Ереван, 17.Ноябрь.2026,
00
:
00
ՄԵՆՅՈՒ
Глава МИД Иордании: Подписание мирного соглашения между Арменией и Азербайджаном близко Рост цен на продукты в Армении ускорился до 8,6%: ЕАБР Трамп: США больше не намерены вести торговлю с Испанией Артем Оганов получил международную госпремию Китая в области науки и техники — лично от Си Цзиньпиня «Арарат‑Армения» начала квалификацию Лиги чемпионов с победы над «Ригой» Пакистанский самолет пропал с радаров над Аравийским морем Размик Марукян стал обладателем бронзовой медали XV Международного конкурса артистов балета «Росатом» готов построить новые АЭС, чтобы избежать энергодефицита в Армении: Алексей Лихачёв Армения заинтересована в полноценном участии в ЕАЭС: Пашинян На автодороге Ереван-Севан произошел камнепад

Ինչո՞ւ է Պիզայի աշտարակը թեք, և արդյո՞ք դա միտումնավոր է արված. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Պիզայի թեք աշտարակը Իտալիայի ամենահայտնի և սիրված տեսարժան վայրերից մեկն է: Ավելին, այն երկրի ամենաճանաչելի խորհրդանիշերից մեկն է, նրա այցեքարտը: Պիզայի թեք աշտարակը գտնվում է Տոսկանայի մարզի Պիզա քաղաքում, որը գտնվում է տաք և մեղմ Լիգուրյան ծովից ընդամենը 10 կմ հեռավորության վրա: Աշտարակն, ըստ էության, զանգակատուն է և տեղական Սուրբ Աստվածածնի վերափոխման տաճարի ճարտարապետական անսամբլի անբաժանելի մասը:

Ներկայում Պիզայի թեք աշտարակը դարձել է կենցաղային բառ, այն անհաջող շինարարության հոմանիշ է: Բայց ինչպե՞ս կարող էր պատահել, որ շատ սովորական քաղաքի եկեղեցու սովորական զանգակատունը հայտնի դարձավ ամբողջ աշխարհում: Պատճառը հենց նրա թեքությունն է, որը ստեղծում է անկման պատրանք:

Պիզայի թեք աշտարակի հետ կապված հիմնական հարցը միշտ էլ մեկն է եղել. «Ինչո՞ւ է այն ընկնում»։ Այդ կապակցությամբ առաջ են քաշվել բազմաթիվ տարբերակներ։ Կա նույնիսկ համարձակ ենթադրություն, որ դա այդպես էլ նախատեսված էր։ Սակայն թեքության ամենահավանական պատճառը համարվում է անբավարար խոր հիմքը տարասեռ կավային հողի պայմաններում, որը հակված է նստեցման։

Եվ չնայած դա բացարձակ միտումնավոր չի արվել և նույնիսկ շինարարների ոչ պրոֆեսիոնալիզմի հետևանք չէ, այլ ճարտարապետների ու ճարտարագետների սխալ հաշվարկի հետևանք, այդուամենայնիվ, տեսողական էֆեկտը դարեր շարունակ մնում է տպավորիչ:

Ընդհանուր առմամբ, աշխարհում կա մոտ երեք հարյուր «թեք» կառույց, սակայն Պիզայի թեք աշտարակի հարուստ պատմությունն ու անկրկնելի գեղեցկությունը այն դարձնում են ճարտարապետության անգին գանձ՝ տարբերակելով մնացածից։

Պիզայի թեք աշտարակի՝ այդ «ընկնող գեղեցկուհու» շինարարությունը տևել է գրեթե 200 տարի՝ երկար ընդմիջումներով։ Այն սկսվել է Պիզայի Հանրապետության՝ որպես ծովային պետության ծաղկման շրջանում։ Այն ժամանակի ճարտարապետներն ու շինարարները իսկապես լուրջ սխալ են թույլ տվել՝ սկսելով այն կառուցել չափազանց փափուկ հող ունեցող վայրում: Կառուցման առաջին փուլը ղեկավարել են Գուլիելմո Ինսբրուկցին և Բոնաննո Պիզանոն։ Աշխատանքներն սկսվել են 1173 թվականի օգոստոսի 9-ին։ Սկզբում դրվել է 3 մետր խորությամբ հիմք։ Այնուհետև, ինչպես միշտ, սպասել են մեկ տարի։ Հետո առաջին հարկի և սյունաշարերով երկու շարքի կառուցումից հետո նկատելի է դարձել կառույցի թեքությունը։ Աշխատանքները կասեցվել են։ 1198 թվականին հողն ամրացվել է, և շինարարությունը շարունակվել է։ Հետաքրքիր փաստ է, որ շինարարության ընթացքում աշտարակը թեքվել է տարբեր ուղղություններով. նախ՝ դեպի հյուսիս, ապա՝ դեպի հարավ։

