Եռակողմ սիրախաղ տարածաշրջանում. ո՞րն է Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հետ մերձենալու Վրաստանի շահը

Վերջին շրջանում Վրաստանն ընդգծված ձեւով վարում է ադրբեջանաթուրքական քաղաքականություն, միաժամանակ, այդ համատեքստում մատնանշելով Հայաստանի հետ ունեցած պարզապես բարեկամական հարաբերությունները: Եռակողմ սիրախաղի պատճառների ու հետեւանքների մասին Orer.am-ը զրուցեց քաղաքագետ Գագիկ Համբարյանի հետ: Ինչպես նշեց քաղաքագետը, Վրաստանը դեռ Միխայիլ Սաակաշվիլիի կառավարման տարիներից է ընկել ադրբեջանաթուրքական տանդեմի վերահսկողության տակ:

«Սաակաշվիլին փորձեց Վրաստանը դուրս բերել Ռուսաստանի ազդեցության գոտուց՝ կորցնելով Հարավային Օսիան ու Աբխազիան, սակայն, ինչպես տեսանք, նա ոչ թե Վրաստանը դուրս հանեց Ռուսաստանի վերահսկողության տակից ու «անկախացրեց» պետությունը, այլ իր երկիրը դարձրեց թուրք-ադրբեջանական տանդեմի վերահսկողության տակ գտնվող պետություն: Բացի դրանից՝ պետք է նշեմ նաեւ, որ Ադրբեջանն ամբողջությամբ վերահսկում է Վրաստանի գազային շուկան, նա շատ ամուր դիրքեր ունի նաեւ տվյալ երկրի էներգետիկ շուկայում, ի դեպ, Ռուսաստանի հետ մեկտեղ: Փաստացի, Ադրբեջանի ներդրումները վրացական տնտեսության մեջ բավական մեծ տոկոս են կազմում, գործը հասել է նրան, որ Ադրբեջանը Վրաստանում կարողանում է իրականացնել այնպիսի ռազմավարական ծրագրեր, ինչպիսիք են Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգծի շինարարությունը, որի կառուցումը շատ մեծ հարված կհասցնի Վրաստանի նավահանգիստներին՝ Փոթիին ու Բաթումին: Չնայած այս ամենին՝ ադրբեջանցիներին ու թուրքերին հաջողվեց առաջ տանել այդ երկաթուղու շինարարության ծրագիրը, որն արդեն ավարտական փուլում է գտնվում»,- ասաց քաղաքագետը:

Ըստ քաղաքագետի՝ Վրաստանի նոր իշխանությունների գալուց հետո ե´ւ Բիձինա Իվանիշվիլին, ե´ւ Մարգվելաշվիլին փորձեցին դուրս բերել երկիրն ադրբեջանա-թուրքական տանդեմի հսկողության տակից, սակայն ջանքերը կարծես անարդյունավետ են:

«Անցյալ տարեվերջին իշխանության կողմից փորձեր կատարվեցին դիվերսիֆիկացնել Վրաստանի գազային շուկան, այս առիթով «Գազպրոմի» ներկայացուցչին էին անգամ հրավիրել, սակայն դեռ վերջնական պայմանագիր չի ստորագրվել ու հիմա Վրաստանը բացեիբաց ցույց է տալիս, որ այժմ ավելի շատ է ընկնում ադրբեջանաթուրքական տանդեմի տակ: Այս առումով կարող ենք ուշադրություն դարձնել Վրաստանի, Ադրբեջանի ու Թուրքիայի թե´ նախագահների, թե´ արտգործնախարարների, թե´ պաշտպանության նախարարների հանդիպումներին, որոնք բավական երկար ժամանակ է` մշտական բնույթ են կրում, սակայն մեզ համար ավելի կարեւոր են Վրաստանի կառավարության կողմից վերջին դրսեւորումները, որոնք բացահայտ հակահայկական են: Թվարկված երեք պետությունների պաշտպանության նախարարների հանդիպման ժամանակ Վրաստանի պաշտպանության նախարարը բացեիբաց հայտարարել էր, որ Ադրբեջանը Վրաստանի ռազմավարական գործընկերն է, իսկ Հայաստանը՝ ընդամենը հարեւան պետություն: Նույն հայտարարությունը նաեւ հնչեցվում են վրացական իշխանությունների այլ ներկայացուցիչների կողմից, ու սա ցույց է տալիս, որ քառօրյա պատերազմից հետո Վրաստանը փորձում է ավելի ակտիվ դիրքորոշում արտահայտել Հայաստանի վերաբերյալ»,- ասում է նա:

Գագիկ Համբարյանը կարծում է, որ Վրաստանի նման պահվածքն ուղղակի կապ ունի քառօրյա պատերազմի հետ. «Այստեղ խնդիրն այն է, որ, ըստ ադրբեջանցիների, քառօրյա պատերազմում իրենք հաղթանակ են տարել: Այդ 800 հա գրավումը նրանք ներկայացնում են մի այնպիսի կարեւոր հաղթանակ, կարծես Բեռլինն են գրավել: Դրանից հետո Վրաստանի իշխանություններում ինչ-որ վայրիվերումներ են տեղի ունեցել ու տվյալ պետությունն իբր փորձում է անցնել «ուժեղի» կողմը: Հավանաբար, ըստ պաշտոնական Թբիլիսիի դիրքորոշման, քառօրյա պատերազմում հաղթանակ է տարել Ադրբեջանը, ուստի իրենք էլ փորձում են պաշտպանել Ադրբեջանը՝ ի վնաս ՀՀ-ի ու ՌԴ-ի: Այս ամենում տարօրինակը նաեւ այն է, որ քառօրյա պատերազմի ընթացքում պաշտոնական Մոսկվան որեւէ հայամետ հայտարարություն չարեց, բայց, ցավոք սրտի, մենք տարածաշրջանում համարվում ենք ՌԴ-ի միակ ռազմավարական գործընկերը: Նկատենք, որ Ադրբեջանն այդ 800 հա գրավյալ տարածքները համարում է հակառուսական քայլ, քանի որ նրանք կարծում են, որ տվյալ տարածքները ոչ թե Արցախինն են, այլ Հայաստանինը: Նաեւ սրանով եմ պայմանավորում վրացիների՝ վերջին շրջանում իրականացվող հակահայ հայտարարություններն ու քայլերը»,- խոսքը եզրափակեց քաղաքագետը:

Սոսե Չանդոյան