի շարժվել, և գյուղացիների ու ֆերմերների շրջանում լուրջ բողոքի ալիք է հասունանում այս հարցով, ինչի մասին նրանք բարձրաձայնում են լրատվամիջոցներով։ Դրան գումարած՝ սերմնացուի պակաս կա, թանկացել են էներգակիրները, պարարտանյութերը, թունաքիմիկատները և այլ անհրաժեշտ նյութերը։ Ջերմոցային տնտեսություններն ընդհանրապես փակման վտանգի առաջ են կանգնել։ Այնինչ, նույնիսկ կարիք կա հագեցված ջերմոցային տնտեսությունների զարգացման համար հատուկ ծրագրեր մշակելու և իրականացնելու, քանի որ դրանց գործունեությունը հնարավորություն է տալիս փոքրացնել գյուղատնտեսության կախվածությունը եղանակային պայմաններից։
Օրինակ՝ անցյալ տարվա երաշտային պայմանները էական վնաս հասցրեցին գյուղատնտեսությանը։ Բացի մշակաբույսերի բերքատվության անկումից, երաշտը պայմաններ ստեղծեց, որ երկրում զգալիորեն նվազի անասունների գլխաքանակը, քանի որ անասնակերի սակավության և թանկացման պարագայում գյուղացիները նախընտրեցին մորթել կամ վաճառել իրենց անասունները։ Իսկ անասունների գլխաքանակի նվազումը նշանակում է, որ այսուհետ ավելի քիչ կաթնամթերք, միս ու այլ գյուղմթերք ենք ստանալու, և շատ դեպքերում ներկրելու ենք՝ կախվածության մեջ հայտնվելով արտաքին մատակարարներից։
Չհաշված, որ այդ մթերքները Հայաստանի սպառողին են հասնելու արդեն իսկ բավական թանկ գներով։ Այնինչ, մեր երկրում բոլոր հնարավորությունները կան, որ անասնապահությունն այնքան զարգանա, որ մենք արտահանենք այդ գյուղմթերքները, սակայն դրա համար կառավարությունը պետք է աջակցի նոր անասնագլխաքանակի ու անասնակերի ձեռքբերման հարցում։ Բացի դրանից, իշխանությունները մինչև սկսում են մտածել առկա խնդիրների ուղղությամբ ու որևէ քայլ կատարում, արդեն անհրաժեշտ ժամանակն անցած է լինում։ Օրինակ՝ Փաշինյանը միայն այս օրերին է որոշել քննարկել գյուղատնտեսական աշխատանքների ընթացքն ու ծրագրերը։ Սակայն այդ քննարկումները և նախաձեռնությունները ավելի վաղ պետք է կատարած լինեին՝ մի քանի ամիս առաջ, երբ արդեն նախանշվում էին գյուղոլորտի խնդիրները...
ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