Հաջորդ փուլն սկսվել է 35 տարի անց՝ 1233 թվականի վերջին։ Նման բարդ նախագծի աշխատանքները ձեռնարկել է Ջերարդո Բոտիչիի որդին՝ Բենենատոն, և կառուցել Պիզայի թեք աշտարակի կեսը։

Աշխատանքում մեծ առաջընթաց է նկատվել, երբ Ջովաննի դի Սիմոնեն է միացել շինարարությանը 1272 թվականից։ Նա որոշել է փորձել փոխհատուցել թեքությունը՝ մեկ կողմի առաստաղը 10 սանտիմետրով բարձրացնելով։ Սակայն նրա հույսերը չեն արդարացել. դա միայն մեծացրել է թեքվածությունը։ 1275 թվականին ավարտվել է 5-րդ հարկի կառուցումը։ Կենտրոնական առանցքից շեղումը գերազանցել է 50 սանտիմետրը։

1284 թվականին Պիզայի Հանրապետությունը ջախջախիչ պարտություն է կրել Մելորիա կղզու ճակատամարտում՝ Միջերկրական ծովում գերիշխանության համար, սկսվել է անկման շրջանը, և շինարարությունը կրկին կասեցվել է։

Պիզայի թեք աշտարակի կառուցման մասին հաջորդ հիշատակումները վերաբերում են 1319 թվականին։ Զանգ է բարձրացվել վեցերորդ հարկ և տեղադրվել կամարի բացվածքում։ Շինարարության վերջին փուլը ղեկավարել է Տոմասոն։ Նա հայտնի իտալացի շինարար, ճարտարապետ և ոսկերիչ Անդրեա Պիզանոյի որդին էր։ 1350 թվականին սկսվել է զանգակատան կառուցումը։ Վերջապես՝ 1372 թվականին վեհաշուք աշտարակի շինարարությունն ավարտվել է։

Աշխատանքի ավարտին կենտրոնական առանցքից շեղումը կազմել է 1,43 մետր։ Պիզայի թեք աշտարակը ստացվել է բոլորովին այլ, քան ի սկզբանե նախատեսված էր։ Զանգակատան վրայի տանիքով 98 մետր բարձրությամբ տասը հարկանի շենքի փոխարեն կառուցվել է ընդամենը 8 հարկ։ Այսօր շենքի բարձրությունը հարավային կողմից 55,86 մետր է, իսկ հյուսիսային կողմից՝ 56,7 մետր։

Ուշագրավ է նաև այն հարցը, թե ինչո՞ւ, ի վերջո, չի ընկնում Պիզայի աշտարակը, եթե այն կառուցվել է անկայուն հողի վրա և տարիներ շարունակ թեքվել է: Հռոմի 3-րդ համալսարանի պրոֆեսոր Կամիլլո Նուտիի գլխավորությամբ և Բրեստոլի համալսարանի պրոֆեսոր Միլոնակիսի հետ համատեղ 16 մարդուց բաղկացած խումբը մի քանի տարի առաջ եկել է այն եզրակացության, որ Պիզայի աշտարակի կայունությունը բացատրվում է դինամիկ հողային կառույցների (DSSI) փոխազդեցության երևույթով:

«Ճակատագրի հեգնանքով, աշտարակի թեքությունն առաջացրած հողն էլ հենց այժմ օգնում է նրան վերապրել սեյսմիկ ակտիվությունը», - ասում է պրոֆեսոր Միլոնակիսը: Աշտարակի կառուցվածքի բարձրությունը եւ ամրությունը, փափուկ հողի հետ համատեղ պայմանավորում են նրա վիբրացիոն բնութագրերի էական փոփոխությունները. երկրաշարժի ժամանակ աշտարակը չի փոխազդում հողի հետ:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

При поддержке Ucom в Ереване прошли ежегодные соревнования по гонкам дронов «Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026»Аршака Карапетян отвечает на комментарииIDBank представил цифровую платформу Rate.Trading на выставке Toon Expo.Invest 2026Rate.Trading: Крупные сделки с цифровыми инструментами управления валютными рискамиЗакрытие карабахского вопроса ставит под угрозу само существование Армении. Аршак КарапетянФонд VIVA стал бенефициаром инициативы «Сила одного драма» в ноябреСпециальные предложения по ипотечному кредитованию: IDBank на Toon Expo. Invest 2026Ни одна власть в Армении не пришла демократическим путем․ Аршак КарапетянIDBank на региональном форуме СБА: от решений для путешествий до бизнес-возможностейСкидка 35% на указанные карты IDBank в честь 35-летияПредварительное одобрение бизнес-кредита за 5 минут — какие возмоности для МСБ представил Юнибанк в Гюмри?На основании Декларации о независимости Армения стала независимым государством. Аршак КарапетянЦентр обслуживания Ucom в Арташате открылся по новому адресуДемократическим путём эту власть менять невозможно. Аршак КарапетянРодина надеется на военных. Эту власть надо наказать. Аршак КарапетянПоздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Дня разведчикаUcom и Республиканский союз работодателей Армении подписали меморандум о сотрудничествеОформи карту Visa Digital от Юнибанка для покупок и переводовUcom — генеральный спонсор 21-й Международной олимпиады по микроэлектроникеIDBank и Idram провели курс по финансовой грамотности для юных шахматистовUcom поддерживает Silicon Mountains 2026, содействуя развитию инноваций и технологийIDBank впервые выпустил купонные бессрочные облигацииКак были чмошниками , так и осталисьКак только я стану главой Армении, ультимативная форма обращений Азербайджана прекратится через часСейчас Армения находится в большей зависимости, чем когда-либоК сожалению, как руководитель военной разведки я мог только фиксировать эти фактыТо что Азербайджан унижает, это вина нашего политического руководстваIDBank поддержал реконструкцию Спандарянского канала: подписана памятная табличка, посвящённая проектуIDBank и Idram представили ряд экологических инициатив на COP17Как были чмошниками, так и остались. Аршак КарапетянUcom поделилась опытом участия бизнеса в сохранении природы в Синей зоне COP17«Вот скриншот, деньги переведены»: IDBank предупреждает о мошенничестве с поддельными платежамиКак конфликт подводит биоразнообразие к критической чертеПервые шаги в карьере вместе с IDBank: стартовал 16-й поток программы IDreamЦифровая архитектура устойчивого будущего: статья IDBank в журнале Regional PostКак вы думаете, где будет Армения?Нам ещё долго придется стоять в очереди, чтобы вступить в ЕСRate.Trading. Новая цифровая культура обмена валютыЦифровое будущее и устойчивое развитие: председатель правления IDBank в интервью ForbesНа COP17 представили книгу «Тайная тропа Овазадзора», изданную при поддержке UcomUcom раскрыла роль технологий в сохранении природы на COP17Следующие два месяца могут стать судьбоносными для Армении. Аршак Карапетян«Житель Степанавана своим голосом покажет, что все попытки обмануть его с помощью видеозаписей обречены на провал»: партия «Сильная Армения» При поддержке Ucom фестиваль «SunChild» объединяет кино и заботу о природеДень рождения в Италии с ЮнибанкомЯ знал о его проазербайджанской позиции и, будучи советником, сдерживал его. Аршак КарапетянВТБ (Армения) поддержал инициативу Newmag BOOK DONATION в городе РазданIdram и IDBank приняли участие в открытии павильона «Мой лес Армения» на COP17Мигранты в обмен на европейское будущее: какую цену готова заплатить Армения? Юнибанк получил рейтинг устойчивого развития B++ от Agents for Impact GmbH