Հայաստանում պանրագործության հիմնական խնդիրներից է կաթի արտադրության ցածր մակարդակը

Հայաստանում գործում են պանիր արտադրող ավելի քան 60 կազմակերպություններ: Պանիր արտադրում են ինչպես խոշոր և մինջին, այնպես էլ փոքր արտադրամասերում: Արմենպրեսի հաղորդմամբ` այս մասին մայիսի 13-ին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության ագրովերամշակման զարգացման վարչության պետ Գևորգ Ղազարյանը: Նրա խոսքով` պանրի առանձին տեսակներ` ինչպիսիք են չան ախը և լոռին, արտադրվում են հանրապետության գրեթե բոլոր կազմակերպություններում, իսկ մնացած տեսակներն արդեն առանձին շրջաններում:

«Արտադրության ծավալները վերջին տարիներին հանրապետությունում կազմել են 18 հազար տոննայի կարգի, իսկ 2016 թվականին 22.3 հազար տոննա: Այսինքն՝ նախորդ տարիների նկատմամբ մենք շուրջ 20 տոկոս աճ ենք արձանագրել: Պանրի ներմուծումը կազմում է մոտ 1100-1200 տոննա, արտահանումը տարիներ շարունակ կազմել է շուրջ 1500 տոննա: Անցյալ տարին այն շուրջ 2.3 անգամ ավելացել էր` կազմելով մոտ 5600 տոննա»,- ասաց Ղազարյանը:

ՀՀ ԳՆ ագրովերամշակման զարգացման վարչության պետի տեղեկացմամբ` ներկայումս հայկական շուկայի հիմնական վաճառվող պանիրներն են լոռին, չանախը, սուլուգունին, չեչիլը, ռոկֆորը: Նրա խոսքով` ընդհանուր իրացման մակարդակում տեղական արտադրանքի բաժինը կազմում է ավելի քան 93 տոկոս:

Ըստ Ղազարյանի` 2016 թվականին պանիրների արտադրության կտրուկ  աճ է գրանցվել, սակայն արտահանման ընդհանուր ծավալում գերակշռում են ավանդական հայկական տեսակաները և հիմնականում արտահանումը նպատակաուղղված է խոշոր հայ համայնքներ ունեցող երկրներ, ինչպիսիք են` ՌԴ-ն, Վրաստանը և ԱՄՆ-ը: «Օգտագործվում է կաթի, պանրի արտադրական հզորության մոտ 40 տոկոսը, և այս առումով մենք լուրջ պոտենցիալ ենք տեսնում, սակայն շեշտը պետք է դրվի ավելի թանկ եվրոպական տեսակների վրա»,-ասաց նա` ընդգծելով, որ կաթնամթերքի և պանրի արտադրության ոլորտները գտնվում են կառավար ության մշտական ուշադրության ներքո և ձեռնարկվում են անհրաժեշտ միջոցառումներ ոլորտը կարգավորող իրավական դաշտի բարելավման և միջազգային չափանիշներին համապատասխանեցնելու ուղղությամբ:

Նրա խոսքով` վերջին տարիներին կաթի արտադրության ոլորտում կատարվել են լուրջ բարեփոխումներ, սակայն բարձրորակ արտադրանք ստանալու համար անհրաժեշտ է ոչ միայն անվտանգ ու բարորակ կաթ, այլ նաև ներդրված նորարարական տեխնոլոգիաներ և սննդամթերքի անվտանգության համակարգեր: Այդ խնդիրներն առկա են պանիր արտադրող ընկերությունների մոտ:

Ղազարյանը նշեց, որ ձեռնարկությունների մեծամասնության մոտ առկա է նաև ներդրումների, վերազինման և շուկայավարման համար անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցների սղություն, իրացման պոտենցիալ շուկաների վերաբերյալ անհրաժեշտ տեղեկատվության անհասանելիություն և գործարար կապի լայն շրջանակի բացակայություն, կաթի մթերման սառնարանային ցանցի անբավարարություն, որակյալ մասնագետների սակավություն: Նրա դիտարկմամբ` ոլորտի ընկերությունները հաճախ նպատակահարմար չեն համարում կատարել ներդրումային մեծ ծավալի ծրագրեր, քանի որ արտադրության և արտահանման փոքր ծավալներով պայմանավորված, ֆինանսական հոսքերը, շահույթի փոքր մակարդակը հնարավորություն չեն տալիս, որպեսզի անհրաժեշտ կարճ ժամկետում ներդրված միջոցները փոխհատուցվեն:

Նա հիմնական խնդիրներից համարեց կովերի ցածր կաթնատվության մակարդակը և փաստեց, որ կաթի արտադրությունը տարեկան կազմում է մոտ 2000 լիտր:

Վերջում ագրովերամշակման զարգացման վարչության պետը հավելեց, որ գյուղատնտեսության նախարարությունն իրականացնում է ոլորտի զարգացմանն ուղղված երկու ծրագրեր: Դրանցից մեկը` տավարաբուծության զարգացման ծրագիրն է, որի շրջանում վերջին տարիներին ՀՀ են ներմուծվել շուրջ 2500 գլուխ բարձր կաթնատվություն ունեցող երինջներ: Մյուս ծրագիրը ՀԲ-ի աջակցությամբ իրականացվող համայնքների գյուղատնտեսական ռեսուրսների կառավարման և մրցունակության ծրագիրն է, որի շնորհիվ ստեղծել են 190 արոտօգտագործողների կոոպերատիվներ:

Հայաստանի պանրագործների միության նախագահ Արմեն Գիգոյանի խոսքով` Հայաստանում կաթ արտադրությունն ավելի քան տասը տարի է կարիք ունի բարեփոխումների:

«Մենք չենք կարող խոսել ոլորտի հեռանկարների մասին, քանի դեռ ունենք հումքի հետ կապված խնդիրներ: Կարևոր է ունենալ ֆերմերներ, որոնք պետք է մաքուր, որակյալ և մեծ ծավալով կաթ արտադրեն»,- ասաց Գիգոյանը` հավելելով, որ խնդիրները համատեղ լուծելի են:

Նա նշեց, որ պանրի արտահանման հիմնական ուղղությունը Ռուսաստանն է, իսկ մնացած երկրներում արտահանման ծավալը շատ փոքր է` ընդգծելով, որ մյուս պոտենցիալ երկրների համար նույնպես արտահանման հնարավորություններն անհրաժեշտ է բարձրացնել: