Yerevan, 17.November.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Futsal tournament Galaxy Champions League 2024 kicks off Unibank is now a regular partner of “Pan-Armenian intellectual movement” IDBank issued another tranche of dollar bonds Green Iphone on the best credit terms at green operator's stores UCOM Provided technical assistance to Shengavit administrative district AMD 9,808,684 to the "City of Smile" Charitable Foundation. The next beneficiary of "The Power of One Dram" is known Unibank offers a “Special” business loan with an interest rate of 8.5% per annum IDBank implements the next issue of nominal coupon bonds Flyone Armenia will start operating regular direct flights Yerevan-Moscow-Yerevan New movie channels in Ucom and good news for unity tariff subscribers

Ինչո՞ւ է Պիզայի աշտարակը թեք, և արդյո՞ք դա միտումնավոր է արված. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Պիզայի թեք աշտարակը Իտալիայի ամենահայտնի և սիրված տեսարժան վայրերից մեկն է: Ավելին, այն երկրի ամենաճանաչելի խորհրդանիշերից մեկն է, նրա այցեքարտը: Պիզայի թեք աշտարակը գտնվում է Տոսկանայի մարզի Պիզա քաղաքում, որը գտնվում է տաք և մեղմ Լիգուրյան ծովից ընդամենը 10 կմ հեռավորության վրա: Աշտարակն, ըստ էության, զանգակատուն է և տեղական Սուրբ Աստվածածնի վերափոխման տաճարի ճարտարապետական անսամբլի անբաժանելի մասը:

Ներկայում Պիզայի թեք աշտարակը դարձել է կենցաղային բառ, այն անհաջող շինարարության հոմանիշ է: Բայց ինչպե՞ս կարող էր պատահել, որ շատ սովորական քաղաքի եկեղեցու սովորական զանգակատունը հայտնի դարձավ ամբողջ աշխարհում: Պատճառը հենց նրա թեքությունն է, որը ստեղծում է անկման պատրանք:

Պիզայի թեք աշտարակի հետ կապված հիմնական հարցը միշտ էլ մեկն է եղել. «Ինչո՞ւ է այն ընկնում»։ Այդ կապակցությամբ առաջ են քաշվել բազմաթիվ տարբերակներ։ Կա նույնիսկ համարձակ ենթադրություն, որ դա այդպես էլ նախատեսված էր։ Սակայն թեքության ամենահավանական պատճառը համարվում է անբավարար խոր հիմքը տարասեռ կավային հողի պայմաններում, որը հակված է նստեցման։

Եվ չնայած դա բացարձակ միտումնավոր չի արվել և նույնիսկ շինարարների ոչ պրոֆեսիոնալիզմի հետևանք չէ, այլ ճարտարապետների ու ճարտարագետների սխալ հաշվարկի հետևանք, այդուամենայնիվ, տեսողական էֆեկտը դարեր շարունակ մնում է տպավորիչ:

Ընդհանուր առմամբ, աշխարհում կա մոտ երեք հարյուր «թեք» կառույց, սակայն Պիզայի թեք աշտարակի հարուստ պատմությունն ու անկրկնելի գեղեցկությունը այն դարձնում են ճարտարապետության անգին գանձ՝ տարբերակելով մնացածից։

Պիզայի թեք աշտարակի՝ այդ «ընկնող գեղեցկուհու» շինարարությունը տևել է գրեթե 200 տարի՝ երկար ընդմիջումներով։ Այն սկսվել է Պիզայի Հանրապետության՝ որպես ծովային պետության ծաղկման շրջանում։ Այն ժամանակի ճարտարապետներն ու շինարարները իսկապես լուրջ սխալ են թույլ տվել՝ սկսելով այն կառուցել չափազանց փափուկ հող ունեցող վայրում: Կառուցման առաջին փուլը ղեկավարել են Գուլիելմո Ինսբրուկցին և Բոնաննո Պիզանոն։ Աշխատանքներն սկսվել են 1173 թվականի օգոստոսի 9-ին։ Սկզբում դրվել է 3 մետր խորությամբ հիմք։ Այնուհետև, ինչպես միշտ, սպասել են մեկ տարի։ Հետո առաջին հարկի և սյունաշարերով երկու շարքի կառուցումից հետո նկատելի է դարձել կառույցի թեքությունը։ Աշխատանքները կասեցվել են։ 1198 թվականին հողն ամրացվել է, և շինարարությունը շարունակվել է։ Հետաքրքիր փաստ է, որ շինարարության ընթացքում աշտարակը թեքվել է տարբեր ուղղություններով. նախ՝ դեպի հյուսիս, ապա՝ դեպի հարավ։

Հաջորդ փուլն սկսվել է 35 տարի անց՝ 1233 թվականի վերջին։ Նման բարդ նախագծի աշխատանքները ձեռնարկել է Ջերարդո Բոտիչիի որդին՝ Բենենատոն, և կառուցել Պիզայի թեք աշտարակի կեսը։

Աշխատանքում մեծ առաջընթաց է նկատվել, երբ Ջովաննի դի Սիմոնեն է միացել շինարարությանը 1272 թվականից։ Նա որոշել է փորձել փոխհատուցել թեքությունը՝ մեկ կողմի առաստաղը 10 սանտիմետրով բարձրացնելով։ Սակայն նրա հույսերը չեն արդարացել. դա միայն մեծացրել է թեքվածությունը։ 1275 թվականին ավարտվել է 5-րդ հարկի կառուցումը։ Կենտրոնական առանցքից շեղումը գերազանցել է 50 սանտիմետրը։

1284 թվականին Պիզայի Հանրապետությունը ջախջախիչ պարտություն է կրել Մելորիա կղզու ճակատամարտում՝ Միջերկրական ծովում գերիշխանության համար, սկսվել է անկման շրջանը, և շինարարությունը կրկին կասեցվել է։

Պիզայի թեք աշտարակի կառուցման մասին հաջորդ հիշատակումները վերաբերում են 1319 թվականին։ Զանգ է բարձրացվել վեցերորդ հարկ և տեղադրվել կամարի բացվածքում։ Շինարարության վերջին փուլը ղեկավարել է Տոմասոն։ Նա հայտնի իտալացի շինարար, ճարտարապետ և ոսկերիչ Անդրեա Պիզանոյի որդին էր։ 1350 թվականին սկսվել է զանգակատան կառուցումը։ Վերջապես՝ 1372 թվականին վեհաշուք աշտարակի շինարարությունն ավարտվել է։

Աշխատանքի ավարտին կենտրոնական առանցքից շեղումը կազմել է 1,43 մետր։ Պիզայի թեք աշտարակը ստացվել է բոլորովին այլ, քան ի սկզբանե նախատեսված էր։ Զանգակատան վրայի տանիքով 98 մետր բարձրությամբ տասը հարկանի շենքի փոխարեն կառուցվել է ընդամենը 8 հարկ։ Այսօր շենքի բարձրությունը հարավային կողմից 55,86 մետր է, իսկ հյուսիսային կողմից՝ 56,7 մետր։

Ուշագրավ է նաև այն հարցը, թե ինչո՞ւ, ի վերջո, չի ընկնում Պիզայի աշտարակը, եթե այն կառուցվել է անկայուն հողի վրա և տարիներ շարունակ թեքվել է: Հռոմի 3-րդ համալսարանի պրոֆեսոր Կամիլլո Նուտիի գլխավորությամբ և Բրեստոլի համալսարանի պրոֆեսոր Միլոնակիսի հետ համատեղ 16 մարդուց բաղկացած խումբը մի քանի տարի առաջ եկել է այն եզրակացության, որ Պիզայի աշտարակի կայունությունը բացատրվում է դինամիկ հողային կառույցների (DSSI) փոխազդեցության երևույթով:

«Ճակատագրի հեգնանքով, աշտարակի թեքությունն առաջացրած հողն էլ հենց այժմ օգնում է նրան վերապրել սեյսմիկ ակտիվությունը», - ասում է պրոֆեսոր Միլոնակիսը: Աշտարակի կառուցվածքի բարձրությունը եւ ամրությունը, փափուկ հողի հետ համատեղ պայմանավորում են նրա վիբրացիոն բնութագրերի էական փոփոխությունները. երկրաշարժի ժամանակ աշտարակը չի փոխազդում հողի հետ:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan"The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representativeRate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic futureUcom Service Center in Artashat Reopens at a New AddressUcom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfersUcom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics OlympiadIDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological DevelopmentIDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor