Այսօր առավոտից Երևանի մի շարք տոնավաճառների աշխատակիցներ համատարած գործադուլ են հայտարարել: Խնդիրն այս տարվա հոկտեմբերի 1-ից ուժի մեջ մտնող «Շրջանառության հարկի մասին» ՀՀ փոփոխված օրենքն է: Որն է տոնավաճառների առեւտրականների բողոքի մտահոգությունն ու տրամաբանությունը:
Շուրջ 40 հազար առեւտրային գործունեություն իրականացնողների համար շրջանառության հարկի դրույքաչափը 3,5 տոկոսից կնվազեցվի 1 տոկոսի: Սա նոր կառավարության կողմից հարկային օրենսդրության կարեւոր փոփոխություններից մեկն է, որը նպատակ ունի թեթացնել փոքր եւ միջին բիզնեսի, մասնավորապես առեւտրային գործունեություն իրականացնողների բեռը: Կառավարության գնահատկանով, շրջանառության հարկի այս թեթեւացումը պետական բյուջեն կզրկի 8 մլրդ դրամ եկամուտներից:
Որն է այս փոփոխությունների տրամաբանությունը: Հարկային բեռը թեթեւացնելով՝ կառավարությունը նպատակ է հետապնդում բացահայտել այն ստվերը, որ խոշոր բիզնեսը առավելապես տոնավաճառների միջոցով շարունակում է պահպանել: Դրա հետեւանքով, բացի ստվերային մեծածավալ շրջանառությունից, նույն տոնավաճառները կեղծված կամ մաքսանենգորեն ներկրված բազմաթիվ ապրանքների վաճառքի վայր է դառնում: Այս երեւույթների դեմ պայքարելու հնարավորություն ունենալու համար, հարկային բեռի թեթեւացմանը զուգահեռ, կառավարությունը փոքր ու միջին ձեռնարկությունների համար փաստաթղթաշրջանառությունը դարձրել է պարտադիր: Այսինքն, առեւտրային գործունեություն իրականացնողները պարտավոր են իրենց մատակարարներից ստանալ մատակարարված ապրանքի վերաբերյալ փաստաթուղթ` հաշիվ-ապրանքագիր կամ ՀԴՄ կտրոն: Փաստաթղթի բացակայության դեպքում սահմանված են պատժամիջոցներ: Մինչեւ 2015-ի հունվարի 1-ը սուբյեկտը նախ կնախազգուշացվի, երկրորդ խախտման դեպքում` կտուգանվի 20 հազար դրամով, երրորդ խախտման դեպքում կկիրառվի 5 տոկոս շրջանառության հարկ, իսկ չորրորդ խախտման դեպքում տնտեսվարող սուբյեկտը կհայտնվի ավելացված արժեքի հարկի դաշտում: 2016-ի հունվարի 1-ից, եթե ՓՄՁ-ն չունենա փաստաթղթաշրջանառություն, նախազգուշացումն ու տուգանքը կհանվեն, տնտեսվարողն առաջին խախտման դեպքում կվճարի ավելի բարձր` 5 տոկոս շրջանառության հարկ, իսկ երկրորդ խախտման դեպքում` կհայտնվի ավելացված արժեքի հարկի (ԱԱՀ) դաշտում: Ինչպես արդեն նշվեց, տոնավաճառային առեւտրի ստվերի թելերը տանում են դեպի խոշոր ներկրողներ: Առանց այստեղ փաստաթղթաշրջանառություն բացահայտելու, ստվերի դեմ պայքարը կդառնար պայքար հողմաղացների դեմ, այսինքն` անօգուտ եւ անիմաստ:
Տարիներ շարունակ հասարակությունը դժգոհում է, որ հարկային բեռը ընկած է մանր ու միջին ձեռնարկատերերի ուսերին: Ավելին, մշտապես օրվա հրամայական է համարվում պայքարը ստվերի դեմ: Այսօր, համենայն դեպս, առաջին քայլերն արվում են: Ինչի՞ց են դժգոհում առևտրականները, վախենում են, որ առավել շատ հա՞րկ կմուծեն: Այդ խնդիրը լուծված է, ընդհակառակը՝ առեւտրային գործունեություն իրականացնողների համար շրջանառության հարկի դրույքաչափը 3,5 տոկոսից կնվազեցվի 1 տոկոսի՝ բյուջեին հասցնելով շուրջ 8 մլրդ դրամի վնաս: Մի փոքր հետևենք թվերի տրամաբանությունը և կհասկանանք, որ օգտագործելով առևտրականների անտեղյակությունն ու ցանկացած արմատական փոփոխությունից և հարկային դաշտը բարելավելուց սարսափելու նրանց բնավորությունը՝ անբարեխիղճ խոշոր հարկ վճարողները ձգտում են նրանց ձեռքով կրակից շագանակ հանել:
Բանն այն է, որ առեւտրային գործունեություն իրականացնողների համար շրջանառության հարկի դրույքաչափը 3,5 տոկոսից 1 տոկոսի հասցնելով՝ կառավարությունը մանր ու միջին տնտեսվարողներին ապահովագրում է հնարավոր կորուստներից և ռիսկերից: Խոշոր հարկատուների մոտ խուճապ է, որովհետև մի կողմից կաշկանդված են վարչապետին տված խոստմամբ՝ գործել հարկային դաշտում, մյուս կողմից այլևս խուսանավելու տեղ չունեն, որովհետև առանց փաստաթղթաշրջանառության իրենց ապրանքները իրացնելու հիմնական և ամենախոշոր դաշտը շարունակում են մնալ տոնավաճառները: Եվ ահա, նրանք առևտրականների մեջ կեղծ խուճապ տարածելով՝ փորձում են ճնշում գործադրել կառավարության վրա և խուսափել հարկային դաշտ մտնելուց:
Հիմա ուզում եմ հասկանալ տրամաբանությունը. մշտապես դժգոհում ենք ստվերից և մանր ու միջին բիզնեսի ծանր հարկային բեռից, սակայն ստվերի դեմ պայքարի ռեալ քայլերի և վերջիններիս բեռի թեթևացմանը զուգընթաց ակցիաներ ենք անում՝ պահանջելով ամեն ինչ թողնել այնպես, ինչպես կա: Նշանակում է, որ կամ մանր առևտրականներին լավ էլ ձեռնատու է ստվերի առկայությունը և նրանց բողոքներն ու նվնվոցները կեղծ են, կամ էլ խոշորները մշտապես կարողանում են օգտագործել մարդկանց կիսասոված վիճակը և նրանց օգտագործել ամեն պահի, իրենց յուրաքանչյուր շահի սպասարկման համար...
Անդրանիկ Բարսեղյան
Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation Memorandum
Create your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers
Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad
IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess Players
Ucom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development
IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first time
IDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project Signed
IDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17
Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone
«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scams
First Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream Launched
Digital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post Magazine
Rate.Trading. New Digital Culture of Currency Exchange
Digital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with Forbes
Applications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027
Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”
Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17
“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party
With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation Together
Young Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 
A Birthday in Italy with Unibank
Idram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17
Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH
Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic Partner
IDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17
New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom
35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its Customers
Business and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum
“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia
Afeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program
Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership
“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attack
Nelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference 
BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor 
Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2%
Ucom Measures the Environmental Impact of Its Operations
Unibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6%
Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026
Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation
Unibank Joins the Armenian Solar Energy Association
The Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of Yerevan
Ameriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking Awards
Unibank and Picsart Academy Host Kids Day for Children
Unibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%
Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria
A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old Yerevan
Converse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference
Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference
You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a Reality
Rate.Trading: Currency Exchange on a New Digital Platform 
ZCMC CJSC general director R.N. Khudoli on the օccation of Internatioanal Labour day
World Bank Armenia has organized discussion on facilitating women’s wider engagement in sectors that have been traditionally male dominated in the country
On the occasion of International Women's Day ZCMC employees were awarded
ZCMC declares, that the Russian company GeoProMining LLC has never been and is not currently a shareholder of the Company, nor does it have any stake in the Company's ownership structure
No international support and no organization to take real steps to prevent decades of cultural, ethnic and religious hostility towards Armenians and their heritage. Anna Kostanyan
«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scams1
Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone2
IDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Pr...3
IDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP174
IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first time5