Ոչ ոք չի կարող ասել, թե Թուրքիայում պետական հեղաշրջման փորձը ձախողվել է

Ինչպես տեղեկացնում են միջազգային լրատվամիջոցները, Թուրքիայում վիճակը շարունակում է լարված մնալ՝ Անկարայի եւ Ստամբուլի երկնքում ուղղաթիռներ են պտտվում, կրակ է արձակվում, Անկարայի փողոցներում տանկեր կան, փակ է Ստամբուլի միջազգային օդանավակայանը, անջատվել է հանրային հեռուստատեսությունը, անջատված են սոցիալական ցանցերը՝ Facebook-ը, Twitter-ը:

Ասվում է նաեւ, որ բոլոր ռազմավարական օբյեկտները, ինչպես Ստամբուլում, այնպես էլ Անկարայում, զինվորականների հսկողության տակ են: Զինվորականները, ըստ տեղեկությունների, մտել են նաեւ ամենահայտնի հեռուստաընկերություններ՝ NTV, CNN Turk, HaberTurk: Ստամբուլում արտակարգ դրություն է հայտարարվել։

Թուրքիայում իրականացվող ռազմական հեղաշրջման փորձի եւ դրա պատճառների մասին Orer.am-ը զրույցեց քաղաքագետ Գագիկ Համբարյանի հետ:

«Այս ամենը կուտակվել է Էրդողանի վարչակարգի կառավարման տարիների ընթացքում։ Պատճառն այն է, որ Թուրքիայի առաջնորդը՝ ներկայիս նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, իր կառավարման ողջ ընթացքում փորձել է նսեմացնել ու կրճատել բանակի ներկայությունը կառավարման համակարգում։ Դա մի բան է, որը Թուրքիայում չի եղել երբեք։ 1923-ական թվականներից սկսած, երբ Մուստաֆա Աթաթուրքը հռչակեց թուրքական հանրապետության ձեւավորման մասին, այնտեղ տեղի ունեցավ կարեւոր մի իրադարձություն՝ կրոնը տարանջատվեց կառավարման համակարգից, այսինքն՝ մահմեդական հոգեւորականությունը մղվեց երկրորդական պլան»,- ասաց քաղաքագետը հիշեցնելով, որ այդ ժամանակաշրջանից հետո Թուրքիայում մի քանի պետական հեղաշրջման փորձեր են ձեռնարկվել, որոնցից ամենավերջինը 1980 թվականին տեղի ունեցած պետական հեղաշրջումն էր, որի կազմակերպիչները կրկին զինվորականներն էին։

«Դրա արդյունքները թուրքական հասարակության համար եղան ծայրահեղ ծանր՝ 100 հազարավոր մարդիկ ձերբակալվեցին, հազարավոր մարդիկ սպանվեցին, փակվեցին կուսակցություններ եւ այլն։ Իսկ այս ժամանակահատվածում, երբ Էրդողանն է իշխանության գլխին կանգնած, փորձեց ամեն կերպ կրճատել բանակի ազդեցությունը երկրի ներքին ու արտաքին քաղաքականության վրա։

Ասեմ, որ այս տարիների ընթացքում զինվորականների կողմից ապստամբության քայլեր եղել են։ Թուրք ճանաչված գեներալները փորձում էին գահընկեց անել Էրդողանին, սակայն դա նրանց չհաջողվեց։ Այդ անհաջող փորձից հետո թուրքական զինվորականությունը գեներալների, գնդապետների եւ զինվորականների մասնակցությամբ ձեռնարկեց այս հեղաշրջումը։ Ինչպես հայտարարում է թուրքական իշխանությունն, իրենք լիովին վերահսկում են իրավիճակը երկրում, սակայն դա այդպես չէ։ Միայն այն հանգամանքը, որ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը գտնվում է երկրից դուրս ու ոչ ոք նրա տեղը հստակ չգիտի, վկայում է այն մասին, որ իրավիճակը Թուրքիայում բավական թույլ վերահսկելի է իշխանությունների կողմից, որոնք չեն կարող երաշխավորել, որ Թուրքիայի նախագահի հետ վերադարձից հետո նրա հետ ոչինչ չի պատահի։ Բացի այս ամենից՝ բախումները Անկարայում ու Ստամբուլում շարունակվում են Էրդողանի կողմնակիցնեերի ու ընդդիմադիրների միջեւ ու վիճակը բավական ծանր է։ Ոչ ոք չի կարող ասել, թե Թուրքիայում պետական հեղաշրջման փորձը ձախողվել է, բայց որ Էրդողանին կհաջողվի ճնշել ընդդիմադիրներին, դա էլ է փաստ։ Այն, ինչ տեղի ունեցավ Թուրքիայում, Էրդողանի կառավարման տարիներին կուտակված խնդիրների արդյունքն էր»,- ասաց քաղաքագետը։