«Արհեստական կերպով երկարաձգելով իրենց քաղաքական կյանքը՝ ավելի են խորացնում ճգնաժամը». «Փաստ»
Interview
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
2020 թ. նոյեմբերի 9-ից շուրջ 3 ամիս անց նույն իշխանությունը ոչ միայն հրաժարական չի տվել, այլև շարունակում է առաջնորդվել իրեն բնորոշ տրամաբանությամբ, բառապաշարով ու քաղաքականությամբ, որի հիմքում նաև «ուրիշ մեղավորներ» գտնելն է: Թե որոնք են այն հիմնական պատճառները, ըստ որոնց, այսօրվա իշխանությունը ոչ միայն շարունակում է պաշտոնավարել, այլև, համենայն դեպս, տեսանելի դաշտում հետագա պաշտոնավարման հույսեր ունի, քաղաքագետ Ստեփան Դանիել յանը մի քանի հանգամանք է մատնանշում: «Կարծում եմ՝ հիմնական պատճառն այն է, որ հանրությունը դեռևս շոկի մեջ է ու ապակողմնորոշված, իսկ քաղաքական դաշտը չի կորողանում հանրությանն ապագային միտված քաղաքական դիսկուրս առաջարկել: Սա քաղաքական մտքի ճգնաժամի հետևանքն է: Այն, որ գործող կառավարությունը պետք է հեռանա, կարծում եմ՝ բոլորի համար է պարզ:
Գուցե բացի այս իշխանության անդամներից, որոնք անձնական փրկության խնդիր են լուծում՝ ապագա պատասխանատվության հարցը երկարաձգելու համար: Այս իմաստով կառավարության գործելակերպը հասկանալի է՝ ցույց տալ, որ իրենք դեռևս տիրապետում են իրավիճակին, գիտեն՝ ինչ են անում, ու ինչ-որ աշխատանքի իմիտացիա են փորձում ստեղծել: Այնուամենայնիվ, արհեստական կերպով երկարաձգելով իրենց քաղաքական կյանքը՝ ավելի են խորացնում ճգնաժամը, ինչպես նաև մարդկանց մոտ անհուսության ու անիմաստության տրամադրությունը»,-«Փաստի» հետ զրույցում նշեց քաղաքագետը: Ստեփան Դանիել յանի խոսքով, այս կառավարության ամեն օրվա համար չափազանց մեծ գին ենք վճարում: «Առաջինը՝ ժամանակ ենք կորցնում ու չենք կարողանում անել այն, ինչը պետք է անել, առաջին հերթին՝ բանակցային գործընթացում, երկրորդը՝ տնտեսության կայունացման ու զարգացման ծրագրեր ձևավորելու համար:
Սակայն ամենակարևորը հանրության բարոյահոգեբանական վիճակի շարունակական անկումն է, որի հետևանքները կարող են անդառնալի լինել: Մարդիկ կորցնում են այս երկրում ապրելու ու արարելու իրենց հեռանկարը»,-շեշտեց քաղաքագետը: Ստեփան Դանիելյանը ընդգծեց առկա երկու տեսակետի մասին: «Մեկն այն է, որ այս կառավարությունն իր ապաշնորհության արդյունքում է մեզ տարել պարտության, մյուս տեսակետն այն է, որ դա արվել է կանխամտածված կերպով: Մտածելով տեղի ունեցածի մասին ու համադրելով փաստերը՝ գալիս եմ այն եզրակացությանը, որ սա կանխամտածված է արվել: Երկար տարիներ Հայաստանում որոշ շրջանակների մեջ կար այն տեսակետը, թե Արցախը խանգարում է Հայաստանի կայացմանը, և այդ խնդրից պետք է ձերբազատվել:
Ի դեպ, չէին էլ թաքցնում այդ տեսակետները: Դա ինչ-որ առումով քաղաքական հոսանք էր: Գործող վարչապետը և նրա շրջապատի մի մասը հենց նման մտածողության կրողներն են եղել: Կարծում եմ, որ այդ ծրագիրը դեռևս ամբողջությամբ չի իրականացվել հայտնի պատճառներով. Արցախի մի հատվածը դեռևս չի հանձնվել: Ծրագիրը դեռևս ընթացքի մեջ է: Գործող կառավարությունն ունի նաև արտաքին հովանավորներ, ու այդ իմաստով նրանք որոշակի աջակցություն ունեն: Գինը Արցախն է, գուցե ապագայում Սյունիքի վրա վերահսկողությունը կորցնելը: Թե ինչ ֆորմատով դա կարվի, կտեսնենք, եթե այս կառավարության հրաժարականը չստացվի»,-ընդգծեց նա: Ինչ վերաբերում է կրկին կեղծ օրակարգեր առաջ մղելու ու իրական խնդիրներից հասարակությանը շեղելու փորձերին, Ստեփան Դանիել յանը նկատեց. «Դա տեխնոլոգիա է, ու, ցավոք, հաճախ չգիտակցված կերպով դրա մեջ ներքաշվում են մամուլն ու ընդդիմությունը: Դա նրանից է, որ ընդդիմությունը չի կարողանում իր քաղաքական օրակարգը ձևավորել:
«Նիկոլ դավաճան» կարգախոսն ու հրաժարականի պահանջը դեռևս քաղաքական օրակարգ չէ, այն ընդամենը միջոց է նոր կառավարություն ձևավորելու համար, սակայն ինչ օրակարգով է շարժվելու նոր կառավարությունը, մարդկանց համար հասկանալի չէ: Այդ պատճառով հանրության մի զգալի հատվածը, միանալով ու ընդունելով այդ կարգախոսը, քաղաքական ակտիվություն չի դրսևորում։ Այսպիսով, հիմնական խնդիրը քաղաքական օրակարգի բացակայությունն է, ինչպես նաև քաղաքական կյանքի կուսակցականացվածությունը։ Նորմալ պայմաններում դա բնական է, կուսակցություններն են մասնակցում ընտրություններին, ու նրանք են կառավարություն կազմում: Սակայն ճգնաժամային իրավիճակներում, ինչպիսին այսօր Հայաստանում է, լուծումները վերկուսակցական ձևաչափով, համազգային օրակարգով պետք է լինեն: Դա անցումային փուլ է ենթադրում»:
Ամփոփելով՝ Ստեփան Դանիել յանը նշեց, որ մեզ համար բազմաթիվ մարտահրավերներ կան, և առաջին հերթին մարտահրավեր է փոփոխվող աշխարհաքաղաքական դասավորությունը։
«Մեր տարածաշրջանում նոր կարգ է ձևավորվում, որը պետք է մեր հիմնական քննարկման թեման լիներ։ Մենք պետք է փորձենք դա հասկանալ ու ազդել զարգացումների վրա, սակայն այդ վիճակը քչերն են հասկանում ու քննարկում։ Դա է մեր առաջնահերթ մարտահրավերը։ Մասնավորապես, կոմունիկացիաների ապաշրջափակումը նոր աշխարհաքաղաքական իրավիճակ է ստեղծում, արդյունքում մենք մի վիճակից մեկ այլ վիճակի ենք անցնում: Նաև Ռուսաստանի, Իրանի, Թուրքիայի մրցակցությունն է ակտիվանում։ Այս նոր վիճակի շահառուներն ու թշնամիները նույնպես շատ են։ Առհասարակ, աշխարհաքաղաքականության հիմնական գործոններից մեկը կոմունիկացիաներն են»,եզրափակեց քաղաքագետը:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
