Ի՞նչ կապ ունեն գորտնուկները գորտերի հետ

Մենք գիտենք, որ...

Գորտին կամ դոդոշին ձեռք տալու արդյունքում կարող է գորտնուկ առաջանալ: Անգամ այդ գոյացության գորտնուկ անվանումն է դա հուշում:

Իրականում այդպես չէ:

Այս մոլորության մասին բոլորը հավանաբար դեռ տատիկների պատմածներից են լսել մանուկ հասակում: Բանն այն է, որ գորտի կամ դոդոշի մաշկն էլ է լինում բշտիկավոր՝ «գորտնուկների» տեսքով։ Այդտեղից էլ հենց ծագել է թե՛ հիվանդության անունը և թե՛ այն մոլորությունը, որ այդ երկկենցաղներին ձեռք տալուց հիվանդություն է առաջանում:

Իրականում գորտնուկը մարդու պապիլոմա վիրուսի մի տեսակի ազդեցության հետևանքով է առաջանում: Ուշադրություն դարձրեք՝ մարդու վիրուս, այսինքն՝ դա նշանակում է, որ այն ախտահարում է միայն մարդկանց, և գորտերի մաշկի «գորտնուկները» բոլորովին կապ չունեն այդ վիրուսի հետ: Գորտնուկը մաշկի վիրուսային հիվանդություն է։ Հաճախ հիվանդանում են երեխաները և երիտասարդները։ Ի դեպ, այս հիվանդության հարուցիչը փոխանցվում է հիվանդների և տնային գործածության իրերի հետ անմիջական շփումից՝ վնասված մաշկի միջով։ Համարվում է, որ աշխարհի բնակչության 75%-ից մինչև 95%-ը վարակված է այս վիրուսով, բայց նրանց մեծ մասը անգամ չգիտի այդ մասին, քանի որ այն ոչ մի կերպ չի արտահայտվում: Գորտնուկների առաջացմանը կարող են նպաստել մաշկի չնչին վնասվածքները, խոնավ միջավայրը, արյան շրջանառության խանգարումը, ոչ ճիշտ սնվելը, հակաբիոտիկների ընդունումը, խրոնիկական հիվանդությունները, բորբոքային պրոցեսները, ալկոհոլի չափից ավելի ընդունումը և այլն։ Ընդ որում, այստեղ ամենակարևորը դիմադրողականության անկումն է և սթրեսը: Ի դեպ, սխալ է նաև այն կարծիքը, որ գորտնուկները ավելի հաճախ առաջանում են այն դեպքում, եթե ձեռքերը հաճախակի չեն լվանում: Վիրուսները շատ են տարածված և մաշկի մեջ են ներթափանցում անգամ միկրոճեղքերով, անկախ նրանից՝ ձեռքերը լվացած են, թե ոչ: Լինում են սովորական, տափակ և ներբանային գորտնուկներ։ Գորտնուկները սովորաբար անհետանում են մեկ ամսվա ընթացքում, բայց կարող են մնալ տարիներով և անգամ կրկնվել։ Ներկայումս գորտնուկներն արդյունավետ կերպով բուժվում են ինչպես վիրաբուժական, դեղորայքային, այնպես էլ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթային և կրիոթերապևտիկ (հեղուկ ազոտով խորը սառեցում մինչև -196 0 C ) մեթոդներով: Դոդոշի կամ գորտի մաշկի վրա գտնվող «գորտնուկները» չեն հանդիսանում հիվանդություն: Նրանց մոտ այդ բշտիկները իրենց մեջ թունավոր նյութեր են պարունակում, որոնք երկկենցաղին պետք են պաշտպանվելու համար: Դրանով նրանք տհաճ ու վտանգավոր են դառնում կեր դառնալու համար: Դոդոշները արտաքուստ գորտերից տարբերվում են նրանով, որ նրանց մոտ այդ գորտնուկները, որոնք կոչվում են պարոտիդներ, շատ են և ավելի խոշոր, քանի որ դրանք արտադրում են հատուկ արտազատուկ, որը պաշտպանում է մաշկը չորանալուց: Բացառությամբ մի քանի տեսակների (հիմնականում Ամազոնի ջունգլիներում ապրող դոդոշների) այդ թույնը մարդկանց համար վտանգավոր չէ, ընդ որում, շատ են տեսակները, որոնք ընդհանրապես թույն չեն պարունակում և ուղղակի տհաճ համ ունեն: 

Դոդոշները դեռ հնուց համարվել են սատանայական արարածներ, և նրանց շուրջ լեգենդներ են հյուսվել: Այս ամենը կապված է նրանց տեսքի և այն հանգամանքի հետ, որ նրանք միշտ սառն են լինում: Միջին դարերում նրանց, ոչ ավել, ոչ պակաս, վհուկների օգնականներ էին համարում, քանի որ վհուկները նրանցից կախարդական թուրմեր էին պատրաստում: Իրականում այս երկկենցաղները ամբողջությամբ անվնաս և անգամ օգտակար արարածներ են: Նրանք մեծ քանակի վնասատու միջատներ և խխունջներ են ոչնչացնում: Ստացվում է, որ այգում կամ բանջարանոցում նրանք նույնքան օգտակար են, ինչքան թռչունները, ոզնիները և այլն:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Orer.am-ը