Yerevan, 17.November.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Futsal tournament Galaxy Champions League 2024 kicks off Unibank is now a regular partner of “Pan-Armenian intellectual movement” IDBank issued another tranche of dollar bonds Green Iphone on the best credit terms at green operator's stores UCOM Provided technical assistance to Shengavit administrative district AMD 9,808,684 to the "City of Smile" Charitable Foundation. The next beneficiary of "The Power of One Dram" is known Unibank offers a “Special” business loan with an interest rate of 8.5% per annum IDBank implements the next issue of nominal coupon bonds Flyone Armenia will start operating regular direct flights Yerevan-Moscow-Yerevan New movie channels in Ucom and good news for unity tariff subscribers

Մաջիայաո. չինական գյուղը կենդանի է պահում 5700-ամյա մշակութային ժառանգությունը

Սեղմեք ԱՅՍՏԵՂ, լրացրեք օնլայն հայտը և մոռացեք հոսանքի վարձի մասին

Չինաստանի հյուսիս-արևմուտքի լեռներում թաքնված Մաջիայաո գյուղը հնագույն մշակութային ավանդույթների բնօրրան է։

Տաո գետի արևմտյան ափին՝ Գանսու նահանգի Լինթաո գավառի վարչական կենտրոնից 9 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող գյուղը Մաջիայաո մշակույթի ծննդավայրն է և հենց այդ մշակույթի անվանակիրը։ Ավելի քան 5700 տարվա պատմություն ունեցող այս մշակույթը Գանսուի միջին և ուշ նեոլիթյան ժամանակաշրջանի ամենատարածված, հարուստ դրսևորումներով և ամենանշանավոր մշակույթն է, որն առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Չինաստանի բազմազան, բայց միաժամանակ միասնական հնագույն քաղաքակրթությունների պատմության մեջ։

Մաջիայաո մշակույթը ձևավորվել է Դեղին գետի ավազանում՝ ուշ նեոլիթյան շրջանում։ Այն տարածված է եղել ներկայիս Գանսուի կենտրոնական և հարավային հատվածներում, Ցինհայի հյուսիս-արևելքում, Սիչուանի հյուսիսում, իսկ դրա ազդեցությունը հասել է նաև Նինսյայի որոշ շրջաններ։ Այն համարվում է առաջին խոշոր գյուղատնտեսական մշակույթներից մեկը, որի ներկայացուցիչները լայնորեն բնակեցվել են Դեղին գետի վերին հոսանքի տարածքներում՝ ձևավորելով արևմտյան Չինաստանի ամենավաղ զարգացած հողագործական համայնքներից մեկը։

Մաջիայաո մշակույթն իր անվանումը ստացել է համանուն հնավայրից, որը 1924 թվականին Գանսու նահանգի Լինթաո գավառում՝ Տաո գետի արևմտյան ափին, հայտնաբերել է շվեդ երկրաբան Յոհան Գուննար Անդերսոնը։ 1940-ական թվականներին չինացի անվանի հնագետ Սյա Նայը պաշտոնապես շրջանառության մեջ է դրել «Մաջիայաո մշակույթ» անվանումը։

Մշակույթն առավել հայտնի է իր գունազարդ խեցեղենով, որը համարվում է Չինաստանի նախապատմական շրջանի խեցեգործական արվեստի բարձրագույն նվաճումներից մեկը։ Նարնջադեղին կավից պատրաստված թասերը, կաթսաները և սափորները զարդարված են սև, կարմիր և սպիտակ գույներով արված նուրբ նախշերով։ Ամենատարածված պատկերներն են պարույրները, ջրի ալիքները, թռչունները, ձկներն ու գորտերը։

1988 թվականին Մաջիայաո հնավայրը Չինաստանի Պետական խորհրդի որոշմամբ ներառվել է ազգային նշանակության պահպանվող պատմամշակութային հուշարձանների ցանկում, իսկ 2001 թվականին ճանաչվել է «20-րդ դարի Չինաստանի 100 խոշորագույն հնագիտական հայտնագործություններից» մեկը։

Հնագիտական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ Մաջիայաո մշակույթի մարդիկ բնակվել են գյուղական բնակավայրերում, զբաղվել կորեկի մշակությամբ, խոզերի և ոչխարների բուծմամբ, ինչպես նաև պատրաստել բարձրարվեստ խեցեղեն և այլ արհեստագործական արտադրանք։

2025 թվականին հնագետները հայտարարեցին Լինթաո գավառի Սիվա հնավայրում մինչ այժմ հայտնի ամենախոշոր Մաջիայաո բնակավայրի հայտնաբերման մասին։ Ավելի քան մեկ միլիոն քառակուսի մետր տարածք զբաղեցնող բնակավայրում հայտնաբերվել են բնակելի տներ, ճանապարհներ, խեցեղենի վառարաններ, դամբարաններ և բազմաթիվ այլ կառույցներ, որոնք մինչ օրս ամենահստակ վկայությունն են Մաջիայաո մշակույթին պատկանող խոշոր ու կազմակերպված համայնքի գոյության մասին։

 

Այդ մշակույթին նվիրված տեղական թանգարանը կարծես պահպանում է հնագույն ժողովրդի ոգին։ Թանգարան այցելելը յուրօրինակ ճանապարհորդություն է ժամանակի միջով, հնարավորություն՝ հաղորդակցվելու հնագույն մի քաղաքակրթության հետ, որի հոգևոր աշխարհն արտահայտված է գունազարդ խեցեղենի մեջ։ Իսկ խեցեղենի գեղեցկությունը վկայում է ոչ միայն բնության նկատմամբ ունեցած հարգանքի, այլև բարձր կազմակերպված հասարակության և բացառիկ վարպետության մասին։ Այն ներկայացնում է Դեղին գետի վերին հոսանքի քաղաքակրթական զարգացման յուրահատուկ ուղին և ենթադրել է տալիս, որ նույնիսկ Մետաքսի ճանապարհի ձևավորումից առաջ Եվրասիայում մշակութային փոխանակումներ արդեն իրականացվում էին խեցեղենի միջոցով։

 

«Մենք շարունակելու ենք խորացնել հետազոտությունները, խթանել նորարարությունը և զարգացնել տեխնոլոգիական հնարավորությունները, որպեսզի նախապատմական շրջանի մարդկային ստեղծագործ միտքը նոր շունչ ստանա ժամանակակից աշխարհում՝ միաժամանակ պատմելով հին չինական քաղաքակրթության պատմությունը»,- նշում է թանգարանի ղեկավարությունը։

Տեղացի խեցեգործ վարպետը, որը երկարամյա հետազոտությունների և խեցեգործությանը նվիրված աշխատանքի շնորհիվ ճանաչվել է Մաջիայաո մշակույթի ժառանգորդներից մեկը, այցելուներին ներկայացնում է գունազարդ խեցեղենի ստեղծման արվեստը՝ ընդամենը մի քանի րոպեում կավե անշուք անոթները վերածելով յուրահատուկ արվեստի գործերի։

Ներկայում Մաջիայաոն ոչ միայն պահպանում է իր հնագույն մշակութային ժառանգությունը, այլև այն դարձնում է ապագայի զարգացման հիմք։ Գյուղն ունի 368 մշտական տնտեսություն և 1556 բնակիչ։ Նրա տնօրինության տակ գտնվող վարելահողերի ընդհանուր մակերեսը կազմում է մոտ 131,9 հեկտար, որտեղ հիմնականում մշակվում են եգիպտացորեն և չինական ավանդական բժշկության մեջ օգտագործվող բուժիչ բույսեր։

 

2025 թվականից, օգտվելով Մաջիայաո մշակույթի ծննդավայր և պահպանվող տարածք լինելու իր բացառիկ կարգավիճակից, գյուղը պետական ընկերությունների հետ համագործակցությամբ նախաձեռնել է Մաջիայաո գյուղատնտեսական, մշակութային և զբոսաշրջային ինտեգրված մշակութային ժառանգության ինտերակտիվ կենտրոնի նախագծումն ու կառուցումը։ Նախագծի միջոցով փորձարկվում է «Մշակույթ + գյուղական վերածնունդ» զարգացման մոդելը, որի նպատակն է մշակութային ժառանգության ներուժը ծառայեցնել գյուղական համայնքների զարգացմանն ու բնակիչների եկամուտների ավելացմանը։

Մաջիայաոն վկայում է, որ մշակութային ժառանգությունը շարունակում է ապրել այնքան ժամանակ, քանի դեռ կան մարդիկ, որոնք այն պահպանում են։ Արագ փոփոխվող աշխարհում այս գյուղն ապացուցում է, որ ավանդույթը կարող է մնալ կենսունակ՝ դառնալով կամուրջ անցյալի և ներկայի միջև և ոգեշնչելով ապագա սերունդներին։

Հետևեք մեզ՝ այստեղ

Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan"The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representativeRate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic futureUcom Service Center in Artashat Reopens at a New AddressUcom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfersUcom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics OlympiadIDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological DevelopmentIDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor