Թերմոս. երկշերտ ապակյա կոնտեյներից մինչ ժամանակակից տարբերակներ. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
Թերմոսն ակտիվորեն օգտագործվում է առօրյա կյանքում՝ դրանում պահվող արտադրանքի ջերմաստիճանը պահպանելու համար: Այն առավել հաճախ օգտագործվում է այն ժամանակ, երբ անհրաժեշտ է խմիչքը կամ ուտեստը երկար ժամանակ տաք պահել: Լավ թերմոսը անխուսափելի իր է արշավների և ճանապարհորդությունների ժամանակ. դրա մեջ թեյի, ջրի կամ արգանակի առնվազն 60 աստիճան ջերմաստիճանը հնարավոր է պահել մինչև մեկ օր (ժամանակը և ջերմաստիճանը կախված են թերմոսի հզորությունից և տեսակից)։
Անոթի մեջ արտաքին միջավայրից անկախ ջերմաստիճանի պահպանման անհրաժեշտությունը ի հայտ է եկել 19-րդ դարի երկրորդ կեսերին: Այդ ժամանակ ֆիզիկոսները փորձեր էին կատարում հեղուկացված գազերի հետ, որոնք մթնոլորտի մի մասն են կազմում (ազոտ, թթվածին և ջրածին): Այնուամենայնիվ, պարզվել է, որ ստացված նյութերը պահանջվող վիճակում պահելը բավականին դժվար է, քանի որ դրանք չափազանց արագ գոլորշիանում են: Խնդիրը մասնակիորեն լուծվել է գերմանացի ֆիզիկոս Վայնհոլդի կողմից 1881 թվականին:
Նա մշակել է երկշերտ ապակե կոնտեյներ, որի ներսից օդը ամբողջությամբ հանված է: Պատերի միջև օդը հեռացնելու հետևանքով նվազեցվել է գոլորշիացումը: 11 տարի անց՝ 1892 թվականին, շոտլանդացի ֆիզիկոս և քիմիկոս Դուարը բարելավել է իր գերմանացի գործընկերոջ գյուտը: Կոնտեյները վերածվել է վերին նեղ բացվածքով և զույգ պատերով տափաշշի. դա կանխել է ստացված գազերի արագ գոլորշիացումը: Ավելի լավ մեկուսացման համար տարողությունը ներսից ծածկվել է բարակ արծաթե շերտով, քանի որ ջերմային ճառագայթումը լավ է արտացոլվում հայելու նմանվող ներքին մակերեսից: Կոնտեյները երեսպատվել է հատուկ մետաղական պատյանով: Իր գյուտի միջոցով Դուարին հաջողվել է որոշ ժամանակ պահպանել ջրածինը հեղուկ և պինդ վիճակում: Սակայն ո՛չ նա, ո՛չ էլ Վայնհոլդը չեն արտոնագրել այդ գյուտը. նրանք չէին հավատում, որ իրենց գյուտերը շոշափելի շահույթ կարող են բերել ինչ-որ մեկին:
1903 թվականին ապակի արտադրող Բուրգերը (Գերմանիա) մտահղացել է բարելավել Դուարի անոթը ոչ միայն գիտական, այլ նաև կենցաղային նպատակներով օգտագործելու համար: Անոթը դրվել է մետաղական պատյանում, ավելի մեծ մեկուսացման համար ավելացվել է հերմետիկ խցան: Դիզայնը լրացվել է հարմարավետ կափարիչով, որը կատարում էր նաև փոքրիկ բաժակի դեր:
1903 թվականի աշնանը Բուրգերը արտոնագրել է իր գյուտը: Հաջորդ տարի նա հիմնադրել է մի ընկերություն, որը զբաղվում էր նոր արտադրանքի` «վակուումային տափաշշի» արտադրությամբ: Այդ անունը չէր կարող հավակնել հաջող լինելու, ուստի շուտով հայտարարվել է մրցույթ նորույթի ամենահետաքրքիր անվան համար: Պարզվել է, որ առավել հնչեղ տարբերակը թերմոսն է (հունարենից Therme նշանակում է «տաք»), որը հորինել է Մյունխենի մի բնակիչ։ 1904 թվականի գարնանը նոր ապրանքանիշը սկսել է օգտագործվել առևտրային նպատակներով:
4 տարի անց Thermos GmbH ընկերությունը թերմոս արտադրելու իր իրավունքները վաճառել է Ամերիկայում, Կանադայում և Անգլիայում գտնվող երեք ընկերությունների: Այդտեղից էլ հեղուկները պահելու և դրանց կայուն ջերմաստիճանը պահպանելու համար նախատեսված նոր տարաները սկսել են աստիճանաբար տարածվել ամբողջ աշխարհում: Ավելի քան մեկ դարի ընթացքում Դուարի և Բուրգերի գյուտը բազմաթիվ փոփոխությունների է ենթարկվել: Մինչ օրս հաստատվել է տարբեր չափերի թերմոսների արտադրություն` սկսած 0,25 լ-ից մինչև 40 լ: Փոփոխություններ է կրել նաև այն նյութը, որից պատրաստվել է շիշը:
Ավանդական ապակե անոթներից բացի, լայնորեն արտադրվում են էժանագին պլաստմասե և թանկարժեք մետաղական շշեր: Հանրաճանաչ են լայն բերանով հատուկ սննդային թերմոսները, ինչպես նաև ունիվերսալ թերմոսները, որոնցով կարելի է միանգամից մի քանի ուտեստ պահել: Թերմոսի կափարիչը մինչ օրս էլ առավել հաճախ օգտագործվում է որպես ճամփորդական բաժակ, սակայն տնային օգտագործման համար ստեղծվել են օդաճնշական պոմպով հատուկ կափարիչներ, որոնցով կարելի է խմիչք լցնել՝ կոճակը սեղմելով:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
