Հայ կոմպոզիտորը Գիլգամեշի մասին իր օպերա-բալետում հայկական թեմատիկա է ներառել
Կոմպոզիտոր Աշոտ Արիյանի մասին հայաստանաբնակ երաժշտասերները լսեցին Ռուդոլֆ Խառատյանի նոր բալետային ներկայացումից հետո: ՀՀ ժողովրդական արտիստ Խառատյանն առաջին տիկին Ռիտա Սարգսյանի հովանու ներքո հանրությանն էր ներկայացրել «Զույգ արեգակներ» 2 գործողությամբ բալետային ներկայացումը, որում Արամ Խաչատրյանի, Ալան Հովհաննեսի, Առնո Բաբաջանյանի, Ավետ Տերտերյանի գործերի հետ մեկտեղ հնչեց նաև Աշոտ Արիյանի երաժշտությունը: «Արմենպրես»-ը զրուցել է կանադաբնակ կոմպոզիտորի հետ ներկայացման, Գիլգամեշի մասին օպերա-բալետի և այլ գաղափարների շուրջ:
«Զույգ արեգակներ» բալետային ներկայացման մասին
Ռուդոլֆ Խառատյանն ինձ հետ կապվեց և տեղեկացրեց, որ բավականին օրիգինալ ներկայացում է պատրաստում: Նա ասաց, որ ուզում է օգտագործել հատվածներ իմ որոշ ստեղծագործություններից. ինձ համար մեծ պատիվ էր, որ Ռուդոլֆն ինձ ընդգրկել էր անվանի կոմպոզիտորների կողքին: «Զույգ արեգակներ»-ում կա մի ուղերձ ամբողջ հայությանը.այն Հայոց ցեղասպանությանն է նվիրված: Ապրելով Կանադայում` ես մտածում էի, թե ինչպես կարող եմ մի փոքր լումա ներդնել ցեղասպանության տարելիցի միջոցառումներում:Ներկայացումը դիտել եմ. իրոք, կարևոր բան է ներկայացվել:
Կանադայում հայկական հողի գերբնական ուժերը բացակայում են
Մոտ 7 տարի Կանադայում եմ, հեշտ չէ, որովհետև հայկական հողի գերբնական ուժերը բացակայում են: Կանադայում պատմականը բավականին համեստ է, իսկ Հայաստանը երկարամյա պատմություն ունի, հազարամյակների շունչ: Այնտեղ մենք մի փոքր արհեստական սնուցում ենք վերցնում հողից, արևից ջրից:
Գիլգամեշի մասին օպերա-բալետի ստեղծում
Գիլգամեշի մասին էպոսը շումերաբաբելոնական ամենահին գրական ստեղծագործություններից է: Գիլգամեշը Շումերի (մ.թ.ա. 28-րդ դար) Ուրուկ քաղաքի կիսաառասպելական կառավարողն է։
Մոսկվայի կոնսերվատորիայում էի դասավանդում, այնուհետև դոկտորական աշխատանք պաշտպանելու ցանկություն առաջացավ, թեման բարդ էր՝ վերաբերում էր Գիլգամեշի էպոսին: Ես դրա հիման վրա ստեղծեցի օպերա-բալետ, աշխատեցի Տորոնտոյի և Չիկագոյի համալսարանների շումերագետների հետ, որպեսզի ամեն ինչ ճիշտ իրականացվի: Գործը դեռ չի հնչել, հնարավոր է կատարվի Հայաստանում:
Հայկական թեմատիկան՝ Գիլգամեշի մասին օպերա-բալետում
Ստեղծագործությունում հայկական թեմատիկա էլ կա. գործի մեջ ներկայացված են մեր երկու սարերը՝ Սիսը և Մասիսը, ըստ առասպելի՝ դրանց մեջտեղում է անդրշիրիմյան կյանք տանող դարպասն է: Օպերա-բալետը մահվան և կյանքի մասին է: Ռուդոլֆ Խառատյանի հետ նույնպես խոսում ենք այս մասին: Կարծում եմ, որ Հայաստանում բեմադրելը շատ սիմվոլիկ կլինի և շատ ճիշտ: Շումերերենի և հայերենի կապը վերջերս բավականին քննարկվում էր: Օպերա-բալետի առաջին հատվածում կյանքն է պատկերված, երկրորդում՝ մահը, այն 1,5 ժամ տևողություն ունի: Ռեժիսոր Ատոմ Էգոյանն ինձ ասաց, որ այդ տևողությունն իդեալական է ու խորհուրդ տվեց ավելի չերկարացնել:
Սխալ կլինի ասել, թե ում եմ տեսնում ներկայացման մեջ: Գիլգամեշում աստվածուհու դեր կա՝ Իզաբել Բայրաքդարյանին կամ էլ Ալին Գութանին եմ տեսնում այդ կերպարում: Գիլգամեշի երկու կերպար պետք է լինի. մեկը՝ երգիչ, մյուսը պարող: Կանադայում հավանաբար օպերա-բալետը կներկայացվի համերգային կատարմամբ, այնուհետև կաշխատենք ներկայացման վրա:
Կոմպոզիտորական համեստության մասին
Ինքս համեստ եմ, այսօր շատ կոմպոզիտորներ ստիպված են լինել պրոդյուսերներ, իրենց գործերի մասին տեղեկատվություն դնել, դա ինձ համար խորթ է. լսողի և կոմպոզիտորի միջև սուրբ հեռավորություն կա, պետք է դա պահպանել:
…Կանադայում հաճախ են հնչում իմ ստեղծագործությունները, տեղի կոլեկտիվները, սիմֆոնիիկ նվագախումբը, մենակատարները կատարում են, ակտիվ է: Կանադայի կառավարական շրջանակներից գրանտ եմ ստացել, որպեսզի ստեղծեմ 12 ֆուգաներից և պոստլյուդիաներից ցիկլ, այժմ աշխատում եմ դրա վրա:
Աշոտ Արիյանը դաշնամուր է սովորել Ռոմանոս Մելիքյանի երաժշտական ուսումնարանում՝ Ռուբեն Սարյանի ղեկավարությամբ: Ուսումնարանը գերազանցությամբ է ավարտել: Երևանի պետական կոնսերվատորիայում կոմպոզիցիա է սովորել Արմեն Սմբատյանի, դաշնամուր Ելենա Աբաջյանի մոտ: Մի քանի տարի դասավանդել է Մոսկվայի Չայկովսկու անվան կոնսերավատորիայում: 2007-ից բնակվում է Կանադայում:
Ռոզա Գրիգորյան
