Սերնդափոխության և հաղթանակի շարժումը

Չորս տարի առաջ վրացիները մեզանից անհամեմատ լավ վիճակում էին, սակայն երկրի քաղաքական-ինստիտուցիոնալ լճացումը հաղթահարվեց քաղաքական համակարգից դուրս արված մի նախաձեռնությամբ: Բիձինա Իվանիշվիլին կարողացավ որակապես նոր շարժում ստեղծել, որը Վրաստանի քաղաքական կյանքին «թարմություն» հաղորդեց՝ ձևավորելով քաղաքական, մրցակցային այն միջավայրը, որին ականատես ենք լինում խորհրդարանական այս ընտրություններում:

Հայաստանում նոր շարժման կամ ուժի նախաձեռնությունը գալիս է ոչ թե «մեսիաներից» այլ իրենց միջավայրում կայացած և կենսունակ համակարգեր ստեղծած երիտասարդ մտավորականներից: Երբ շարժումն անձնավորված չէ և զուրկ է ավելորդ միստիցիզմից, զարգացման ավելի լայն օրակարգ, բազմաշերտ և բազմահարթակ համակարգ է ձևավորում: «Հրապարակ» օրաթերթը գրում է, որ «International Media Holding»-ի հիմնադիր Արման Վարդանյանը և քաղաքագետ Խաչիկ Գալստյանը գործընթաց են սկսել նոր ուժ կամ շարժում ձևավորելու օրակարգով:

«Վերլուծելով քաղաքական դաշտը նրանք արձանագրել են, որ այն ոչ միայն հագեցած է հին ու իրենց դարն ապրած ուժերով, այլև հասարակության մեջ կա հիասթափություն այդ ուժերից, ուստի առկա է նոր ուժի ստեղծման պահանջարկ»,- գրում է օրաթերթը: 

Նախ շատ կարևոր է, որ քաղաքական նոր նախաձեռնության ակունքներում կանգնած են մարդիկ, ովքեր չեն նույնանում այսօրվա «իմպոտենտ» համակարգի հետ, և որ կարևորն է, իրենց գործերում, նախաձեռնություններում հաջողած անձնավորություններ են:

Սա հատկապես կարևոր է, որովհետև մի կողմից նոր շարժումը զերծ է պահում վարկաբեկվածությունից, էպոտաժից, պաթոսից, մյուս կողմից նախաձեռնության հիմքում դրվում են հաղթանակի և սերնդափոխության գաղափարները: Կոմպոնենտներ, որոնցից բացարձակապես զուրկ է եղել հայաստանյան ընդդիմությունը՝ երրորդ հանրապետության գոյության բոլոր տարիներին:

Նոր ուժը կամ շարժումն օրակարգ է բերելու կրեատիվ գաղափարներ՝ նոր մարդկանցով: Մեր հասարակությանն այսօր անհրաժեշտ են կոնսոլիդացնող գաղափարներ, պոպուլիզմից և նվնվոցից ձերբազատված ծրագրեր:

Շատ կարևոր է, որ նոր ուժը կամ շարժումը ձևավորվում է երկրում համակարգային տրանսֆորմացիայի, առկա համակարգի «բացվածության» մեկնարկի ֆոնին, երբ վերանում է «սևի» և «սպիտակի» հակադրությունը ու քաղաքական հաջողությունը պայմանավորված է լինելու ոչ թե ընդդիմախոսին ոչնչացնելու, այլ մրցակցությանը պատրաստ լինելու հանգամանքով: 

Նոր ուժն անհրաժեշտություն է Հայաստանի քաղաքական կուսակցական համակարգի կատարյալ ճգնաժամի համատեքստում: Հասարակությունը զզվել է կառավարողների քաղաքական և տնտեսական մենաշնորհային նկրտումներից, մյուս կողմից հիասթափվել է ոչ կենսունակ, պարտության հետ ասոցացվող, հասարակության հաշվին իշխանության հետ գործակցող ընդդիմությունից:

Ասվածի լավագույն ապացույցը ՏԻՄ վերջին ընտրություններ են: Օրինակ Վանաձորում քաղաքապետության են ձգտում կուսակցություններ, որոնք ստացել են ընտրողների ընդհանուր թվի ընդամենը 10-15%-ի վստահության քվեն: Սա խոսում է քաղաքական ուժերի հանդեպ հասարակության տոտալ անվստահության մասին: Իհարկե նոր շարժման խնդիրը ոչ թե կուսակցական գործող համակարգի տապալումն է, այլ նոր կենսունակ համակարգի ձևավորումը, որն իրեն կինտեգրի կուսակցական գործող ներկապնակի այն ներկայացուցիչներին, ովքեր մրցունակ են և պատրաստ են մրցակցային նոր միջավայրում արժեքների և գաղափարների կրողներ լինել:

Եվ վերջապես ամենակարևոր խնդիրը: Նոր շարժման հիմնական առաքելությունը քաղաքական սերնդափոխությունն է: Ընդ որում, դա վերաբերում է թե՛ նոր մարդկանց, և թե՛ նոր գաղափարներին:Ընտրական ինստիտուտների չգոյության պայմաններում համակարգը վերածվել է «արտոնյալների» փակ ակումբի: Ընդդիմադիր կուսակցություններն էլ ձախողվել են, որովհետև իշխանության հետ պայքարել են նույն փակ համակարգով: Ոչ մի ընդդիմադիր կուսակցություն չի խրախուսել ներքին ժողովրդավարությունը, ինչի հետևանքով, թե՛ իշխանության ներսում և թե՛ ընդդիմության մեջ գործ ունենք «կոմերիտական» երիտասարդների կամ «բազեների» հետ:

Նոր շարժման համար առաջնահերթություն է դառնալ հարթակ նոր կայացած մարդկանց քաղաքական և հանրային դրսևորման, նոր գաղափարների հրապարակայնացման և հանրայնացման համար:

Սերնդափոխությունն ու հաղթանակը նոր շարժման այցեքարտերն են խորհրդարանական առաջիկա ընտրություններում: Իսկ նոր ուժի ինստիտուցիոնալ և արժեքային դրսևորումների մասին կխոսենք հաջորդիվ:

Կարեն Ստեփանյան