Երևան, 17.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Դառը խմիչք՝ տարբեր բույսերի և համեմունքների համադրությամբ. «Փաստ» Շաքի ներխուժած ադրբեջանցի Մուսաևը 6 անգամ կրшկել է Անի Ավետիսյանի ուղղությամբ. նրա գործը փոխանցվել է դատավոր Հրաչ Դաջունցին Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարը կժամանի Հայաստան ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (17 նոյեմբերի). Ամենամեծ մետեորային անձրևը, եկեղեցիների միջև հարաբերությունների դադարեցումը. «Փաստ» Էլեկտրաէներգիայի անջատումներ Երևանի 6 վարչական շրջաններում և 7 մարզերում Հայաստանում 10 ամսում ՃՏՊ-ների հետևանքով զոհվել է 15, վիրավորվել՝ 734 անչափահաս Ճնշո՞ւմ, թե՞ հայելային պատասխան. դուռը դեռևս բաց է մնում. «Փաստ» Ինչ փոխարժեք է սահմանվել այսօր Հնարավոր է Չինաստանում հանդիպենք Կիմ Չեն Ընի հետ. Թրամփ Իրանի դեմ պшտերազմը Վաշինգտոնի համար հերթական ձգձգվող hակամարտությունը չի դառնա. Վենս

Ցարական զանգ. առանց ընտրության հնարավորության. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Աշխարհում չկա ավելի մեծ զանգ, քան մարդկային ձեռքերով ձուլված ցարական զանգը: Ճիշտն ասած, իրականում այդ աշխատանքը կարելի է ձուլման տեխնոլոգիայի բնագավառում ունեցած նվաճումներին վերագրել, քանի որ ոչ ոքի չի հաջողվել լսել այդ զանգի ձայնը: Բայց, անկախ նրանից, թե ինչ գործառույթ ունի ցար-զանգը, միանշանակ այն ձուլածո զանգի եզակի ստեղծագործություն է և հանդիսանում է Ռուսաստանի խորհրդանիշ:

Ցար-զանգի ստեղծման պատմությունը սկսվում է կայսրուհի Աննա Իվանովնայի կողմից դրա պատրաստման պատվերով: Այն պետք է փոխարիներ Կրեմլի զանգակատան վրա (Վերափոխման տաճարի հարևանությամբ) կախված Գրիգորևյան զանգին, որը հրդեհի ժամանակ վնասվել էր: Կայսրուհու հրամանով անհրաժեշտ էր նորը պատրաստել հին զանգի նյութից, բայց, միևնույն ժամանակ, ավելացնել քաշը 20 % -ով՝ զանգի կշիռը հասցնելով 10 000 փութի: Զանգագործ վարպետներից ոչ մեկը չէր համարձակվում նման աշխատանք կատարել: Առանց այդ էլ Գրիգորևյան զանգը բավականին բարդ էր, իսկ նորը ստեղծելը անիրականանալի էր թվում: Պատրաստման առաջարկ է եղել անգամ Ֆրանսիայի արքայական պալատի մեխանիկ-վարպետին, որը ևս հրաժարվել է՝ համարելով այդ ամենը կատակ:

Վարպետ գտնելու պատասխանատու ֆելդմարշալ Մինիխը արդեն լրիվ հույսը կորցրել էր, երբ ռուս արհեստավոր Իվան Մոտորինը տվել է իր համաձայնությունը: Քանի որ Մինիխը ընտրության հնարավորություն չուներ, 1733 թվականին հենց Մոտորինին էլ տրվել է զանգ ձուլելու պատվերը: Աշխատանքը իրականացվել է Մոսկվայի Թնդանոթի բակում (ներկայումս այստեղ հանրահայտ «Մանկական աշխարհ» հանրախանութն է): Զանգի կաղապարի համար նախատեսված փորվածքը ստեղծվել է հենց գետնին, քանի որ նման քաշ ունեցող արտադրանքին չէր կարող դիմակայել որևէ այլ կաղապար: Զանգի ձուլմանը նախապատրաստվելու համար գրեթե մեկուկես տարի է պահանջվել: Բոլորի համար անակնկալ էր Իվան Մոտորինի մահը 1735 թվականին, և նրա որդին՝ Միխայիլն էր ստիպված ավարտին հասցնել սկսված գործը: Ցար-զանգը ձուլվել է 1735 թվականի նոյեմբերի 25-ին: Այն կշռում էր գրեթե 200 տոննա:

