Օտարերկրյա ներդրողները հասկանում են, որ Հայաստանը տարածաշրջանում դարձել է հանգուցակետ

ՀՀ կառավարությունը հաջորդական ծրագրերի իրականացմամբ ձգտում է Հայաստանը դարձնել օտարերկրյա ներդրումների համար առավել գրավիչ երկիր: «Արմենպրես»-ը զրուցել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության Ներդրումային քաղաքականության վարչություն պետ Վահագն Լալայանի հետ Հայաստանում ներդրումային միջավայրի բարեփոխումների, ակնկալվող խոշոր ներդրումային ծրագրերի ու Հայաստանով հետաքրքրված երկրնե րի մասին:

Բարեփոխումներ և զարգացման ծրագրեր`գրավիչ ներդրումային միջավայր ունենալու համար

Հայաստանի ներդրումային միջավայրի բարեփոխմանն ուղղված մի քանի ծրագրեր կարող եմ նշել, որոնք արդեն ընթացքում են և կարելի է ասել` շուտով կտան արդյունքներ: Առաջինը Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (ՏՀԶԿ) հետ իրականացվող ծրագիրն է: ՏՀԶԿ-ն միջազգային տնտեսական կազմակերպություն է, որի անդամ են 34 պետություններ և որի առաջարկությունները մեծ հեղինակություն ունեն աշխարհում: Մենք ՏՀԶԿ-ի հետ ծրագիր ենք իրականացնում` ուղղված Հայաստանի երկու ոլորտների մրցունակության բարձրացմանը` ագրոբիզնես և ոչ մետաղական շինանյութեր: Այս տարի և մյուս տարվա սկզբին պետք է ապահովենք ծրագրի իրականացման փուլում զեկույցներում ներկայացված առաջարկությունների արդյունավետ ու նպատակային իրագործումը: Դրա արդյունքում կունենանք ավելի բարեփոխված ոլորտ ու ներդրողների համար ավելի գրավիչ պայմաններ: Ինչու չէ նաև այլ դոնորների ու ՏՀԶԿ-ի միջոցով օտարերկրյա լրացուցիչ ներդրողներ կներգրավենք:

Հաջորդը Համաշխարհային բանկի խմբի անդամ Միջազգային ֆինանսական կորպորացիայի և ԵՄ Թվիննինգ ծրագրի շրջանակներում իրականացվող Հայաստանի ներդրումային միջավայրի բարեփոխումներն են: Վերոնշյալ ծրագրերի շրջանակներում մենք պատրաստվում ենք վերանայել օտարերկրյա ներդրումների մասին գործող օրենսդրությունը, արդիականացնել այն, համապատասխանեցնել նոր իրականությանը, ուժեղացնել օտարերկրյա ներդրողների իրավունքների պաշտպանությունը, արտոնությունները, ամրագրել այլ մեխանիզմներ: Արդյունքում կունենանք օտարերկրյա ներդրողների համար ավելի մատչելի և հասկանալի օրենսդրություն: Նախատեսում ենք նաև օրենքում ամրագրել ներդրողների համար գործող արտոնություններ: Ճիշտ է, մենք միշտ ընդգծում ենք, որ առանձին ներդրումային ծրագրերին պատրաստ ենք առանձին արտոնություններ տրամադրել: Կարծում եմ, այդ գաղափարն օրենքում ամրագրելը կհաստատի օտարերկրյա ներդրումները խթանելու մեր պատրաստակամությունը: Օրենքի որոշ դրույթներն էլ պետք է հստակեցվեն: Մենք նաև օրենքը կհամապատասխանեցնենք այսօրվա իրականությանը, քանի որ այն գրվել է 1994 թվականին, դրանից հետո լուրջ զարգացումներ ու փոփոխություններ են եղել: Երբ օրենքը այն ժամանակ գրվել է, ենթադրվել է, որ այն կունենա ենթաօրենսդրական ակտեր, բայց մնացել է միայն օրենքը:

Բացի այդ, նախատեսված է մշակել օտարերկրյա ներդրումների խթանման համակարգ, զարգացնել կարողությունները և անհրաժեշտության դեպքում ստեղծել ներդրողներին աջակցող նոր ինստիտուտներ:

Ծրագրի շրջանակներում աշխատանքներ կտարվեն առանձին ոլորտների արտահանման շղթաների բարելավման ուղղությամբ: Այժմ աշխատում ենք ձկնամթերքի ոլորտի բարեփոխումների վրա: Նախնական նախագիծը կա, որը շուտով կբերվի վերջնական տեսքի, երկու այլ ոլորտ ևս կդիտարկենք այս տարվա ընթացքում: Արտահանման շղթայի բարեփոխումը նշանակում է, որ դիտարկվում են տվյալ ոլորտում արտադրությունից մինչև արտահանում ընկած բոլոր գործընթացները: Շղթայի յուրաքանչյուր մասում առկա բոլոր խնդիրները լուծվում են: Արդյունքում կունենանք ավելի գրավիչ ոլորտ:

Զարգացման չորրորդ ծրագիրը Համաշխարհային բանկի հետ է` ուղղված առևտրի խթանման և որակի ենթակառուցվածքների ծրագրի իրականացմանը: Այս ծրագրի իրականացման փուլում հնարավորություն կստեղծվի կարողությունների ուժեղացման, կլաստերների ստեղծման, առևտրային ներկայացուցչությունների հիմնման համար: Այս չորս ծրագրերը լուրջ խթան կլինեն նոր ներդրումներ ներգրավելու տեսանկյունից:

Միջոցառումներ, որոնք կբարձրացնեն Հայաստանի` որպես ներդրումների երկրի հանրաճանաչությունը

Ապրիլի 26-28-ին կայացավ «Made in Armenia» ցուցահանդես-համաժողովը, որի ժամանակ ներկայացված էր մեր այն արտադրանքը, որով կարող ենք ներկայանալ աշխարհին: Մենք կարողացանք ցույց տալ, թե ինչ կա Հայաստանում, ինչ կարող ենք արտադրել: «Made in Armenia» ցուցահանդեսին մասնակցած ընկերությունները ներկայացնում են ամենատարբեր ոլորտներ` սարքաշինություն, էլեկտրոնիկա, էլեկտրատեխնիկա, հանքարդյունաբերություն, թեթև արդյունաբերություն, ոսկեգործություն, ադամանդագործություն, ժամագործություն, դեղագործություն, ոգելից խմիչքներ, պահածոներ, մսամթերք և այլն: Տասից ավելի ոլորտներ` համահունչ արտահանմանն ուղղված մեր ռազմավորության առաջնահերթ ոլորտներին:

Հաջորդը` Ասիական զարգացման բանկի հետ համատեղ լուրջ միջոցառում է նախապատրաստվում. Միջազգային ներդրումային համաժողովը, որը տեղի կունենա 2016 թվականի սկզբներին, իսկ մինչ այդ «road show»-ների տեսքով տարբեր երկրներում պատվիրակությունները կներկայացնեն Հայաստանի հնարավորությունները, ներդրումային ծրագրերը: Միջազգային ներդրումային համաժողովը կլինի Հայաստանի պատմության ընթացքում ամենախոշորը և ամենաներկայացուցչականը: Հնարավոր է, որ արտերկրում կազմակերպվի, որ ավելի մեծ ճանաչելիություն ձեռք բերի:

Ներդրումային ծրագրեր ու երկրներ, որոնց հետ համագործակցում է Հայաստանը

Անցյալ տարվանից մենք սկսել ենք հավաքագրել ներդրումային ծրագրեր ամբողջ Հայաստանից, ինչպես մասնավոր, այնպես էլ պետական ենթակառուցվածքային:

Արդեն ներդրումային ծրագրերի բազա ունենք ու մեր բարձրագույն ղեկավարության, արտաքին գործերի նախարարության, դիվանագիտական ներկայացուցիչների տարբեր երկրներ այցերի, անձնական հանդիպումների ժամանակ այդ ծրագրերը ներկայացնում ենք օտարերկրյա ներդրողներին, համապատասխան մարմիններին:

Մենք ունենք լուրջ ծրագրեր, որոնք ներկայացվել են տարբեր երկրներում: Այժմ մեծ հետաքրքրություն կա Չինաստանից, Արգենտինայից, Հնդկաստանից, Կանադայից, ԱՄՆ-ից, որոշ եվրոպական երկրներից:

Մոտ 5 միլիարդ դոլարի ենթակառուցվածքային ու մոտ 560 միլիոն դոլարի մասնավոր ծրագրեր ունենք, որոնք առաջիկայում իրականանալու ներուժ ունեն:

Ունենք ծրագրեր այլընտրանքային և ավանդական էներգետիկայի, ճանապարհաշինության ոլորտներում, առկա են տուրիստական, քաղաքային ենթակառուցվածքային ծրագրեր, ունենք երկաթգծի ծրագիրը:

Ցանկանում եմ մի միտք շեշտադրել: Մարդկանց մոտ թյուր կարծիք կա, որ ներդրումային ծրագիրը մեկ ամսում է լինում: Որպեսզի խոշոր ծրագիրն իրականանա, պետք են տարիներ: Նախագծման, որոշում կայացնելու համար պահանջվում է մեծ ժամանակ: Ցավոք, պատահում է, որ նախագծման ընթացքում իրականություն է փոփոխվում, պետք է լինում նոր հաշվարկներ իրականացնել: Պատկերացրեք անհատը, օտարերկրացին իր տնտեսական շահերի կենտրոնը դարձնում է Հայաստանը: Նա կարո՞ղ է մի քանի ամսում որոշել, ամեն ինչ հաշվարկել ու գալ, սկսել բիզնես: Նա ոչ միայն պետք է մտածի շահույթի մասին, նաև թե որքան հեշտությամբ կարող է հասնել Հայաստան, կամ, թե ինչ բնակլիմայական պայմաններում է գտնվում երկիրը. այդ բոլորը կարող է ինչ-որ մեկին դուր գալ, մյուսին` ոչ: Սա լուրջ գործընթաց է, որը մեկ-երկու օրվա հարց չէ:

Ահա, թե այսօր ինչ ունի Հայաստանը գործարարների համար

Մենք, մի կողմից` բաց երկնքի քաղաքականություն ստեղծեցինք, որն ավելի մատչելի դարձրեց Հայաստան հասնելը, քանի որ մենք հիմնականում օդային ճանապարհով ունենք կապ աշխարհի հետ, մյուս կողմից` մի ամբողջ շղթա ՓՄՁ-ների համար: Ունենք ՓՄՁ ԶԱԿ-ը, որն աջակցում է նոր ստեղծվող, սկսնակ բիզնեսին, ունենք ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն, որը վարկավորում է կատարում, իսկ Հայաստանի զարգացման հիմնադրամը սուբսիդավորում է տոկոսադրույքը` հեշտացնելով գործարարի կյանքը: Մենք ունենք արտահանման ապահովագրություն, որն արդեն սկսել է գործել ու կան պայմանագրեր: Այն լուրջ խթան է ՓՄՁ-ների համար, որոնք իրենց արտադրանքը նաև արտահանում են, քանի որ ոչ միայն ապահովագրում են այդ ՓՄՁ-ների չվճարումը արտերկրում, այլ նաև ապահովագրությունը կարող է լուրջ հիմք հանդիսանալ մեր բանկային համակարգի համար, որ ավելի արտոնյալ պայմաններով վարկավորեն այդ սուբյեկտներին: Այսպիսով հեշտանում է նաև արտահանումը:

ԵՏՄ անդամությունն ու GSP+ արտոնյալ ռեժիմը ԵՄ-ի հետ` Հայաստանի տնտեսական գրավչություններից մեկը

Հայաստանը Եվրասիական տնտեսական միության անդամակցության շրջանակներում ներդրումների տեսանկյունից շատ հետաքրքիր երկիր է դառնում: Մենք ունենք լավ տնտեսական հարաբերություններ նաև եվրոպական երկրների հետ` GSP+ համակարգը: Մյուս կողմից` հնարավորություն ունենք դուրս գալ Իրանի, Իրաքի, նույնիսկ աֆրիկյան երկրների շուկա: Հայաստանը դառնում է հանգուցակետ տարածաշրջանում, որը ոչ միայն մենք ենք հասկանում, այլև ուրիշները: Մեզանից ավելի շատ հասկանում են օտարերկրյա ներդրողները, ուղղակի պետք է ժամանակ, որ կատարեն հաշվարկներ, ը նտրեն ոլորտը և գան ու կատարեն ներդրումներ:

Պատրաստեց Անի Նազարյանը