Այսօրվա դրությամբ Հայաստան ներկրվող գազի սահմանված գին չկա. փորձագետ
Երբ վերջին անգամ ռուսական կողմը Հայաստան ներկրվող ռուսական գազի գինը սահմանին իջեցրեց մինչև 189 դոլար, այն շարունակեց մնալ նույնը մինչև այն պահը, երբ 2015 թվականի կեսերին Ռուսաստանից գրություն ստացվեց, որով հայկական կողմին տեղեկացվեց, որ Հայաստան ներկրվող գազի գինը սահմանին իջեցվել է: Այսմասին Orer.am-ի հետ զրույցում ասաց ԱԺ գազի հարցերով զբաղվող ժամանակավոր հանձնաժողովի էներգետիկ-փորձագետ Էմիլ Սահակյանը:
«Այդ գրության համաձայն՝ 1000 խորհանարդ-մետր գազի գինը սահմանին իջեցվել է 165 դոլարի: Փաստորեն, ստացվեց, որ մենք 2015-ի հունվարից ռուսական կողմին վճարում էինք 189 դոլար, սակայն նույն տարվա օգոստոսին պարզվեց, որ ռուսական կողմը 2015 թվականի հունվարի 1-ից մինչև դեկտեմբերի 31-ն ընկած ժամանակահատվածի համար Հայաստան մատակարարված գազի յուրաքանչյուր 1000 խորհանարդ մետրի դիմաց գազի գինն իջեցրել է մինչև 165 դոլար»,- ասում է էներգետիկ-փորձագետ Էմիլ Սահակյանը:
Այսինքն, ստեղծվել է մի իրավիճակ, որ 2015-ի առաջին 8 ամիսների ընթացքում հայկական կողմը ռուսական գազի դիմաց վճարում է կատարել 189 դոլարի չափով, սակայն ռուսական կողմի ցուցաբերած «մեծահոգության» շնորհիվ անցյալ ողջ տարվա համար հայկական կողմին գազ է մատակարարել 165 դոլարով:
«Օգոստոսը տարվա 8-րդ ամիսն է և մեր հնարապետությունը մինչև օգոստոս ամիսը Ռուսաստանին վճարել է 1000 խորհանարդ գազի դիմաց 189 դոլար և եթե դուք այդ երկու սակագների տարբերությունը բազմապատկեք ներկրված գազի ծավալներով, ապա կտեսնեք, որ փաստորեն այդ 8 ամիսների ընթացքում հայկական կողմը բավականին ավել գումար է վճարել ռուսական կողմին: Դրանք միլիոնավոր դոլարներ են կազմում, որը փաստորեն դարձել է հավելավճար, ուստի հետագա ամիսներին մենք կարող էինք մի քանի ամիս ընդհանրապես գումար չվճարել ռուսական կողմին»,-ասում է Է. Սահակյանը:
Փորձագետի խոսքով՝ հասարակությանը մատակարարվող գազի գնի վերանայում այդպես էլ չեղավ այն պատճառով, որ դրամի նկատմամաբ դոլարն արժևորվեց, սակայն ներկայում գազի սակագնի հարցում խառնաշփոթ իրավիճակ է ստեղծվել, քանի որ դեռևս պարզ չէ, թե հայկական կողմը Ռուսաստանին որքան պետք է վճարի 1000 խորհանարդ մետրի դիմաց, քանի որ նախկին պայմանավորվածության ժամկետը սպառվել է, իսկ նորը դեռ չկա:
««Գազպրոմ Արմենիա»-ի ղեկավարությունը՝ որպես պարկեշտ ընկերություն, պետք է ամենաուշը դեկտեմբերի սկզբին դիմեր ռուսական կողմին՝ հստակեցնելու, թե 2016-ի հունվարի 1-ից գազի գինը ինչքանով պետք է հաշվարկի, սակայն դա չի արվել և խառնաշփոթ իրավիճակ է ստեղծվել ռուսական և հայկական ընկերությունների միջև: Հիմա կառավարությունն ասում է, որ բանակցում ենք, բայց ինչ են բանակցում, պարզ չէ: Իմ տեղեկություններով՝ ներկայում կարծիքները բաժանվել են երկու մասի: Մի մասի կարծիքով՝ Հայաստանը ռուսական կողմին պետք է շարունակի վճարել 165 դոլարով, քանի որ նոր պայմանավորվածություն չկա, իսկ մյուս մասի կարծիքով՝ հունվարի 1-ից գազի սակագինը կրկին պետք է շարունակել հաշվարկել 189 դոլարով, քանի որ նոր տարվա համար համապատասխան պայմանավորվածություն դեռևս ձեռք չի բերվել»,- ասում է փորձագետը:
Գազի գնի շուրջ ստեղծված այս մեծ անորոշությունը, որը դեռևս չի հարթվել, խառնաշփոթ իրավիճակ է ստեղծել, որի մեղավորները, նրա կարծիքով, Հայաստանի կառավարությունն է, քանի որ մինչ օրս չեն կարողացել պարզել, թե այս տարվա սկզբից որքանով պետք է հայկական կողմը Ռուսաստանից գազ գնի:
«Դա ստեղծել է խուճապային իրավիճակ, որի հետևանքով ռուսները մեր գլխին ինչքան գումար ուզեն, այնքան էլ կարող են բարդել, բայց կարծում եմ, որ խելամիտ կլինի, որ գազի գինը սահմանին մնա 165 դոլար, քանի որ տենդենցները դեպի ներքև են գնում և ռուսական կողմը գազի սակագինը բարձրացնելու համարձակություն չի ունենա և կթողնի նույնը: Ինչ վերաբերում է նրան, որ բանակցություններ են գնում, ինչ բանակցության մասին կարող է խոսք լինել, քանի որ դա ընդամենը կարելի էր կարգավորել մեկ ժամվա ընթացքում և գալ ընդհանուր հայտարարի»,- ասում է Է.Սահակյանը:
«Մեկ այլ հարց էլ կա»,- ասում է փորձագետը: Պարզվում է, որ Հայաստան մատակարարվող գազի կալորիականությունը 8000 կիլոկալորիայից ավելի է, որի համար ժամանակին Հայաստանը ռուսական կողմին գազի կալորիականության համար առանձին գումար է վճարել: Սակայն հետագայում, երկրում ստեղծված ծանր ֆինանսական խնդիրների պատճառով մեր կառավարությունը դիմել է ռուսական կողմին այդ գումարը չգանձելու խնդրանքով, ինչն ընդունվել է Ռուսաստանի կողմից: Այդ որոշմամբ՝ գազի կալորիականության մասով վճարումները դադարեցվել են մինչև 2016-ի սկիզբն ընկած ժամանակահատվածը, բայց քանի որ այս հարցում էլ նոր պայմանավորվածություն չկա, այս տարվա համար այդ հարցը նույնպես պետք է վերանայել, կարծում է փորձագետը:
«Ինչ վերաբերում է գազի կալորիականությանը վերաբերող վճարներին, ապա, իմ համոզմամբ, այդ մասին խոսակցություններն ընդհանրապես հիմնված են եղել խաբեբայության վրա, որի մասին մեր բանակցող կողմն անտեղյակ է եղել և համաձայնվել է յուրաքանչյուր 7900 կիլոկալորիայից բարձր կալորաիականություն ունեցող գազի դիմաց վճարում կատարել: Հիմա ռուսները կրկին ցանկանում են այդ կալորիականությանը վերաբերող վճարը մտցնել: Բայց փաստը մնում է փաստ, որ այսօր մեր գազի գինն անորոշ է, քանի որ երկու կողմերի միջև ձեռք բերված պայմանավորվածությունների ժամկետներն ավարտվել են անցյալ տարվա դեկտեմբերի 31-ին, իսկ ներկայում գազի սահմանված գին չկա»,- ասում է Է.Սահակյանը:
Արմինե Գրիգորյան
