Երևան, 17.Նոյեմբեր.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Ադրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ Վարդևանյան Աչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. Շարմազանով ԵԽԽՎ պատգամավորները խորը մտահոգություն են հայտնել Սամվել Կարապետյանի կալանավորման կապակցությամբ Շատ մեծ հավանականությամբ 10 տարի հետո ԵՄ չի լինելու, բայց Փաշինյանը 20 տարի հետո Հայաստանը տեսնում է ԵՄ կազմում․ Արտակ Զաքարյան Ե՞րբ և ինչպե՞ս ի հայտ եկան առաջին համակարգչային խաղերը. «Փաստ» ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (14 նոյեմբերի). Ուղևորատար գնացքների բախումը, թոքի՝ աշխարհում առաջին փոխպատվաստումը. «Փաստ» Գնաճային ռիսկերի ակտիվացման նոր ու բավականին զգայուն փուլ. ի՞նչ է սպասվում առաջիկայում Հայաստանի բնակչությանը. «Փաստ» Հայաստանում ընտրովի արդարադատությունը՝ սպառնալի՞ք ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների համար. «Փաստ» «Մոնթեիցս հետո ուղղակի չէի ուզում ապրել, բայց հանուն աղջիկներիս իմ մեջ ուժ գտա». hետախույզ Մոնթե Մելքումյանն անմահացել է հոկտեմբերի 24-ին Վարանդայում. «Փաստ» 2027 թվականին ովքե՞ր կօգտվեն Խնայբանկում ներդրված գումարի փոխհատուցման ծրագրից. «Փաստ»

Մաջիայաո. չինական գյուղը կենդանի է պահում 5700-ամյա մշակութային ժառանգությունը

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Չինաստանի հյուսիս-արևմուտքի լեռներում թաքնված Մաջիայաո գյուղը հնագույն մշակութային ավանդույթների բնօրրան է։

Տաո գետի արևմտյան ափին՝ Գանսու նահանգի Լինթաո գավառի վարչական կենտրոնից 9 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող գյուղը Մաջիայաո մշակույթի ծննդավայրն է և հենց այդ մշակույթի անվանակիրը։ Ավելի քան 5700 տարվա պատմություն ունեցող այս մշակույթը Գանսուի միջին և ուշ նեոլիթյան ժամանակաշրջանի ամենատարածված, հարուստ դրսևորումներով և ամենանշանավոր մշակույթն է, որն առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Չինաստանի բազմազան, բայց միաժամանակ միասնական հնագույն քաղաքակրթությունների պատմության մեջ։

Մաջիայաո մշակույթը ձևավորվել է Դեղին գետի ավազանում՝ ուշ նեոլիթյան շրջանում։ Այն տարածված է եղել ներկայիս Գանսուի կենտրոնական և հարավային հատվածներում, Ցինհայի հյուսիս-արևելքում, Սիչուանի հյուսիսում, իսկ դրա ազդեցությունը հասել է նաև Նինսյայի որոշ շրջաններ։ Այն համարվում է առաջին խոշոր գյուղատնտեսական մշակույթներից մեկը, որի ներկայացուցիչները լայնորեն բնակեցվել են Դեղին գետի վերին հոսանքի տարածքներում՝ ձևավորելով արևմտյան Չինաստանի ամենավաղ զարգացած հողագործական համայնքներից մեկը։

Մաջիայաո մշակույթն իր անվանումը ստացել է համանուն հնավայրից, որը 1924 թվականին Գանսու նահանգի Լինթաո գավառում՝ Տաո գետի արևմտյան ափին, հայտնաբերել է շվեդ երկրաբան Յոհան Գուննար Անդերսոնը։ 1940-ական թվականներին չինացի անվանի հնագետ Սյա Նայը պաշտոնապես շրջանառության մեջ է դրել «Մաջիայաո մշակույթ» անվանումը։

Մշակույթն առավել հայտնի է իր գունազարդ խեցեղենով, որը համարվում է Չինաստանի նախապատմական շրջանի խեցեգործական արվեստի բարձրագույն նվաճումներից մեկը։ Նարնջադեղին կավից պատրաստված թասերը, կաթսաները և սափորները զարդարված են սև, կարմիր և սպիտակ գույներով արված նուրբ նախշերով։ Ամենատարածված պատկերներն են պարույրները, ջրի ալիքները, թռչունները, ձկներն ու գորտերը։

1988 թվականին Մաջիայաո հնավայրը Չինաստանի Պետական խորհրդի որոշմամբ ներառվել է ազգային նշանակության պահպանվող պատմամշակութային հուշարձանների ցանկում, իսկ 2001 թվականին ճանաչվել է «20-րդ դարի Չինաստանի 100 խոշորագույն հնագիտական հայտնագործություններից» մեկը։

Հնագիտական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Մաջիայաո մշակույթի մարդիկ բնակվել են գյուղական բնակավայրերում, զբաղվել կորեկի մշակությամբ, խոզերի և ոչխարների բուծմամբ, ինչպես նաև պատրաստել բարձրարվեստ խեցեղեն և այլ արհեստագործական արտադրանք։

2025 թվականին հնագետները հայտարարեցին Լինթաո գավառի Սիվա հնավայրում մինչ այժմ հայտնի ամենախոշոր Մաջիայաո բնակավայրի հայտնաբերման մասին։ Ավելի քան մեկ միլիոն քառակուսի մետր տարածք զբաղեցնող բնակավայրում հայտնաբերվել են բնակելի տներ, ճանապարհներ, խեցեղենի վառարաններ, դամբարաններ և բազմաթիվ այլ կառույցներ, որոնք մինչ օրս ամենահստակ վկայությունն են Մաջիայաո մշակույթին պատկանող խոշոր ու կազմակերպված համայնքի գոյության մասին։

 

Այդ մշակույթին նվիրված տեղական թանգարանը կարծես պահպանում է հնագույն ժողովրդի ոգին։ Թանգարան այցելելը յուրօրինակ ճանապարհորդություն է ժամանակի միջով, հնարավորություն՝ հաղորդակցվելու հնագույն մի քաղաքակրթության հետ, որի հոգևոր աշխարհն արտահայտված է գունազարդ խեցեղենի մեջ։ Իսկ խեցեղենի գեղեցկությունը վկայում է ոչ միայն բնության նկատմամբ ունեցած հարգանքի, այլև բարձր կազմակերպված հասարակության և բացառիկ վարպետության մասին։ Այն ներկայացնում է Դեղին գետի վերին հոսանքի քաղաքակրթական զարգացման յուրահատուկ ուղին և ենթադրել է տալիս, որ նույնիսկ Մետաքսի ճանապարհի ձևավորումից առաջ Եվրասիայում մշակութային փոխանակումներ արդեն իրականացվում էին խեցեղենի միջոցով։

 

«Մենք շարունակելու ենք խորացնել հետազոտությունները, խթանել նորարարությունը և զարգացնել տեխնոլոգիական հնարավորությունները, որպեսզի նախապատմական շրջանի մարդկային ստեղծագործ միտքը նոր շունչ ստանա ժամանակակից աշխարհում՝ միաժամանակ պատմելով հին չինական քաղաքակրթության պատմությունը»,- նշում է թանգարանի ղեկավարությունը։

Տեղացի խեցեգործ վարպետը, որը երկարամյա հետազոտությունների և խեցեգործությանը նվիրված աշխատանքի շնորհիվ ճանաչվել է Մաջիայաո մշակույթի ժառանգորդներից մեկը, այցելուներին ներկայացնում է գունազարդ խեցեղենի ստեղծման արվեստը՝ ընդամենը մի քանի րոպեում կավե անշուք անոթները վերածելով յուրահատուկ արվեստի գործերի։

Ներկայում Մաջիայաոն ոչ միայն պահպանում է իր հնագույն մշակութային ժառանգությունը, այլև այն դարձնում է ապագայի զարգացման հիմք։ Գյուղն ունի 368 մշտական տնտեսություն և 1556 բնակիչ։ Նրա տնօրինության տակ գտնվող վարելահողերի ընդհանուր մակերեսը կազմում է մոտ 131,9 հեկտար, որտեղ հիմնականում մշակվում են եգիպտացորեն և չինական ավանդական բժշկության մեջ օգտագործվող բուժիչ բույսեր։

 

2025 թվականից, օգտվելով Մաջիայաո մշակույթի ծննդավայր և պահպանվող տարածք լինելու իր բացառիկ կարգավիճակից, գյուղը պետական ընկերությունների հետ համագործակցությամբ նախաձեռնել է Մաջիայաո գյուղատնտեսական, մշակութային և զբոսաշրջային ինտեգրված մշակութային ժառանգության ինտերակտիվ կենտրոնի նախագծումն ու կառուցումը։ Նախագծի միջոցով փորձարկվում է «Մշակույթ + գյուղական վերածնունդ» զարգացման մոդելը, որի նպատակն է մշակութային ժառանգության ներուժը ծառայեցնել գյուղական համայնքների զարգացմանն ու բնակիչների եկամուտների ավելացմանը։

