Տնտեսագետ. Գնումների գործընթացը պետք է առավել հանրայնացնել
Interview
Պետական գնումների համակարգը երկրի հարկաբյուջետային համակարգի արդյունավետությունը պայմանավորող առանցքային բաղադրիչներից է: Միաժամանակ այստեղ առկա են բազմաթիվ ռիսկեր, որոնք էապես խոչընդոտում են համակարգի բնականոն գործունեությունը: Այս իմաստով շատ կարևոր եմ համարում պետական գնումների համակարգի թափանցիկության բարձրացման ուղղությամբ վարչապետի ելույթը: Այս մասին Orer.am-ի հետ զրույցում ասաց տնտեսագետ Կառլեն Խաչատրյանը:
«Իրականում ժամանակին «Գնումների մասին» ՀՀ օրենքի ընդունմամբ և համապատասխան մեխանիզմների ներդրմամբ խնդիր էր դրվում կրճատել ոլտում առկա չարաշահումներն ու առավել բաց, թափանցիկ և մրցակցային համակարգ ստեղծել: Պետական գնումների կանոնակարգման վերջին 5 տարիների ընթացքում (համապատասխան օրենքն ուժի մեջ է մտել 2011թ.-ից) ի հայտ եկան այն բոլոր բացերն ու ռիսկերը, որոնք խոչընդտում են օրենքով նախատեսված մեխանիմզների լիարժեք իրագործմանն ու դրանով իսկ նվազեցնում պետական բյուջեի ծախսերի արդյունավետությունը»,- նշեց տնտեսագետը:
Ըստ բանախոսի՝ այստեղ հատկապես պետք է նշել պաշտոնյաների հետ փոխկապակցված անձանց մասնակցությունը գնումների գործընթացին, մրցույթներին մասնակցող տնտեսվարողների կողմից գնային համաձայնությունները և պայմանավորվածությունները, շուկայականից առավել բարձր գնով ապրանքների և ծառայաույթունների ձեռքբերումը և այլն:
«Բնականաբար այս ամենի արդյունքում պետական միջոցներն ոչ արդյունավետ են օգտագործվում, ինչը հասկանալիորեն բերում է տնտեսական բացասական հետևանքների: Խնդիրը բավական արդիական է, այդ մասին է վկայում այս համակարգի նկատմամբ հասարակական մեծ հետաքրքրությունը: Դա են վկայում նաև տնտեսվարող սուբյեկտների մտահոգություններն ու դժգոհությունները՝ գնումների գործընթացի, համապատասխան մրցույթների կազմակերպման առնչությամբ»,- հավելեց վերջինս:
Տնտեսագետն ընդգծեց, որ համակարգի առավել մեծ թափանցիկությունը, մրցույթներին բոլոր շահագրգիռ տնտեսվարողների մասնակցությունը, իրական մրցակցային պայամանների ապահովումը, գնումների գործընթացի հաշվետվողականության և հրապարակայնության բաղադրիչի բարձրացումը ենթադրում է հանրային վերահսկողության մեծացում:
«Դա իր հերթին կապահովի պետական միջոցների առավել արդյունավետ օգտագործում: Միայն հետևողական քայլերի շնորհիվ հնարավոր կլինի արդյունքներ ակնկալել»,- հավելեց նա:
Հիշեցնենք, որ կառավարության նախորդ նիստում վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը հայտարարել է. «Գնումների գործընթացում հնարավոր կոռուպցիոն ռիսկերի նվազեցման նպատակով հանձնարարում եմ ՀՀ ֆինանսների նախարարությանը՝ առավել բարելավել թափանցիկությունն այդ գործընթացի տարբեր փուլերում, հնարավորություն ընձեռելով յուրաքանչյուր հետաքրքրվող անձի, էլեկտրոնային գնումների կայքէջում տեսնել՝ գնումների գործընթացների արդյունքում կնքված բոլոր պայմանագրերը, ինչպես նաև կնքված պայմանագրերի կատարման արդյունքները (ընդունման-հանձնման ակտեր, կատարողական ակտեր, հաշիվ ապրանքագրեր և այլն):
Միաժամանակ ցանկանում եմ հանրությանը տեղեկացնել, որ ֆինանսների նախարարության Պետական գնումների պաշտոնական կայքէջի հաշվետվությունների բաժնում ամսական կտրվածքով տեղադրվում է մանրամասն տեղեկատվություն նախորդ ժամանակահատվածում առավել հաճախակի կատարված գնումների վերաբերյալ, օրինակ` վառելիք, գրասենյակային կամ տնտեսական նյութեր և այլն: Նշված հաշվետվություններում ներկայացվում են տվյալ ապրանքի գծով տվյալ ամսվա ընթացքում ձևավորված նվազագույն և առավելագույն գները, հաղթողների առաջարկած միջին գները, այդ գների միջև ստանդարտ շեղումը և այլն, ինչպես նաև կարելի է տեսնել ըստ պատվիրատուների` առանձին գնման ժամանակ ստացված նվազագույն և առավելագույն գները ու հաղթողի առաջարկած գինը»:
