Խորհրդային ժամանակների «ամենաժողովրդական արտադրանքներից» մեկը. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
«Կիլկի լոլիկի սոուսի մեջ» պահածոն խորհրդային ժամանակաշրջանի խորհրդանիշներից է։ Հանուն արդարության պետք է նշել, որ այդ ապրանքի հանրաճանաչությունը պայմանավորված էր ոչ թե նրա ֆանտաստիկ համով, այլ ցածր գնով և մատչելիությամբ: Ավելին, այն այսօր էլ տարածված է, և շատերը, նույնիսկ ներկայիս գաստրոնոմիական բազմազանության պայմաններում, ժամանակ առ ժամանակ գնում են այդ պահածոն, որպեսզի վերհիշեն իրենց խորհրդային երիտասարդությունը: Չնայած, դա միակ պատճառը չէ. այսօր էլ քիչ չեն այդ պահածոյի սիրահարները, ընդ որում՝ ոչ միայն ԽՍՀՄ «տեսած» մարդկանց շրջանում: Նշենք, որ կիլկի ձկան մասին առաջին անգամ հիշատակվել է դիվանագետ Գուն Էյրմանի գրքում, որը հայտնվել է 17-րդ դարի 70-ական թվականներին։ Գունն այնտեղ մեջբերել է լիվոնյան երգի մի հատված, որտեղ ասվում է. «Եթե ծովում կիլկի չմնա, ապա շվեդները կոչնչանան»։ Հենց այդ ժողովրդին էր ամբողջությամբ պատկանում Բալթիկ ծովը մինչև 1710 թվականը, և այդ ժողովուրդն է առաջինը զանգվածաբար օգտագործել այդ տեսակի ձուկը։ Բնականաբար, այն ժամանակ կիլկին սպառվում էր բացառապես տապակած և չորացրած վիճակում։
Առաջին պահածոյացված կիլկիի ի հայտ գալուն նպաստել է Մեծ աշխարհագրական հայտնագործությունների դարաշրջանը, երբ երկարատև պահպանման ենթակա սննդամթերքի կարիք է առաջացել: Եվրոպան այն ժամանակ արտադրում էր հիմնականում պահածոյացված միս և բանջարեղեն, մինչդեռ Ռուսաստանում արտադրությունը մասնագիտացված էր հատուկ ձկան ուղղությամբ: Իհարկե, այն ժամանակ կիլկի ձուկը մեծ հարգանք ու պահանջարկ չէր վայելում, պահածոյացվում էին ստերլետը, բուրբոտը, նելման և թառափը։
«Կիլկի լոլիկի սոուսի մեջ» պահածոների զանգվածային արտադրությունը սկսվել է 20րդ դարի 50-ականների կեսերին։ ԽՍՀՄ այն ժամանակվա ղեկավար Նիկիտա Խրուշչովն անձամբ է համտեսել Կերչի ձկնամթերքի գործարանի նոր արտադրանքը և վստահեցրել ժողովրդին, որ «ավելի լավ ժողովրդական արտադրանք չի էլ կարելի պատկերացնել»: Դա ճիշտ է, քանի որ այդ պահածոները երբեք չեն անհետացել դարակներից նույնիսկ խիստ դեֆիցիտի ժամանակ։ Իսկ գինը ավելի քան ցածր է եղել:
«Կիլկի լոլիկի սոուսի մեջ» պահածոն միշտ էլ եղել է յուրաքանչյուր խորհրդային սառնարանում։ Շատերի համար դա օղու հետ միակ խորտիկն էր, իսկ միշտ քաղցած ուսանողներին այդ պահածոն հնարավորություն էր տալիս լրացնել ֆոսֆորի քանակը օրգանիզմում, քանի որ այլ ձկնատեսակները հասանելի չէին:
Փորձառու տնային տնտեսուհին կարող էր շատ ուտեստներ պատրաստել այդ պարզ պահածոյից՝ աղցաններ, կոտլետներ և նույնիսկ ապուրներ: Այն իրոք այնպիսի ունիվերսալ մթերք էր, որը կարող էր բավարարել նույնիսկ ամենախստապահանջ գուրմանին։
«Կիլկի լոլիկի սոուսի մեջ» պահածոյի բաղադրատոմսը չափազանց պարզ է՝ ձուկ, ջուր, տոմատի մածուկ, աղ, շաքար, արևածաղկի ձեթ, քացախ, համեմունքներ: Ոչ մի ավելորդ բան: Բայց, այնուամենայնիվ, տարբեր արտադրողների պահածոները տարբերվում են ինչպես համով, այնպես էլ արտաքին տեսքով։ Գաղտնիքը թաքնված է սոուսի մեջ, քանի որ կա այդ պահածոյի սոուսի մոտ 30 բաղադրատոմս, ուստի դրանց համը կարող է զգալիորեն տարբերվել: «Կիլկի լոլիկի սոուսի մեջ» պահածոն իսկապես դարձել է ԽՍՀՄ-ի իսկական խորհրդանիշ, քանի որ նույնիսկ Մարգարետ Թետչերը ԽՍՀՄ այցից հետո այդ պահածոներով էր կերակրում ոչ միայն իր սիրելի կատվին, այլ նաև իր հյուրերին:
Հիմա էլ հատկապես հետխորհրդային երկրներում այդ պահածոյի ժողովրդականությունը մնում է բարձր մակարդակի վրա, մի խոսքով՝ դեռ կա պահանջարկ:
ԿԱՄՈ ԽԱՉԻԿՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
