Թուրքիայում իշխանությունները թուլանո՞ւմ են

Նախօրեին Թուրքիայում տեղի ունեցած մունիցիպալ ընտրությունների անցկացված էքզիթ փոլի արդյունքներով՝ Էրդողանի կուսակցությունը կորցնում է դիրքերը տեղական ընտրություններում: Ըստ այդ ակնհայտ է դառնում, որ մայրաքաղաքում փաստացի հաղթում է ընդդիմությունը: Ընտրություններին մասնակցել են միլիոնավոր մարդիկ: Տեղեկությունների համաձայն` գլխավոր ընդդիմադիր Հանրապետական ժողովրդական կուսակցության թեկնածու Մանսուր Յավասը հաղթել է Անկարայում: ԵՎ ՀԺԿ-ն, և ԱԶԿ-ն հայտարարում են, որ հաղթել են Ստամբուլում: Ընդդիմությունը հայտարարում է, որ հաղթել է Թուրքիայի երրորդ մեծ քաղաքում` Իզմիրում: Ձայների հաշվարկը դեռ ավարտված չէ: 57 միլիոն քաղաքացիներ գրանցվել են` քվեարկելու քաղաքապետերի ու տեղական խորհուրդների պատգամավորներին ընտրելու համար:

Ի դեպ ընտրություններն անցկացվում են տնտեսական անկման ֆոնին, երբ տնտեսությունը ռեցեսիայի մեջ է, ինֆլյացիան հասել է 20%-ի: Էրդողանը հայտարարում է, որ եթե երկրում կան խնդիրներ, ինքն ու իր կուսակցությունը պարտավոր են լուծել: Միևնույն ժամանակ Էրդողանը հայտարարեց, որ այդ ընտրությունները վճռորոշ են երկրի ու իր կուսակցության` ԱԶԿ-ի համար, որ 16 տարի իշխում է:

Նշենք, որ այս ընտրություններն առաջինն էին` Էրդողանի անցած տարվա նախագահական ընտրություններում գործադիր մեծ իրավասություններ ստանալուց հետո:

Ընտրություններն անցել են բռնության բռնկումներով, տասնյակ մարդիկ վիրավորվել են բախումներում ամբողջ Թուրքիայի տարածքում, դրա հետ մեկտեղ երկու ընտրող գնդակահարվել է Մալաթիայում: Երբ մի տղամարդ որոշել է բաց քվեարկել, ծեծկռտուք է սկսվել:

Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ամենապոպուլյար ու ամենահակասական նախագահն է ժամանակակից Թուրքիայի պատմության մեջ: Հաշվի առնելով տնտեսության վիճակը տարադրամային ճգնաժամից հետո, գործազրկության և ինֆլյացիայի աճը, որոշ ընտրողներ, կարծես, պատրաստ են պատժել նրան ու ԱԶԿ-ին: ԱԶԿ-ն կարող է կորցնել առանցքային քաղաքները, որտեղ ընդդիմադիր կուսակցություններն անսպասելի միավորվել են` դա հազդադեպ է լինում քաղաքականապես բևեռացված երկրում: Անկարայում քաղաքապետի պաշտոնի համար կոշտ պայքար է ծավալվել ՀԺԿ թեկնածու Մանսուր Յավասի ու ԱԶԿ-ի թեկնածու Մեհմեդ Օժասեկիի միջև:

ԱԶԿ-ն բոլոր ընտրություններում հաղթում էր 2002-ին իշխանության գալուց հետո, և առաջին անգամ կուսակցությունը վստահ չէ իր հաջողությանը: Քննադատները գտնում են, որ ստեղծված պայմաններում, երբ ԶԼՄ-ների մեծ մասը կամ կառավարամետ են, կամ վերահսկվում են Էրդողանի կողմից, ընդդիմադիր կուսակցությունները իրենց ընտրարշավն անցկացրել են դժվար վիճակում: Ընդդիմադիր քրդամետ ՀԺԿ-ն հայտարարել է, որ այս ընտրությունները արդար չեն և հրաժարվել թեկնածուներ առաջադրել մի քանի քաղաքներում: ՀԺԿ-ի որոշ ղեկավարներ բանտերում են` ահաբեկչության մեղադրանքով, որ չեն ընդունում:

Թուրքիայի մունիցիպալ ընտրությունների արդյունքները դեռ վերջնական չեն: ԱԶԿ-ի ընտրարշավը վարել է անձամբ Էրդողանը` ընտրությունների կարևորությունից ելնելով, և եթե ԱԶԿ-ն պարտվում է գլխավոր քաղաքներում, ստացվում է` պարտվում է անձամբ նախագահը: Ու դա տրամաբանական պարտություն է` հաշվի առնելով տնտեսական վիճակը, քաղաքական բռնաճնշումները ու մթնոլորտը երկրում: Թվում էր` նախագահական ընտրություններում հաղթելուց հետո Էրդողանն ու ԱԶԿ-ն ևս մեկ տասնամյակ ապահովելու են իրենց վերարտադրությունը, բայց ժամանակներն արագ են փոխվում ու փոխում են հաղթողներին:

 Անդրանիկ Հարությունյան