Yerevan, 16.November.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Futsal tournament Galaxy Champions League 2024 kicks off Unibank is now a regular partner of “Pan-Armenian intellectual movement” IDBank issued another tranche of dollar bonds Green Iphone on the best credit terms at green operator's stores UCOM Provided technical assistance to Shengavit administrative district AMD 9,808,684 to the "City of Smile" Charitable Foundation. The next beneficiary of "The Power of One Dram" is known Unibank offers a “Special” business loan with an interest rate of 8.5% per annum IDBank implements the next issue of nominal coupon bonds Flyone Armenia will start operating regular direct flights Yerevan-Moscow-Yerevan New movie channels in Ucom and good news for unity tariff subscribers

Փախլավա. ի՞նչ արմատներ ունի և որտեղի՞ց է գալիս շատերի սիրելի այդ հրուշակեղենը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Փախլավան մեղրով քաղցրացված, մեծ քանակի ընկույզ պարունակող հրուշակեղեն է, որը հաճելի է վայելել մեկ բաժակ թարմ եփած սուրճի կամ թեյի հետ: Դժվար լինի որևէ հայ, որը ծանոթ չլինի փախլավային: Ավելին, շատ օտարերկրացիներ այդ հիանալի թխվածքն առաջին հերթին կապում են Հայաստանի հետ: Սակայն կան այլ ժողովուրդներ, որոնք հավակնում են փախլավայի «հեղինակային իրավունքին»: Իսկ իրականում ի՞նչ ակունքներ ունի այն, ո՞վ է հորինել փախլավան: Նախ նշենք, որ այն տարբեր խոհարարական բնութագրերով օրիգինալ բաղադրատոմսերի հաջորդական ավելացման արդյունք է, քանի որ անցել է մի մշակույթից մյուսը: Համարվում է, որ փախլավան հայտնվել է մ.թ.ա. 8-րդ դարում ինչ-որ տեղ Մերձավոր Արևելքում կամ Միջերկրական ծովի շրջանում:
 
Ինչպես հնուց եկած այլ ուտեստների դեպքում, փախլավայի պատմությունը ևս լի է հակասություններով, ինչը դժվարացնում է այն հարցի պատասխանը, թե ովքե՞ր են այն մարդիկ, որոնք առաջինն են թխել փախլավա: Իհարկե, այս քաղցրավենիքի ստեղծումը շատ ժողովուրդներ են վերագրում իրենց, բայց փաստ է այն, որ ինչ էլ լինի, դրա համը անպայման ստիպում է օտարերկրացուն իր հետ վերցնել այդ հրուշակեղենի ոչ միայն մի քանի կտոր, այլև պատրաստման բաղադրատոմսը: Փախլավան, անցնելով հարթավայրերով, լեռներով ու ծովերով, հարստացել է համեմունքներով և այն տարածքի խոհարարական մշակույթի առանձնահատկություններով, որտեղ հայտնվել է:
 
Փախլավայի պատմությունը նույնքան ինտրիգային է, որքան Մետաքսի ճանապարհի պատմությունը, որի միջոցով էլ այն տարածվել է: Ամենատարածված վարկածներից մեկն այն է, որ մ.թ.ա. 8-րդ դարում ասորիներն են առաջինը պատրաստել փախլավա: Նրանք թխել են ծեծած ընկույզով լցոնված խմորի շերտեր: Թխելու համար օգտագործվել են փայտով վառարաններ, իսկ քաղցրության համար խմորին ավելացվել է մեղր: Միջագետք հաճախ են այցելել նավաստիներ և վաճառականներ Հունաստանից, ովքեր շուտով իմացել են այդ զարմանալի աղանդերի մասին: Այսպիսով, փախլավան հայտնվել է իր հայրենիքից դուրս՝ Աթենքում: Հույները մեծապես բարելավել են այդ թխվածքը: Նրանք ստեղծել են մի տեխնոլոգիա, որը հնարավորություն է տալիս ստանալ շատ բարակ խմոր, որը տարբերվում էր ասորիների կոպիտ թխվածքից, և որն իր կառուցվածքով հիշեցնում էր լավաշ: Արդյունքում ստացված բարակ շերտերը կոչվել են «phyllo» կամ «fillo», ինչը հունարենում նշանակում է «տերև», «ափսե»:
 
Մ.թ.ա. 3-րդ դարում փախլավան եղել է Հունաստանի հարուստ ընտանիքների աղանդեր: Երթուղով, որով տեղափոխում էին մետաքս և համեմունքներ, այսինքն՝ Մետաքսի ճանապարհով փախլավայի բաղադրատոմսը հասել է Հայաստան, որտեղ դրան ավելացրել են դարչին և մեխակ: Հիմնականում հենց այս՝ հայկական տարբերակն էլ գերակշռում է փախլավայի պատրաստման ներկա բաղադրատոմսերում: Հետագայում արդեն Հայաստանից փախլավան «տեղափոխվել» է այլ տարածաշրջաններ՝ կրելով նոր փոփոխություններ և դառնալով այդ հրուշակեղենի «հեղինակային իրավունքի» համար մեծ վեճի պատճառ: Երբ արաբներն են սովորել փախլավայի բաղադրատոմսը, նրանք այն հարստացրել են վարդաջրով և հիլով: Հետո փախլավան ճանապարհ է ընկել նաև դեպի արևմուտք՝ հարուստ հռոմեացիների խոհանոցներ, այնուհետև դարձել է խոհարարական արվեստի մի մաս Բյուզանդիայում, որտեղ այն մնացել է մինչև այս կայսրության վերջը՝ 1453 թվականը։
 
Միևնույն ժամանակ, այն դյութել է նաև Պարսկաստանի կառավարիչներին: 15-րդ դարում Կոստանդնուպոլիսը, ամբողջ հայկական թագավորությունը, նախկին ասորական հողերը և Պարսկական թագավորության արևմտյան նահանգներից մի քանիսը նվաճվել են Օսմանյան կայսրության կողմից: Օսմանյան տիրակալների խոհանոցներում սկսել են վարձել խոհարարներ և արհեստավորներ նվաճված բոլոր երկրներից, և փախլավան թխել են այդ նոր կայսրության գրեթե բոլոր անկյուններում, չնայած որոշ տարբերություններով: Միմյանց հետ շփվելով՝ խոհարարները կատարելագործել են այդ ուտեստը թխելու արվեստը: Թուրքական թագավորությունում փախլավային շնորհվել է արքայական քաղցրավենիքի կարգավիճակ, և դրա պատճառը հավանաբար այն է, որ փախլավայի հիմնական բաղադրիչները՝ մեղրը և ընկույզը, ունեն աֆրոդիզիակի հատկություններ: Բացի այդ, այն ժամանակ ենթադրվում էր, որ որոշ համեմունքներ բարձրացնում են սեռական ֆունկցիան, հետևաբար, ըստ օգտագործողի սեռի, սկսել են փախլավային այլ համեմունքներ ավելացնել, օրինակ՝ հիլ՝ տղամարդկանց համար:
 
Ի դեպ, համարվում էր, որ հայկական բաղադրատոմսում ներառված դարչինն այս տրամաբանությամբ կանանց համար էր, իսկ մեխակը՝ երկու սեռի համար։ Օսմանյան կայսրությունում փախլավա պատրաստելու արվեստը հասցվել է գրեթե կատարելության: Երբ 18-րդ դարում կայսրությունն ավելի բաց է դարձել արևմտյան մշակույթների առջև, արևմուտքի խոհարարներն սկսել են որոշակի փոփոխություններ կատարել այդ աղանդերի բաղադրատոմսում: Փախլավան Ամերիկա է մտել Հունաստանից և Մերձավոր Արևելքից ներգաղթյալների հետ: Ներկայում այն մատուցվում է այդ երկրի բազմաթիվ ռեստորաններում: Փախլավայի քաղցրությունը մարդկանց ստիպում է անհանգստանալ դրա կալորիականության պարունակությամբ:
 
Նշենք, որ այս աղանդերը չափազանց սննդարար է: Պատրաստման մեջ օգտագործվող ընկուզեղենը օգտակար է սրտի համար: Ընկույզները հարուստ են մանրաթելերով և օգտակար միկրոտարրերով՝ մագնեզիումով և պղնձով, նաև շատ վիտամին E և ֆոլաթթու են պարունակում: Ընկույզն ու նուշը բարենպաստ ազդեցություն են ունենում արյան մեջ խոլեստերինի մակարդակի վրա: Բացի այդ, ընկույզը Օմեգա-3 ճարպաթթուների հարուստ աղբյուր է, ինչը կարող է նվազեցնել սրտային հիվանդությունների ռիսկը:
 
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan"The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representativeRate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic futureUcom Service Center in Artashat Reopens at a New AddressUcom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfersUcom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics OlympiadIDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological DevelopmentIDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor