Հայաստանը կարող է դիմել նաև Հաագայի միջազգային քրեական դատարան

Այս օրերին, երբ օր օրի ավելի տեսանելի է դառնում ապրիի 1-5-ը Ադրբեջանի կողմից սանձազերծած պատերազմի ժամանակ ադրբեջանական կողմի իրականացրած վայրագությունների իրական պատկերը, ամենաառաջին հարցը, որ ծագում է, այն է թե մարդու իրավունքներն ամեն ինչից վեր դասող միջազգային կառույցները և տարբեր մանդատների շրջանակներում գործող դատական համակարգերն իրականում որքանո՞վ են ունակ հայ խաղաղ բնակիչների և զինվորների հանդեպ իրականացված վայրագություններին արժանի գնահատական տալ: Միջազգային իրավունքի մասնագետ, փաստաբան Արամ Օրբելյանը Orer.am-ի հետ զրույցում նշեց, որ պատերազմական օրերին տեղի ունեցածը` խոշտանգումները, դիակների դիակապտությունն ու խեղումը, ինչպես նաև անհարգալից վերաբերմունքը քրեական հանցագործություններ են, որոնք պետք է քննվեն ինչպես քրեաիրավական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական հարթությունում: «Ինչ վերաբերում է պետություն-պետություն հարաբերություններին, որը կարգավորվում է Մարդու իրավունքների Եվրոպական կոնվենցիայի դրույթներով, ապա ՀՀ-ն ամբողջությամբ իրավասություն ունի դիմել Եվրոպական դատարան: Իմ խորին համոզմամբ՝ ժամանակն է, որ Հայաստանի Հանրապետությունը իր դիրքորոշումը հստակեցնի և դիմի միջազգային այս և այլ համապատասխան ատյաններին»,- ասում է Ա. Օրբելյանը:

Խոսելով ՀՀ-ի կողմից Հաագայի միջազգային քրեական դատարան դիմելու իրավասության մասին ՝Ա. Օրբելյանը նշեց, որ Հայաստանը կարող է դիմել նաև այդ դատական մարմնին և չնայած նույն դատարանը գործերը քննում է որպես անձի կողմից կատարված հանցագործություն, սակայն տվյալ դեպքում Ադրբեջանի ղեկավարի կամ այդ երկրի զինված ուժերի ղեկավարի դեմ ընդունված որոշումը հավասարազոր կլինի նույն այդ պետությանը պատասխանատվության ենթարկելու որոշմանը: «Հայաստանը կարող է դիմել նաև ՄԱԿ-ի միջազգային դատարան, որը իր էությամբ միջպետական վեճեր լուծող դատարան է: Բացի այդ` ՄԱԿ-ի այլ կոնվենցիաների մի շարք դրույթների, այդ թվում` ռասսայական խտրականության, ատելություն սերմանելու և մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների կոնվենցիայով նախատեսված այլ խախտումների մասով նույնպես Հայաստանը կարող է դիմել համապատասխան կառույցներին: Հայաստանը որպես պետություն կարող է դիմել նաև Մարդու Իրավունքների Եվրոպական դատարան Ադրբեջանի կողմից իրականացված մարդու իրավունքների մի շարք կոպիտ խախտումներին իրավական գնահատական տալու, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի հովանու տակ գործող այլ դատարաններին` անհայտ կորածների, սեփականության իրավունքի, կյանքի իրավունքի, խոշտանգումների, դիակապտության դեպքերի մասով: Միջազգային մարմինների կողմից ընդունված որոշումները քաղաքական առումով բավականին մեծ կշիռ ունեն, որը պետք է օգտագործել»,- ասում է Ա. Օրբելյանը:

Փաստաբանի խոսքով՝ իրականում դա բազմաշերտ պրոցես է, որը պետք է սկսել և իր տեղեկություններով այս պահին տարբեր ձևաչափերով հետազոտություններ են իրականացվում և եղած փաստերը միջազգային հանրությանը ներկայացնելուց բացի, այն նաև կարող է հիմք հանդիսանալ Մինսկի խմբի մանդատն ավելի ամրապնդելու համար: «Պետք է նաև հաշվի առնել, որ մշտապես Ադրբեջանի գերխնդիրն է եղել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի չեզոքացմանը նպաստելը՝ անընդհատ փորձելով ԼՂՀ-ի ճանաչման հարցը տանել դեպի երկկողմանի, եռակողմ կամ տարածաշրջանային այլ մեխանիզմների հարթակ, սակայն Հայաստանը, դիմելով միջազգային տարբեր ատյանների, կփորձի էլ ավելի ամրապնդել Մինսկի խմբի մանդատը և այն կշարունակի լինել այն քաղաքական հարթակը, որտեղ պետք է լուծվի ԼՂՀ-ի միջազգային ճանաչման հարցը»,- ասում է Ա.Օրբելյանը:

Արմինե Գրիգորյան