Նախկին զանգի համեմատ չափերը (տրամագիծը և բարձրությունը) ավելացել էր 6-ական մետրով: Համաձուլվածքը բաղկացած է մաքուր արծաթից (525 կգ), ոսկուց (75 կգ), պղնձից (85 %) և բրոնզից (13 %): Ձուլման արդյունքում ստեղծվածը պետք էր մշակել: Անհրաժեշտ էր հեռացնել ավելցուկային ձուլակտորները և իրականացնել զանգի բոլոր տարրերի հարթեցման աշխատանքներ: Այս աշխատանքներն իրականացնելու համար նույնպես բավականին ժամանակ է պահանջվել: Քանի դեռ վարպետները աշխատում էին ցար-զանգի վրա, այն փոսում էր գտնվում: Արդյունքում զանգի վրա հայտնվեցին Հովհաննես Մկրտչի, Պետրոս առաքյալի, Քրիստոսի, Տիրամոր և Սուրբ Աննայի պատկերները: Աննա Իվանովնայի և ցար Ալեքսեյ Միխայլովիչի (Պետրոս 1-ինի հայր) պատկերները ևս պարզ երևում էին զանգի վրա:

Պետք է նշել, որ ցար-զանգի ստեղծման պատմությունը հարթ չի անցել: Մոսկվայում տեղի ունեցած խոշոր հրդեհի ժամանակ փայտե շենքը, որը կանգնեցված էր գրեթե ավարտուն զանգի վրա, հրդեհվել է: Հրդեհը չի հաջողվել արագորեն մարել, որի արդյունքում զանգը ենթարկվել է տաքացման: Վախենալով, որ մակերեսի շերտը կարող է մասամբ հալվել, ինչից կտուժեր բնօրինակ դեկորը, որոշում է կայացվել զանգը արագ սառեցնել, և այն ողողել են սառը ջրով: Իսկ դա ճակատագրական սխալ էր, քանի որ ջերմաստիճանի այսպիսի կտրուկ փոփոխության պատճառով զանգի վրա զգալի ճաքեր են առաջացել, իսկ 11,5 տոննա կշռով մի կտոր էլ պոկվել է:

Հետագայում երկու անգամ փորձել են վերականգնել «ցար-զանգը», բայց, ի վերջո, հրաժարվել են այդ մտքից՝ համարելով, որ ճաքերը լցնելուց և պոկված կտորը կպցնելուց հետո զանգի «ձայնը» չի լինի պահանջվածը: Արդյունքում 1836 թվականից ցար- զանգը դարձել է է Մոսկվայի Կրեմլի պատվանդանի վրա տեղադրված մի յուրահատուկ հուշարձան: Այն հիմա էլ այնտեղ է:

ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում 

Հայաստանի եվրոպական ուղին՝ խոստումների և պարտավորությունների միջևՄոսկվա-Երևան տոմսերը կտրուկ թանկացել են․ ի՞նչ արժեն այս պահինՄելիքբեկյանը կողմ է, որ ՖԻՖԱ-ն գլխավորի Դիալլոն․ «Լավ ճանաչում եմ, ունի անհրաժեշտ որակները»ՔՊ-ն մահաբեր իշխանություն է․ Արսեն Գևորգյանն այս իշխանության զոհն է․ մենք շարունակելու ենք պայքարել, մինչև նրա նկատմամբ արդարությունը վերականգնվի. Ուժեղ ՀայաստանՆոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է․ տեսանելիությունը՝ մինչև 50 մետրՄենուա Սողոմոնյանի յուրահատուկ շնորհավորանքը Խաչիկ ԳալստյանինՆոյեմբերի 18-ին, 19-ին և 20-ին ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուՄինչև 2026 թ.-ի դեկտեմբերի 31-ը. 3 ժամկետ, որոնք բաց թողնելու դեպքում կարող եք գումար կամ իրավունք կորցնելԻնչպե՞ս է իշխանությունը համարձակվում հրաժարվել Հայաստանի ծննդյան վկայականից՝ երկիրը թողնելով Ադրբեջանի տարածքային հավակնությունների առաջ անպաշտպանԱնձնակազմը զոհվել է․ Ան-12 ինքնաթիռ է կործանվել․ ՌԴՆախկինում ընդդիմադիր Փաշինյանն այսօր կամաչեր վարչապետ Փաշինյանից. Մարիաննա ՂահրամանյանԴուք կտրված եք ժողովրդից․ հունիսի 7-ին ժողովուրդն իր խոսքը հստակ ասել է․ մենք թույլ չենք տա ալիևյան սահմանադրության ընդունումը․ Շիրազ ՄանուկյանՄհեր Ավետիսյանը՝ ուսանողներին․ «Ուժը ծնվում է գիտելիքից ու խելքից, դուք եք ծնելու այդ ուժը՝ հանուն Հայաստանի»«Մի՞թե Նիկոլին հաջողվել է սպանել նաև միտքը»․ Հայաստանում ներքաղաքական գործընթացներ չկան․ Արտակ ԶաքարյանՎարդան Ջհանյանը՝ հանքարդյունաբերության ոլորտի զարգացման և նոր միասնական ստանդարտների ներդրման մասինՓաշինյանն իր իսկ քննադատության թիրախում. Մարիաննա ՂահրամանյանԱյս մարդիկ ամեն օր խախտում են մեջբերածս ու մի շարք այլ օրենքներ. Աննա ԿոստանյանԸնտրություններում Փաշինյանին ձայն տված մարդկանց զգալի մասն այդ քայլն արել է վախից դրդված. Ավետիք ՉալաբյանՍահմանադրությունը չի փոխվելու. տեսանյութԲիզնեսին կառաջարկվեն էլեկտրական բեռնատարներԲռնատիրական կարգերը մեր երկրում երկար դիմակայել չեն կարող. մի օր դա ավարտվելու է. Արեգ ՍավգուլյանԳազի սակագնի թանկացումը բացասական է ազդելու Հայաստանի տնտեսության վրա. Արմեն ՄանվելյանԱյն ինչ մեզ տրված է ի ծնե, մենք չենք ընտրում, բայց դրան հավատարիմ մնալը մեր ընտրությունն է. Մհեր ԱվետիսյանԱլիևին փոխանցեք` հայ ժողովուրդը նրանից ներողություն չի խնդրելու. Արեգա ՀովսեփյանԵրկխոսության միջոցով խնդիրները լուծելու ցանկությունը դեֆիցիտ է Եվրոպայում. ՊեսկովԶՊՄԿ-ն շնորհավորում է ուսանողներին ուսանողների միջազգային օրվա առթիվ«Ծիծեռնակի հավատի կենացը» ֆիլմը Տորոնտոյի «Նուռ» ֆիլմերի փառատոնում արժանացել է «Ծագող աստղ» մրցանակիԲոլորս միասին պետք է չխնայենք մեր ուժն ու եռանդը և պաշտպանենք հայկական արժեքները. Արսեն ԳրիգորյանԱլիևյան սահմանադրությունը դուռ է բացելու դեպի կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջան», դրանով ապամոնտաժելու են Հայաստանի ՀանրապետությունըԻշխանությունն իր քարոզչական մեքենայով մտել է տուն առ տուն և հաջողության հասել՝ այլասերելով ամեն ինչ. Էդմոն ՄարուքյանՎթար է․ ջուր չի լինելուԴառը խմիչք՝ տարբեր բույսերի և համեմունքների համադրությամբ. «Փաստ»Շաքի ներխուժած ադրբեջանցի Մուսաևը 6 անգամ կրшկել է Անի Ավետիսյանի ուղղությամբ. նրա գործը փոխանցվել է դատավոր Հրաչ ԴաջունցինԳերմանիայի արտաքին գործերի նախարարը կժամանի Հայաստան«Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ում հայտնաբերվել են հnգեմետ դեղահաբեր․ բուժքույրը ձերբակալվելՊուտինի, Թրամփի և Սի Ծինփինի եռակողմ հանդիպումը կարող է ազդակ դառնալ ամբողջ աշխարհին՝ գլոբալ խնդիրների լուծման համար երկխոսության անհրաժեշտության մասին. ՊեսկովՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (17 նոյեմբերի). Ամենամեծ մետեորային անձրևը, եկեղեցիների միջև հարաբերությունների դադարեցումը. «Փաստ»Կարո՞ղ ենք փրկել արցախյան բարբառը. Տիգրան ԴումիկյանՍերգեյ Սմբատյանի «Երաժշտություն հանուն ապագայի» հիմնադրամի պատանի երաժիշտների ելույթը Koreez 2026-ինԷլեկտրաէներգիայի անջատումներ Երևանի 6 վարչական շրջաններում և 7 մարզերումՀայաստանում 10 ամսում ՃՏՊ-ների հետևանքով զոհվել է 15, վիրավորվել՝ 734 անչափահասԱԺ-ն օրակարգ չընդգրկեց Հայաստանում ժողովրդավարության հետընթացի վերաբերյալ ընդդիմության հայտարարության նախագիծըՃնշո՞ւմ, թե՞ հայելային պատասխան. դուռը դեռևս բաց է մնում. «Փաստ»Արարատի և Անդրանիկի նկարները հեռացնելը միշտ եղել է թուրքական պահանջ. Ատոմ ՄխիթարյանԵրիտասարդ ամուսինները լեռներում հյուրատուն են հիմնելԲանանի շուրջ աղմուկ, պետության շուրջ լռություն․ ինչպես ենք ընկնում հանրային ուշադրության ծուղակը. Աննա ԿոստանյանՀայաստանը պարտավոր է օր առաջ հեռանալ Արևմուտքից. Մհեր ԱվետիսյանԻնչ փոխարժեք է սահմանվել այսօրՀնարավոր է Չինաստանում հանդիպենք Կիմ Չեն Ընի հետ. ԹրամփԻրանի դեմ պшտերազմը Վաշինգտոնի համար հերթական ձգձգվող hակամարտությունը չի դառնա. Վենս