Մինչև առուն ջուր գա, ժողովուրդը լրիվ «կկուրանա»
Երբ ցանկացած երկրի նախագահ իրազեկ է լինում ժողովրդին հուզող խնդիրների մասին, անշուշտ, ուրախալի է: Նման դեպքերում տպավորություն է ստեղծվում, որ նա ոչ թե հասարակությունից կտրված է ու վերացական կյանքով ապրող անցողիկ մի պաշտոնյա է, այլ երկրի հոգսով ու ցավով մտահոգ անձ, ով մոտիկից գիտի յուրաքանչյուրի հոգը, ցավը և ինչու չէ, նաև դրանք ծնող պատճառները:
Վերջին տարիներին մարդկանց հուզող նման ցավերից մեկը դարձան ճանապարհային երթևեկության «բարելավման» նպատակով տեղադրված արագաչափերը, տեսախցիկները, ինչպես նաև դրանց կողմից արձանագրված խախտումների հետևանքով տույժերի ու տուգանքների ոչ միայն մեծությունը, այլև արժանահավատությունը: Ու այս անգամ էլ, բարեփոխումը շատ արագ չարեփոխում դարձավ, քանի որ ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտած վարորդների վզին սկսեցին փաթաթել ոչ միայն խախտման համար նախատեսված գումարը, այլև ԴԱՀԿ-ի «ծառայության» վճարը: ԴԱՀԿ-ն էլ հասարակությանը ներկայացավ իր ողջ «հմայքով»՝ արգելանք դրեց վարորդների բանկային հաշիվների, մեքենաների, տների ու կահ-կարասիների վրա: Այս աբսուրդ իրավիճակից զայրացած վարորդները սկսեցին բողոքել, բան ու գործ թողած դատարանների դռներ թակել, որ ստեղծված թակարդից նվազագույն կորուստներով կարողանան դուրս գալ:
Բայց արի ու տես, որ պետական մեքենան գործի էր դրվել միայն ու միայն հասարակ քաղաքացիների գրպանները «մի քիչ» թեթևացնելու և նրանց առօրյայում էլ «թարմություն» մտցնելու, ինչու չէ, գուցե նաև նոր թեմաներով զբաղեցնելու համար: Այս ընթացքում էլ սկսեցին տեղեկություններ շրջանառվել, որ ոչ բոլոր մեքենաների վարորդների կողմից թույլ տված ճանապարհատրանսպորտային խախտումներն են ֆիքսվում: Խոսակցություններ կային նաև, որ այդ հարցում նույնպես կան արտոնյալներ, ում թույլատրվում է անկաշկանդ վարել ու չտուգանվել:
Խոսակցությունը խոսակցություն, բայց խնդրով մտահոգ հասարակության համար ամենացնցող լուրը ՀՀ Քննչական կոմիտեի կողմից վերջերս հայտնաբերած կոռուպցիոն շղթայի բացահայտում էր: Գործը «բացվել էր» Երևանի քննչական վարչությունում քննվող քրեական գործի շրջանակներում: Պարզվել էր, որ Ճանապարհային ոստիկանության որոշ աշխատակիցներ հակաօրինական գործունեությամբ զբաղվելով «ստեղծել» են մի շղթա, որի շրջանակում իրենց վրա են վերցրել գերապահով խավի կողմից կատարած ճանապարհատրանսպորտային երթևեկության խախտումների վերահասցեագրումն այլ` անվճարունակ անձանց անունով: Քննության ընթացքում բացահայտվել էր նաև, որ Ճանապարհային ոստիկանության որոշ աշխատակիցներ երթևեկության կանոնների խախտումները պատշաճ կերպով չեն ծանուցել, տույժեր նշանակելու մասին որոշումները օրենքով սահմանված կարգով չեն կազմել, ինպես նաև խախտել են օրենքով նախատեսված դիմումների քննարկման սահմանված կարգը։ Ամենայն հավանակության, հարցն այնքան աղմկահարույց է եղել, որ դրա ուսումնասիրմամբ զբաղվել է նաև ՀՀ նախագահի վերահսկողական ծառայությունը:
