Yerevan, 22.November.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Futsal tournament Galaxy Champions League 2024 kicks off Unibank is now a regular partner of “Pan-Armenian intellectual movement” IDBank issued another tranche of dollar bonds Green Iphone on the best credit terms at green operator's stores UCOM Provided technical assistance to Shengavit administrative district AMD 9,808,684 to the "City of Smile" Charitable Foundation. The next beneficiary of "The Power of One Dram" is known Unibank offers a “Special” business loan with an interest rate of 8.5% per annum IDBank implements the next issue of nominal coupon bonds Flyone Armenia will start operating regular direct flights Yerevan-Moscow-Yerevan New movie channels in Ucom and good news for unity tariff subscribers

Արդյո՞ք նախորդ դարի 20–ական թվականների նման ժողովրդավարության նահանջ չի սպասվում

ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի տնօրեն, պատմական գիտությունների դոկտոր, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Աշոտ Մելքոնյանը, խոսելով նախորդ դարի առաջին քսանամյակի և ներկայի մասին, նշեց, որ թեև նմանությունները մեծ չեն, բայց 1920–ական և այսօրվա արտաքին քաղաքական առումով որոշ նմանություններ կան: Հատկապես Ռուսաստան– Թուրքիա մերձեցման նմանությունների առումով, որը Հայաստանի համար աղետալի հետևանքներ ունեցավ: Բայց հարյուր տարի առաջ և ներկա մերձեցումների միջև կան նաև տարբերություններ, ինչը, ըստ պատմաբանի, թույլ չի տա ընդհանուր ճակատ ձևավորելով՝ ազդել Հայաստանի վրա: 

«Բարեբախտաբար, Թուրքիայի և Ռուսաստանի հարաբերությունների միջև լուրջ խոչընդոտներ կան: Մասնավորապես, խոսքը Ղրիմի հարցին է վերաբերում: Ինչու չէ՝ նաև Օսեթիայի և Աբխազիայի հարցերին է վերաբերում, քանի որ Թուրքիան քանիցս հայտարարեց, որ ո՛չ Օսեթիայի, ո՛չ Աբխազիայի հարցում չի աջակցի Ռուսաստանին և կողմ է Վրաստանի տարածքային ամբողջականությանը: Այս առումով իրավիճակը նման չէ նախորդ դարի 20–ական թվականներին, երբ Ռուսաստանը, քեմալական Թուրքիան և Ադրբեջանը եռակողմ գործում էին անկախ Հայաստանի դեմ, ինչն ավարտվեց առաջին հանրապետության կորստով»,– ասաց Ա. Մելքոնյանը:

Գիտնականը համաձայն է մտքի հետ, որ երբ բոլոր կողմերը սկսում են Հայաստանի դեմ միավորվել, սովորաբար եղած հակասությունները կա՛մ շրջանցում են, կա՛մ մի կողմ են դնում: Բայցև նշեց, որ անցյալ և ներկա դարերի նույն ժամանակաշրջանի համեմատությունը ցույց է տալիս, որ այս առումով այսօր իրողությունները փոքր–ինչ այլ են: Եվ չնայած Առաջին համաշխարհային պատերազմին, արդեն 20–ական թվականներին Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև հակասություններ գրեթե չկային: «Նախկին թշնամի երկրները, որոնք պատերազմում էին Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ, դարձել էին բարեկամներ, որովհետև ունեին ընդհանուր թշնամի ի դեմս Անտանտի: Դրանից բացի խնդիրներ չկային նաև Ռուսաստանի և Թուրքիայի մոտեցումներում: Օրինակ, երկուստեք որոշել էին թուրքական զորքերով խորհրդայնացնել Հայաստանը: Թուրքական բանակն էր, որ 1920 թվականի նոյեմբերի սկզբին մտավ Ալեքսանդրապոլ և այնտեղ հռչակեց խորհրդային իշխանություն: Դա զավեշտալի երևույթ էր, քանի որ օսմանյան թուրքերը կարմիր գլխարկներով և աստղերով, օգտագործելով Ռուսաստանի բարեկամ լինելու հանգամանքը, մտել և խորհրդայնացնում էին Հայաստանը»,– ասաց Ա. Մելքոնյանը:

