Ինչու է աղմկում Դաշնակցությունը

Սահմանադրական հանրաքվեին ընդառաջ դաշնակցականներից ոմանք առավել ակտիվ են զբաղված այդ փոփոխությունների լոբինգով, քան սահմանադրականի առաջին շահառուները ՝ հանրապետականները:

Երեկ ԱԺ-ում, Արծվիկ Մինասյան-Հրանտ Բագրատյան լեզվակռիվը հենց այս առիթով էր: Արծվիկ Մինասյանին, ընդ որում կարելի է անընդհատ տեսնել հեռուստացույցով սահմանադրական փոփոխությունների արդյունավետությունը քարոզելիս, նա նույնիսկ հայտարարեց, թե պատրաստ է ուղիղ եթերով բանավեճի: Ի վերջո, ինչու է իրար խառնվել Դաշնակցությունը:

Արդյո՞ք բանը միայն կոալիցիայի նախանշվող հեռանկարն է: Հասկանալի է իրավիճակը, կա վերարտադրության խնդիր: Այստեղ, ընդ որում, ամոթալի բան չկա: Իշխանությունն ու ՀՅԴ-ն այս իմաստով ավելի պարտաճանաչ են, մտածում են իրենց վերարտադրության մասին ու հույսը միայն հանրային բողոքի վրա չեն դրել:

Բայց խնդիրը այն չէ, որ ՀՅԴ-ն իշխանության հետ միասին վերադասավորվում է նոր, ավելի շատ տեղ զբաղեցնելու ակնկալիքով: Քաղաքականությանը հետևողներիս չպիտի զարմացնի նաև ոճը, որով դաշնակցականները ներկայացնում են իշխանությունների հետ իրենց հերթական խաղը, այն է հիմնավորել տեղի ունեցողը իրենց պատմական, կուսակցական սկզբունքներով: Ենթադրվում է, որ վերջապես կկազմակերպվի կոալիցիա, որում տեղ կունենա նաև ՀՅԴ-ն: Ջախջախված վիճակում գտնվող ԲՀԿ-ն, չնայած դեռ ԱԺ-ում պահպանում է քանակային առավելություն, բայց անհայտ է, թե ինչ վիճակում կհայտնվի հաջորդ ընտրություններին: Հետևաբար ՀՅԴ-ն մնում է իշխանության միակ հավանական, այսպես ասած, ոտքի վրա կանգնած գործընկերը:

Պարզ է նաև մի բան, սահմանադրական փոփոխությունները իրականում, ոչ այնքան ամբողջ իշխանության, ինչքան դրա մի մասի, այս դեպքում գլխավոր մասի ՝ Սերժ Սարգսյանի վերարտադրության, ավելի շուտ՝ հարմարավետ վերարտադրության խնդրին են ուղղված: Իշխանությունը Հայաստանում երբեք հատկապես հիմա միատարր չի եղել: Ինչպես շատ հետսովետական ավտորիտար համակարգերում Հայաստանում էլ եղել է իշխող կուսակցություն-նախագահի աշխատակազմ հակադրությունը: Առանձին իշխանության ազդեցիկ ճյուղ են եղել ուժայինները (որոշ տեղեր ոստիկանությունը, որոշ տեղեր բանակը, որոշ տեղեր անվտանգության ծառայությունները՝ կախված իրավիճակից): Ավելին, իշխող հիմնական կուսակցությունը իր մեջ միշտ է ունեցել թևեր՝ տնտեսական էլիտա, չինովնիկներ և այլն: Ուժերը համախմբել են ու առաջնորդվել ոչ թե ծրագրային ու գաղափարական, այլ կորպորատիվ ու մասնավոր շահերով, հետևաբար, երբ այդ շահերը բախվում են մեծանում է պառակտման վտանգը:

Այս կոնտեքստում սահմանադրական փոփոխությունների որոշումը իշխանության բոլոր շրջանակներին ամբողջովին չի կարող գոհացնել: Սա իհարկե չի նշանակում թե ներսում կարող է բունտ լինել, բայց դժկամության զգացում կարող է լինել: Որովհետև իշխանության ներսում կան թևեր, որոնք սեփական հավակնություններ ունեին, իսկ այդ հավակնությունները սահմանադրական փոփոխություններով հօդս են ցնդում: Բացի այդ, ըստ էության փոփոխվում է տարիներ շարունակ գոյություն ունեցած ու կանխատեսելի համակարգը, ու շատերը ապագայի հանդեպ տագնապ ունեն: ՀՅԴ-ն այս իրավիճակում (ինչպես նաև Սերժ Սարգսյանի հետ բանակցությունների գնացած ուժերից մի քանիսը, բայց հիմնականում ՀՅԴ-ն) հենց այն ալտերնատիվն են, որ անըդնհատ հիշեցվում է դժկամության մտքեր ու տագնապի զգացումներ ունեցող հանրապետականներին:

Ի վերջո ՀՅԴ-ն մեկ անգամ արդեն է եղել հենարան մի նախագահի համար, և ոչինչ չի խանգարում լինել այդպիսին մեկ այլ նախագահի համար ՝ դրանից բխող առավելություններով: Կոալիցիա նշանակում է նախարարական պորտֆելների կիսում, նշանակում է, որ համակարգում որոշ հանրապետականներ ստիպված տեղ են զիջելու: ՀՅԴ-ն պատրաստ է խաղալ պառլամենտական կանոններով, մտնել կոալիցիա, որին այդքան երկար սպասել է, իր կառուցվածքով լինելով կոլեկտիվ կառավարվող նրան ավելի ձեռնտու է իշխանության առաջնագիծ մղվել հենց այսպես ՝ բյուրոյով, առանց իրար մեջ վիճակ քցելու, թե այս անգամ ում ենք նախագահի թեկնածու առաջադրելու:

Արծվիկ Մինասյանի ակտիվությունը հենց սրա մասին է խոսում: Ու այս կոնտեքստում Դաշնակցությունն իրոք արժեքավոր է սահմանադրական հանրաքվեի առաջնային շահառուների ու նախաձեռնողների համար: Պատահական չէր նաև, որ Այո-ի միասնական շտաբ չեղավ ու ՀՅԴ-ն չնույնացավ ՀՀԿ հետ: Ենթադրվում է, որ Դաշնակցությունը կգործուղվի առանձին քարոզարշավի: Այնտեղ, որտեղ ՀՀԿ ձայնը չեն ցանկանա լսել, ՀՅԴ-ին միգուցե կփորձեն լսել, օրինակ հանրության ավելի լոյալ հատվածներում:

Բականաբար սա չի նշանակում, թե ՀՅԴ-ն միամիտ է, կամ ոգևորվում է Սերժ Սարգսյանի աջակցությամբ: Ոգևորվում է, բայց սեփական քաղաքական առաջխաղացման հեռանկարով, ոմանք մի քիչ քիչ, Արծվիկ Մինասյանը մի քիչ շատ: ՀՅԴ-ն քաղաքական սակարկման ասպարեզում մանևրելու մեծ վարպետ է, մի ոտքն իշխանության միջանցքներում, մյուսը փողոցում, մի ձեռքը Հայաստանում, մյուսը ՝ սփյուռքում, ՀՅԴ պատմական ժառանգության մեջ է ամրագրված երկակի խաղալու կարողությունը և, բնականաբար, ՀՅԴ-ն պատանի ընդդիմադիրների խմբակ չէ, որ հիասթափվի, թե Սերժ Սարգսյանը մեզ խաբեց ՝ գնում էր ԵՄ, բայց մտանք ԵՏՄ:

Լևոն Մարգարյան

Orer.am, վերլուծաբան