Պետականության արնահոսող վերքը
Վերքեր կան, որոնց ապաքինումը շատ ավելի վտանգավոր է, քան շարունակական բաց մնալը։ Վերքեր կան, որոնք հարկավոր է անընդհատ փորփրել, քանի դեռ վարակը դուրս չի եկել ողջ օրգանիզմից։ 2008-ի մարտի մեկը Հայաստան պետականության այդօրինակ վերքն է, իսկ վարակը՝ առկա վարչակարգը։ Այս վերքը պետք է անընդհատ նորացնել ու բացել` թույլ չտալով, որպեսզի այն փակվի ու սպիանա՝ պարփակելով վարչակարգ կոչված հիվանդությունը։ Մարտի մեկը միայն սպանդ, ոճրագործություն ու ռազմական հեղաշրջում չէր։ Այն քաղաքացի տեսակի ու քաղաքացիական գիտակցության ոչնչացմանն ուղղված քայլ էր՝ իր չափերով, բովանդակությամբ ու կատարման միջոցներով հրեշավոր։
Քաղաքական տեքստերից այն կողմ, մարտի մեկը առկա վարչակարգի բովանդակային նկարագիրն էր, որը շարունակում է մնալ այդպիսին՝ անկախ այն շպարելու բոլոր ջանքերից։ Իշխանություններ հորջորջված վարչախմբի բոլոր օղակներից երեսպաշտորեն մինչ օրս մարտի մեկը փորձում են ներկայացնել ժողովրդական հուզում, ցուցարարների բախում և այլն, և այլն։ Այդպես էլ պետք է լիներ, դրանից զարմանալ պետք չէ, քանի որ ներկայիս իշխանության բոլոր օղակներն առավել կամ պակաս իրենց դերն են խաղացել։ Այստեղ նույնիսկ առավել կամ պակաս չկա, քանզի հասարակության ու պետականության դեմ կատարված հանցաքը, եթե անգամ իրավաբանորեն չափելի է, ապա բարոյապես անսահման ու անսահմանում է, ինչպես ցեղասպանությունը։
Սակայն Մարտի մեկին վարչակարգը չհաղթեց, հասարակության ողնաշարը կոտրվեց, բայց վարչախումբը փորեց նաև իր փոսը։ 8 տարի անց, թվում է, թե ներկա ու նախկին իշխանությունները, այդ թվում՝ մարտի մեկի ուղղակի կազմակերպիչ և հրահանգիչ Ռոբերտ Քոչարյանը, մարսել են իրենց թափած արյունը։ Սակայն արյունը չի մարսվում երբեք, արյունը վաղեմության ժամկետ չունի և խոսքն այստեղ միայն այն տասն ամեղ զոհերի մասին չէ, որոնք զոհաբերվեցին կլանի շահերին, այլ այն գիտակցության արյան, որը իրականություն դարձավ ոչ միայն մարտի մեկին, այլև հետագա քաղաքական դատավարություններով ու ձերբակալություններով, վախի ու կամայականության անարխիայի մթնոլորտով։ 2008-ից ի վեր վարչակարգի ներսում, ինչքան էլ դա չերևա, հոշոտում են միմյանց և, միևնույն ժամանակ, վախենում իրարից, կոմպրոմատներ հավաքում և կուլիսային դավեր նյութում։ Իհարկե, երևութական մակարդակում կարծես թե վարչակարգը քաղցկեղային խոցի նման անընդհատ տարածվում է, սակայն դա միայն պատրանք է, քանի որ ներկայիս իշխանության ամրությունը հիմնված է միայն ընդհանուր հանցանքի վրա։
Այդ միությունն ու ամրությունը չափից ավելի նուրբ են և ամեն վայրկյան կարող են ճաքեր տալ, քանի որ հանցանքի վրա կառուցված ամեն ինչ վաղ թե ուշ փլուզվելու է։
Աղասի Մարգարյան
Orer.am, վերլուծաբան