Մաջիայաոն վկայում է, որ մշակութային ժառանգությունը շարունակում է ապրել այնքան ժամանակ, քանի դեռ կան մարդիկ, որոնք այն պահպանում են։ Արագ փոփոխվող աշխարհում այս գյուղն ապացուցում է, որ ավանդույթը կարող է մնալ կենսունակ՝ դառնալով կամուրջ անցյալի և ներկայի միջև և ոգեշնչելով ապագա սերունդներին։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինելու նոյեմբերի 17/18-ինՔուշները և Ուիթքոֆը եվրոպացիների հետ քննարկել են Ռուսաստանի և ԵՄ-ի միջև երկխոսության հաստատումըՄենք գիտենք՝ ինչպես հաղթել, բայց գիտենք նաև ինչպես արժանապատվորեն պարտվել․ Լուիս դե լա ՖուենտեԲաքվի ճարտարապետական դիմագծի կերտողը հայ էԶորակոչի տարիքային շեմը կփոխվի․ ում կվերաբերի նախագիծըԵրևանը մերժում է «Ալիևյան Սահմանադրությունը». Հայաստանի Սահմանադրության ճակատագիրը որոշելու են հայերը, ոչ թե Ադրբեջանը. Ուժեղ ՀայաստանԱԺ փոխնախագահ Արամ Վարդևանյանը ԵԽ գրասենյակի ղեկավարի հետ քննարկել է ընդդիմության նկատմամբ շարունակվող քաղաքական հետապնդումներըԹրամփի գնահատմամբ՝ Պուտինը փոքր-ինչ մեղմացնում է դիրքորոշումն Ուկրաինայի հարցումԵրևանում՝ Մալաթիա տոնավաճառի մոտ, բախվել են «Ferrari»-ն և «BMW»-նՀԱՊԿ քարտուղարը քննարկել է կազմակերպության պատասխանատվության գոտում տիրող ռազմաքաղաքական իրավիճակըԲախվել են «Howo», «Renault» բեռնատարներն ու «Opel Astra»-ն․ 3 վիրավորներից երկուսը անչափահասներ են«Փարաջանով Քլաբ Հաուս»-ը ներկայացրել է իր բացառիկ նախագիծը «Տուն Էքսպո»-ումՀանրապետությունում ձյուն է տեղում․ ի՞նչ իրավիճակ է ավտոճանապարհներինԱրսեն Գևորգյանի մահվան ամբողջ պատասխանավտությունը մինչև իր կյանքի վերջ կրելու է Նիկոլ Փաշինյանը․ Հարություն ՀարությունյանՍտալինն ու Սադամ Հուսեյնը կնախանձեին Փաշինյանին․ Ուժեղ Հայաստան«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը նոյեմբերի 15-17-ը մասնակցում է Մոսկվայում անցկացվող «Հանուն ազգերի ազատության» («За свободу наций») միջազգային համաժողովին․ Իվետա ՏոնոյանԵրիտասարդները՝ հանքարդյունաբերության իրական խնդիրների լուծման ճանապարհին․ ԶՊՄԿ-ն՝ CaseKey 2026-ումՑույց տվեք Ադրբեջանի որևէ օրենք, որը վերաբերում է Ղարաբաղին. Արշակ ԿարապետյանՄենք թույլ չենք տա Ալիևի պարտադրած Սահմանադրության ընդունումը․ Ուժեղ ՀայաստանՄեր ժողովուրդը երբեք չի մոռանալու Արցախն ու մեր անցյալը. Ավետիք ՉալաբյանՊարտքերի մեջ հայտնված քաղաքացիները չպետք է մնան միայնակ․ ի՞նչ պետք է անի պետությունը. Հրայր Կամենդատյան«Դադարեցրե՛ք Հայաստանը ազատությունը քաղաքական հավատարմությամբ պայմանավորող կալանավայր դարձնելու փորձերը». Աննա ԿոստանյանԶանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը շարունակում է աջակցել CaseKey կրթական նախաձեռնությանըՍահմանադրությամբ մարդը բարձրագույն արժեք է, բայց իրական կյանքում այդ սկզբունքը չի գործում. Արամ ՎարդևանյանՄենք միավորվել ենք՝ հանուն մեր արժեքների, ինքնիշխանության և ժողովրդավարության պաշտպանության. տեսանյութՀամալսարանից ազատվում են դասախոսներ իրենց քաղաքական հայացքների համար. Մենուա ՍողոմոնյանՊիտի օրենք փոխվի, որ ամեն դատարան չկարողանա համատարած կալանք կիրառի մեր հանդեպ. Ավետիք ՉալաբյանՍպասվում է գյուղմթերքի գների շեշտակի բարձրացում, քանի որ ունենք արտահանման դեֆիցիտ. Հրայր ԿամենդատյանՔաղաքական հետապնդումների նպատակը հասարակությանը վախի մթնոլորտում պահելն է՝ Ալիևի պարտադրած Սահմանադրությունն ընդունելու համար. տեսանյութՊետությունը ձեզ համար հոր տնից բերված օժիտ չէ, որ մաշված շորի պետ դեն նետեք. Աննա ԿոստանյանԱրսեն Գևորգյանը բանտարկվեց իր համոզմունքների համար, իսկ երեք շաբաթ անց ընտանիքին վերադարձվեց դագաղով. Իրինա ՅոլյանԵրբ իշխանության թիրախում հայտնվում են երեխաները․ Աննա ԿոստանյանԻշխանությունները շարունակում են խեղաթյուրել հայոց պատմությունը. Մենուա ՍողոմոնյանՔՊ-ի ներկայացուցիչնե՛ր, վախեցե՛ք, որ ձեր երեխաները ապագայում Արցախի կորստի համար մեղադրելու են ձեզ. Ցոլակ ԱկոպյանԱրսենն այսօր ողջ կլիներ, եթե չհամարձակվեր պայքարել իր համայնքի համար. Գոհար ՄելոյանUcom-ի աջակցությամբ Երևանում անցկացվել է «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026» դրոնների ամենամյա մրցարշավըԱրևմուտքը կընդունի՞ արդյոք ՆԱՏՕ-ի՝ մինչև ընդլայնումն ունեցած տեղակայմանը վերադառնալու պահանջները՝ դեռևս մեծ հարց է. դաշինքն առանց առճակատման՝ դժվար թե գնա նման զիջումների. Զաքարյան«Այն գումարները, որ ժամանակին ինչ-որ մարդկանց գրպաններն էին գնում, այսօր դառնում են մանկապարտեզներ, բակեր, փողոցներ և մայթեր». ԱվինյանBaghramyan Residence․ պրեմիում դասի բնակարաններ՝ Մարշալ Բաղրամյան պողոտայումԱլիևը պատրաստ չէ վերադարձնել ռազմագերիներին. նա իրական խաղաղություն չի ուզում. Աննա ԿոստանյանԻբր հեգնում էր. հիմա իրագործում է. Դավիթ ՍարգսյանԲաքուն ՉԻ՛ ԿԱՐՈՂ Հայաստանի Հանրապետությանը պարտադրել ներքին օրակարգ. Մարիաննա ՂահրամանյանԱյն մասին, թե ինչպես է Ադրբեջանը իր կամակատարների ձեռամբ փորձում քայլ առ քայլ կազմալուծել Հայաստանի Հանրապետությունը, և ինչպես մենք պետք է դրա դեմն առնենք. ՉալաբյանԱդրբեջանը Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը վերացնելով` հող է նախապատրաստելու կեղծ «Արևմտյան Ադրբեջանի» համար. Արամ ՎարդևանյանԱդրբեջանը հող է նախապատրաստում Հայաստանից նոր զիջումներ պահանջելու համար` ալիևյան սահմանադրությունն անցկացնելուց հետո. Տիգրան ԱբրահամյանԺողովուրդը ՔՊ-ին սահմանադրական մեծամասնություն չի տվել` ալիևյան սահմանադրություն ընդունելու համար. Դավիթ ՂազինյանNova Building-ը «Տուն Էքսպո 2026»-ում ներկայացրել է բնակարանային առաջարկներն ու ձեռքբերման պայմաններըԱննայի և Մանեի հետ ամփոփում ենք «Ո՛չ ալիևյան սահմանադրությանը» իրազեկման ակցիան. տեսանյութՄոսկվայում ընթացող միջազգային համաժողովի ժամանակ չէի կարող չանդրադառնալ հրեշավոր ընտրակեղծիքներին. Արման ԱբովյանԱչք փակելով Լեռնային Ղարաբաղում էթնիկ զտումների վրա՝ աշխարհը դատավճիռ ստորագրեց ՄԱԿ-ի վրա. Շարմազանով