Օրեր առաջ էլ այս թեմայով ՀՀ նախագահը խորհրդակցություն էր հրավիրել, որի ժամանակ իր մտահոգությունները ներկայացրեց ՀՀ ոստիկանապետ Վլադիմիր Գասպարյանին, Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանին, ֆինանսների նախարար Գագիկ Խաչատրյանին, Գլխավոր հարկադիր կատարող, արդարադատության գեներալ-մայոր Միհրան Պողոսյանին, Ճանապարհային ոստիկանության պետ Արմեն Հակոբյանին և «Սեքյուրիթի դրիմ» ընկերության հիմնադիր Գուրգեն Զաքարյանին: ՀՀ նախագահ Ս.Սարգսյանի խոսքով՝ շատ կարևոր է ճանապարհատրանսպորտային երթևեկությունն առավել ապահով դարձելը, բայց դրան հասնելու համար պակաս կարևոր չէ նաև արդարությունը: «Առաջինը՝ մենք պետք է կարողանանք տարբերակել կոպիտ խախտումներն այն խախտումներից, որոնք մարդիկ համարում են չնչին խախտումներ, և նրանք դա դիտարկում են որպես իրենցից փող գանձելու միջոց: Մեկ անգամ ևս կրկնում եմ՝ տուգանքներն ընդամենը միջոց են մեր նպատակին հասնելու համար: Տուգանելը նպատակ չէ»,- խորհրդակցության ժամանակ ասել է երկրի նախագահը:
Չնչին խախտումներ ասելով նախագահը նկատի է ունեցել հոծ գծերի տրորումը: Նա նաև ներկաներին առաջարկել է մասնագետների հետ քննարկել, թե նույն ուղղությամբ շարժվող մեքենաների համար նախատեսված հատվածում մինչև խաչմերուկ հասնելը հոծ գծերը տրորելը այդքան մե՞ծ խախտում է, թե՞ ոչ: Բացի այդ՝ նախագահը հանձնարարել է մեկ անգամ ևս վերանայել բոլոր գծանշումները՝ պարզելու, թե արդյոք դրանք արվել են կարգուկանոնով և հարմարավետություն ապահովելու համար, թե պարզապես ավելի շատ խախտումներ արձանագրելու համար:
ՀՀ նախագահի վերահսկողական ծառայության ղեկավար Հովհաննես Հովսեփյանն էլ, ներկայացնելով ծառայության կողմից իրականացված ուսումնասիրության արդյունքները, ասել է. «Հայտնի է, որ ոչ էական խախտումների արձանագրումը և տուգանումը, ինչպես նաև տուգանքների բողոքարկման կարգից բխող անհարմարությունները, տեխնիկական խնդիրների պատճառով կրկնակի տուգանումները վարորդների շրջանում շատ քննարկվող և մեծ խնդիրներ են առաջացրել, որոնք հրատապ լուծումներ են պահանջում, ինչը հաստատվում է նաև մեր ուսումնասիրությունների արդյունքներով»:
Քննարկմանը հաջորդել է նախագահի կողմից պատկան կառույցների ղեկավարներին հանձնարարականներ տալը, ինչը տրամաբանական է, բայց այստեղ հարց է ծագում, թե ինչու պետք է երկրի թիվ մեկ պաշտոնյան ճանապարհային երթևեկության կարգ ու կանոնով զբաղվի, երբ դրանով զբաղվող պետական այլ կառույց կա: Պատասխանն էլ պարզ է, որովհետև, իրականում պետական կառույցներն ուրագի նման են և նրանց համար տուգանքը ոչ թե ոլորտի գործունեությունը կանոնակարգելու միջոց է, այլ բյուջեն լցնելու միակ նպատակը ու դա է պատճառը, որ ով որտեղից ասես մի-մի «մահակ» առած, հնարավոր բոլոր ձևերով ու միջոցներով ընկել է ժողովրդի ջանին ու ինչպես կարողանում է, քամում է մարդկանց վերջին կոպեկներն ու բյուջե լցնում, դեռ մի բան էլ ուրախանում, թե տույժ ու տուգանքով ինչքան գումար են կարողացել «հավաքել»: Այս ամենի արդյունքում տխուր է մի բան: Տպավորություն է ստեղծվում, որ երկրի կառավարման համակարգ կոչվող մեքենայի բոլոր մասերը թեև տեղում են, բայց այն վարելու համար բոլորովին էլ պիտանի չէ: Ինչո՞ւ: Որովհետև այդ «մեքենայի» շարժումն ապահովող մասերը թեև կան, բայց իրար կապող «խողովակներն» այն աստիճանի են խցանված ու փտած, որ այն տեղից շարժելու ցանկությունն ինքան էլ մեծ լինի, միևնույնն է, ոչինչ չի ստացվի, մինչև որ այն «հին ժանգերից» ազատելու համար մաս-մաս չքանդվի, փտած մասերը չապամոնտաժվեն և հին խցանումները չվերացվեն: Բայց, ինչպես ասում են, մինչև առուն ջուր գա, ժողովրդի աչքը դուրս կգա:
Արմինե Գրիգորյան