Ի դեպ, այդ քայլը նախօրոք պլանավորված է եղել նույն տարվա սեպտեմբերին մուսուլման ժողովուրդների համագումարում ընդունված պակտով: Այդ տարիներին Ռուսաստանն ահռելի օգնություն է ցուցաբերել քեմալական Թուրքիային, որից հետո հույների դեմ մղված ճակատամարտի միջոցով վերացնելով նաև Թուրքիային սպառնացող արևմտյան ճակատը՝ կարողացան հարցերը լուծել նաև Հայաստանի հետ: 

«Մոսկվայի ու Կարսի պայմանագրերով Հայաստանից զիջումներ կորզեցին Ռուսաստանի օժանդակությամբ: Բայց մենք այդ ժամանակ Ռուսաստանի դաշնակիցը չէինք: Հիմա, համենայն դեպս, թղթի վրա դաշնակից ենք, ինչպես նաև ՀԱՊԿ անդամ երկիր ենք: Եվ ՀԱՊԿ պայմանագրի համաձայն, թուրքական կողմից որևէ ոտնձգություն Հայաստանի նկատմամբ կնշանակի Ռուսաստանի ուղղակի միջամտության պարտադրանք: Այս տեսանկյունից ևս իրավիճակները տարբեր են»,– ասաց Ա. Մելքոնյանը:

Պատմաբանի դիտարկմամբ, համենայն դեպս, պետք է զգույշ լինել, քանի որ ռուս– թուրքական ավելի մերձեցումը բոլոր դեպքերում կարող է անդրադառնալ նաև Հայաստանի վրա: Ա. Մելքոնյանի դիտարկմամբ, Թուրքիան հիմա ամեն ջանք գործադրում է Ադրբեջանին ՀԱՊԿ անդամ դարձնելու և ինչու չէ՝ Հայաստանին այդ կառույցից դուրս թողնելու համար, ինչը հայկական կողմը պետք է թույլ չտա:

Խոսելով ներքաղաքական իրավիճակի նմանությունների մասին՝ նա նշեց, որ կրկին տարբերություններ կան: Խորհրդարանական ընտրություններից հետո Առաջին հանրապետության ժամանակ ժողովրդավարական գործընթացները գնալով պակասեցին, քանի որ խորհրդարանը գրեթե միակուսակցական էր: Ընդդիմությունը, որպես այդպիսին, վերացավ, Դաշնակցության բյուրոն դարձավ կառավարություն և 1919 թվականի ընտրություններից հետո ձեռք բերված ժողովրդավարական նվաճումները 20 թվականին նահանջ ապրեցին: 

Հարցին, թե վտանգ չկա՞ արդյոք, որ առաջիկայում նույնպես իրադարձությունները նմանատիպ սցենարով զարգանան, քանի որ եթե «երեկ» ՀՀԿ–ին էր հաջողվում ցանկացած թիվ «խփել» ու միանձնյա մեծամասնական թիմ ձևավորել, ապա այսօր նույնը սպասվում է նաև ՔՊ–ին, Ա. Մել քոնյանը չբացառեց, որ մեկ տարի հետո կարող է կրկին ժողովրդավարության տեսանկյունից նահանջ արձանագրվել.

«Իհարկե, նման վտանգ կա, բայց միակ մխիթարիչ հանգամանքն այն է, որ Սահմանադրությամբ ընդդիմությունը խորհրդարանում որոշակի տեղեր՝ մոտ 30 % պետք է զբաղեցնի: Եվ սա, իհարկե, բավական հուսադրող պահ է, որպեսզի խորհրդարանում լինի նաև ընդդիմություն, որն իմ համոզմամբ առողջ պետություն ստեղծելու հիմնական գրավականն է: Իմ կարծիքով, ժամանակը շատ կարճ է, և որքան ուշ լինեին արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններն, այնքան քաղաքական դաշտն ավելի կկայանար, սակայն հանգամանքները ստիպում են, որ ընտրությունները հնարավորինս շուտ տեղի ունենան, որպեսզի հնարավոր լինի օր առաջ երկիրն առաջ մղել»:

Digital Solutions in the Foreign Exchange Market: IDBank and Rate.Trading at DigiTec 2026Digital Solutions in One Ecosystem: IDBank at DigiTec 2026Ucom and Impact Hub Yerevan Wrap Up the Third Edition of Their Green Entrepreneurship ProgramSoftConstruct and the French University in Armenia Sign A New Memorandum of UnderstandingIDBank to Present a Unified Ecosystem Concept at DigiTec 2026Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan"The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representativeRate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic futureUcom Service Center in Artashat Reopens at a New AddressUcom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfersUcom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics OlympiadIDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological DevelopmentIDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia