«Արցախը պոլիգոն ու կոնֆլիկտ չէ, նախ հասարակություն է ու պետություն». Հայկ Խանումյան

Արցախում քաղաքացիների ու ԱԱԾ հատուկջոկատայինների միջև ծեծկռտուքը հանրային լայն հնչեղություն ստացավ, տեղի ունեցան նաև բողոքի ակցիաներ, հնչեցին նաև մի շարք պաշտոնյաների հրաժարականների պահանջներ: Զուգահեռ հորդորեցին, որ տեղի ունեցածին պետք չէ քաղաքական ենթատեքստ տալ: Այդուհանդերձ, Արցախում հրաժարականների շարք սկսվեց` հրաժարականի դիմում ներկայացրեց Արցախի պետնախարար Արայիկ Հարությունյանը, ոստիկանության պետը, ԱԱԾ ղեկավարը, նրա տեղակալը:
Արցախում տեղի ունեցած իրադարձությունների շուրջ Orer.am-ը զրուցեց Արցախի ԱԺ պատգամավոր, «Ազգային վերածնունդ» կուսակցության նախագահ Հայկ Խանումյանի հետ, ով գնահատելով իրավիճակը` նախ նշեց. «Արցախում տեղի ունեցողը կապված է իրողությունների փոփոխությամբ: Հասարակությունը զգալիորեն հասունացել է, իսկ էլիտան` քաղաքական որոշում կայացնողները, հետ են մնում: Նման պարագայում, երբ ժողովրդի և էլիտայի միջև տարբերություն է առաջանում, սովորաբար կամ փոփոխություններ են լինում այդ էլիտայի մեջ, կամ փոփոխություններ` հասարակական հարաբերություններում: Սա այդ դեպքերից մեկն է: Կարծում եմ`կար նաև հայաստանյան թավշյա հեղափոխության մթնոլորտի ազդեցությունը. Արցախում տարիներ շարունակ կուտակված խնդիրներ կային, որոնք ոչ մի ձևով դուրս չէին գալիս: Դրանք դուրս չէին գալիս նաև լրատվամիջոցների ու բաց հասարակության ինստիտուտների միջոցով: Այդ պատճառով էլ խնդիրները կուտակվել էին, իսկ հիմա հնարավորություն է ստեղծվել, որ հասարակությունը բաց ու ազատ խոսի: Այդ խնդիրները կամաց-կամաց սկսում են մի փոքր կայծից բռնկվել, ունենալ հետևանքներ ու արդյունքներ»:
Դիտարկմանը, թե այս ամենից զատ, միգուցե իշխանության ներսում կան գործընթացներ, որոնք տեսանելի չե՞ն, Հայկ Խանումյանն արձագանքեց. «Իհարկե: Փակ հասարակություններում միշտ էլ այդպես է լինում իշխանության համար պայքարը: Այսինքն` ժողովուրդը չի տեսնում քաղաքական գործընթացները: Սովորաբար դրանք տեղի են ունենում փակ կաբինետներում: Հետո նաև ներկուլիսային ինտրիգներ, և, բնականաբար, տեղի են ունենում գործողություններ, որոնց մասին հասարակությունն իմանում ու զարմանում է: Շատերը, իհարկե, զարմանում են, բայց դրանք նաև իշխանության փակ լինելու հետևանքն են, որովհետև իշխանությունը, բացառությամբ մի քանի ձևերի, մեծամասամբ խուսափում է բաց աշխատելուց»:
Իսկ դիտարկմանը, թե, այնուամենայնիվ, կան կարծիքներ, որ պետք չէ Արցախում տեղի ունեցածը կապել հայաստանյան իրադարձությունների հետ, պատգամավորն ընդգծեց. «Կապել պետք չէ, բայց այն, որ հայաստանյան իրադարձությունների մթնոլորտի ազդեցությամբ է եղել, դա հստակ է: Եթե Հայաստանում նման իրադարձություններ տեղի չունենային, և համակարգը գերկենտրոնացված մնար, ապա մեզ մոտ նման երևույթն անհնար էր: Փակ հասարակություն էր, որը բացվել էր երևանյան իրադարձությունների ազդեցությամբ կամ այդ իրադարձությունների ֆոնին»:
Հարցին, թե տեսնո՞ւմ եք նախադրյալներ իրադարձությունների շարունակականության առումով, մեր զրուցակիցը պատասխանեց, որ, այո’, տեսնում է:
«Նախադրյալներ, իհարկե, կան: Ամենամեծ նախադրյալը մեկ անձի իշխանության վերարտադրության համար Սահմանադրության փոփոխությունն է: Սա ամենախոշոր նախադրյալն է նման միջոցառումների շարունակական լինելու հնարավորության և հավանականության համար»,-ասաց Հ. Խանումյանը:
Պատգամավորից հետաքրքրվեցինք` ի՞նչ կարծիք ունի այն դիրքորոշումների մասին, թե Արցախի պարագայում հարցերին պետք է զգույշ մոտենալ, քանի որ կա անվտանգության խնդիր:
«Ըստ իս` նման մոտեցումը սխալ է, որովհետև Արցախը կոնֆլիկտ չէ, Արցախը նախևառաջ հասարակություն է և պետություն: Այստեղ տեղի ունեցող իրադարձությունները պետք է դիտել այդ համատեքստում: Եթե Արցախը միայն կոնֆլիկտ ենք դիտարկում և վախենում ենք այստեղ տարբեր ժողովրդավարական ու քաղաքական գործընթացներից, ապա Արցախում երբեք նորմալ հասարակություն և նորմալ երկիր չենք ունենալու, այլ ունենալու ենք ռազմական պոլիգոն: Կարծում եմ` իրավիճակը վերոնշյալ կերպ մեկնաբանողներն էլ են ցանկանում, որ Արցախը ոչ թե պոլիգոն, այլ ուժեղ պետություն դառնա ու ունենա զարգացած հասարակություն»,-ասաց մեր զրուցակիցը:
Հայկ Խանումյանը հայտնեց, որ այս պահին հասարակության տարբեր շերտերի ու իրենց կուսակցական կառույցների հետ խորհրդակցությունների փուլում են:

Աննա Բադալյան