Պուտինն ու Էրդողանը շրջել են Ռուսաստանի եւ Թուրքիայի հարաբերություններում ճգնաժամային էջը

Թուրքիայի եւ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահներ Թայիփ Էրդողանի եւ Վլադիմիր Պուտինի Սանկտ-Պետերբուրգում բանակցությունների գլխավոր արդյունքը կարելի է անվանել ռուսաստանյան խոցված Սու-24 ինքնաթիռի միջադեպից հետո Մոսկվայի եւ Անկարայի հարաբերությունների վերագործադրում:

Այս մասին, ինչպես հաղորդում է «Արմենպրես»-ը, գրում է «ՌԻԱ Նովոստի»-ին` նշելով, որ հանդիպման արդյունքներով Պուտինն ու Էրդողանը հայտարարել են բոլոր ուղղություններով համագործակցությունը վերականգնելու պատրաստակամության մասին, մասնավորապես, զբաղվել առեւտրա-տնտեսական փոխգործողությունների վերակենդանացմամբ եւ Սիրիայի գծով փոխզիջումների որոնումներով:

ՌԴ-ի եւ Թուրքիայի միջեւ հարաբերությունները հայտնվել են ճգնաժամում այն բանից հետո, երբ 2015 թվականի նոյեմբերի 24-ին թուրքական F-16 կործանիչը Սիրիայում խոցել է ռուսաստանյան Սու-24 ռմբակոծիչին: ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը դա անվանել է ահաբեկիչների հանցակիցների կողմից «հարված թիկունքից»: Միջադեպից հետո ՌԴ նախագահը հրամանագիր է ստորագրել ազգային անվտանգության ապահովման գծով միջոցառումների եւ Թուրքիայի նկատմամբ հատուկ տնտեսական միջոցառումների մասին:

Ռուսաստանի ղեկավարները հայտարարել են, որ թուրք-ռուսական հարաբերությունները վերականգնելու մասին հնարավոր կլինի խոսել միայն այն բանից հետո, եթե Թուրքիայի ներկայիս ղեկավարությունը պաշտոնապես ներողություն խնդրի Մոսկվայից եւ փոխհատուցի խոցված ռուսաստանյան ինքնաթիռի եւ ուղղաթիռի անձնակազմերի ընտանիքներին:

Հունիսի վերջին Էրդողանը նամակ է գրել Պուտինին, որում ներողություն է խնդրել խոցված Սու-24 ինքնաթիռի համար, որից հետո ՌԴ նախագահը կառավարությանը տեղեկացրել է Անկարայի հետ առեւտրա-տնտեսական հարաբերությունների նորմալացման գործընթաց սկսելու որոշման մասին:

Ռուսաստանյան եւ թուրքական ԶԼՄ-ները հայտնում են, որ Պուտինի եւ Էրդողանի միջեւ հանդիպումն անցել է դրական առանցքում: Հանդիպումից հետո ռուսաստանյան եւ թուրքական նախագահները լրագրողներին հայտնել են, որ Մոսկվայի եւ Անկարայի միջեւ ճգնաժամը մնացել է անցյալում:

ՌԴ նախագահը հայտնել է, որ Մոսկվան ցանկանում է վերականգնել հարաբերությունները Թուրքիայի հետ ամբողջ ծավալով եւ մտադիր է զբաղվել դրանով: Իր հերթին Էրդողանը նշել է, որ Թուրքիան կցանկանար Ռուսաստանի հետ հարաբերությունները դուրս բերել մինչճգնաժամային կամ անգամ ավելի բարձր մակարդակ:

Վլադիմիր Պուտինը նշել է, որ Մոսկվայի եւ Անկարայի մոտ ընդհանուր նպատակ կա` սիրիական ճգնաժամի կարգավորումը, եւ ընդհանուր որոշումը պետք է որոնվի ելնելով դրանից:

«Մենք քննարկել ենք խոշոր համատեղ նախագծեր էներգետիկայի ոլորտում, որոնց վրա աշխատանքի շարունակումը կպահանաջի նաեւ կոնկրետ քաղաքական որոշումներ: Ի դեպ, որոշակի որոշումներ, որոնց մասին մենք խոսել ենք դեռ ավելի վաղ, թուրքական կողմից որոշ խոշոր նախագծերի գծով արդեն ընդունվել են, այնպիսի նախագծերի գծով, օրինակ, ինչպիսին «Աքքույու» ատոմային էլեկտրակայանի եւ «Թուրքական հոսք» գազատար համակարգի շինարարությունն է», -ասել է Պուտինը:

Փորձագետները դեռեւս զուսպ են մեկնաբանում հանդիպման արդյունքները, նշելով, ՌԴ-ի եւ Թուրքիայի համագործակցության վերականգնման գծով հնչեցված պլանների իրագործումը կպահանջի լրացուցիչ ժամանակ եւ ջանքեր:

Սեւծովյան-Կասպյան տարածաշրջանի քաղաքական եւ սոցիալական հետազոտությունների ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող Վիկտոր Նադեին-Ռաեւսկին «ՌիԱ Նովոստի»-ին հայտարարել է, որ Պուտին-Էրդողան բանակցությունները հանել են երկու երկրների միջեւ հակասությունների մեծ մասը, բայց քաղաքական տարաձայնությունները դեռեւս մնում են, եւ երկու կողմերին հարկ կլինի գնալ զիջումների, ինչը սիրիական հարցում շատ դժվար է լինելու, քանի որ Էրդողանը բանակցություններից առաջ հայտարարել էր Ասադի ռեժիմը Անկարայի կողմից չընդունվելու դիրքորոշման մասին:

Նադեին-Ռաեւսկին նաեւ հիշեցրել է, որ «կա քրդական խնդիրը եւս, այն բարդ է եւ կազմված է տարբեր երկրներում քրդական բնակչության տարբեր հատվածների նկատմամբ վերաբերմունքից, այստեղ շատ բանի մասին պետք է պայմանավորվել»:

Որոշ փորձագետների կարծիքով` հանդիպման ժամանակ երկրների եւ առաջնորդների միջեւ հարաբերությունները վերականգնելու ցանկության մասին ասվել են բազմաթիվ հուսադրող խոսքեր, սակայն, հստակ զգացողություն կա, որ Թուրքիայի եւ Ռուսաստանի միջեւ այդ հարաբերություններն արդեն նախկինը չեն լինելու:

Պուտինն այն մարդը չէ, որը ներում է թիկունքից հարվածը, իսկ Էրդողանը լավ է հիշել ինչպես նվաստացումները, որ նրան հասցրել է ռուսաստանյան նախագահն իր ելույթներում, այնպես էլ ներողություն խնդրելու անհրաժեշտության մասին բազմաթիվ անգամ Պուտինի հնչեցրած պահանջը, նշում են փորձագետները: