«Թափթփ­ված, չի­մաս­տա­վոր­ված ու չգնա­հատ­ված աշ­խա­տան­քի ար­դյունք.ավե­լի ծուռ հա­յե­լի գո­յու­թյուն չու­նի». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Պետք չէ հուզվել ու ապակողմնորոշվել կառավարության 2019թ. կատարողականից: Պետք էր պարզապես արածի կամ չարածի վերաբերյալ իմիտացիա անել, որն արեցին: Կառավարության ծրագրի 2019 թվականի կատարման ընթացքի տնտեսական հատվածի վերաբերյալ նման կարծիք ունի տնտեսագետ Վարդան Բոստանջյանը: Կառավարությունը ամենաբարձր տնտեսական աճն է արձանագրել, բայց տնտեսագետն այլ պատկեր է տեսնում:

«Այն, ինչ եղել է, նման է գոյությունը պահպանելուն: Սկսած ֆիզիկական անձանցից, վերջացրած տնտեսվարող սուբյեկտներով: Գոյատևում ենք, բայց նկարագրվում է այնպես, թե իբրև բարձունքներ ենք հաղթահարում: 

Սա առնվազն ծիծաղելի է: Հայաստանի՝ առանց այդ էլ տխուր տնտեսությունը անցած երկու տարիների ընթացքում կարողանում էր պարզապես «չզոհվել», ինչը պայմանավորված էր նախկինում կառուցված որոշ հիմքերի և ինստիտուտների հետ: 

Բայց անցած երկու տարիների ընթացքում ոչինչ չի արվել: Եթե խոսենք տնտեսական շրջանառության տեսանկյունից, ապա այս առումով պարզագույն ցուցիչը կապիտալ ծախսերն են, որոնք թերակատարվել են: Ցուցիչ են նաև ներդրումները, որոնք չեն եղել: Այս դեպքում ի՞նչ զարգացման մասին է խոսքը, կամ ո՞վ է խթանել զարգացումը: 

Պարզ չէ՞, որ սարսափելի փոքր շրջանառության պարագայում անգամ աննշան փոփոխությունը վիճակագրական ծառայությունների համար կարող է տնտեսական աճի ամպագոռգոռ՝ 7,8, 7,6 տոկոս թվեր բերել: 

Բայց եկեք բոլոր թվերը շպրտենք մի կողմ ու տեսնենք՝ երկիրն առաջընթաց գրանցե՞լ է, բարեկեցության աճ կա՞, թե՞ ոչ»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Վ. Բոստանջյանը՝ նշելով, որ առհասարակ երկու խնդիր պետք է լուծել:

«Մեկը՝ տնտեսական, մյուսը՝ սոցիալական ապահովվածության խնդիրն է: Ե՛վ առաջինի, և՛ երկրորդի դեպքում մենք տխուր վիճակ ունենք: 

Դրան էլ գումարվել է համավարակը, որն իր հետ ճգնաժամային, կնճռոտ ու գրեթե չկառավարվող ռիսկեր է բերել: Եվ այս պայմաններում թմբկահարել, ասել՝ արել ենք, դրել ու վերցրել, առնվազն զավեշտի ժանրից է»,-նկատեց մեր զրուցակիցը:

Տնտեսագետի հետ զրույցում անդրադարձանք կորոնավիրուսի հետևանքները չեզոքացնելու նպատակով տրվող աջակցության ծրագրերի հետ կապված մի խնդրի, որին այս փուլում արդեն բախվել է կառավարությունը: 

Վերջերս հայտարարվեց, որ շահառու չհանդիսացող մարդիկ աջակցության գումար են ստացել: Շեշտվեց նաև, որ նրանք պետք է վերադարձնեն այդ գումարները: 

Վարդան Բոստանջյանը նշեց, որ սա հասցեականության խնդրի լավագույն օրինակն է, որի մասին տնտեսագետները դեռ ծրագրերի առաջին փուլում էին զգուշացրել: Նա այստեղ ոչ թե շահառուների, այլ պատասխանատուների դերի մասին է ընդգծում:

«Առհասարակ, կարող են բազմաթիվ օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ շահառուներ ծագել: Բայց հարցն այլ է: Խնդիրը դժվար իրավիճակներում ճիշտ, կոմպետենտ, իրավասու և գործին տիրապետող կառավարողի համատեքստում է: Այդ գծերով օժտված կառավարողը նման դեպքերում իր առաջ ծառացած իրականությունը բաժանում է երկու մասի. սոցիալական խնդիրների լուծում և տնտեսության օժանդակություն: 

Հիմա մենք չունենք այնքան ֆինանսական հնարավորություններ, որ առատորեն և՛ մեկը, և՛ մյուսն իրականություն դարձնենք: 

Բայց, միևնույն ժամանակ, պետք է այնպիսի մոտեցում լինի, որ, ժողովրդական խոսքով ասած, «ո՛չ շիշը վառվի, ո՛չ խորովածը»: Հիմա, այսպես կոչված, փաթեթների թիվը հասել է 17-ի, բայց մինչ օրս հասցեականություն ու առարկայականություն չենք տեսնում:

 Դեռ հարց է, թե դրանք որքանո՞վ են նպաստ բերում տնտեսվարող սուբյեկտներին և որքանո՞վ են լուծում սոցիալական խնդիրները: 

Ընդհանուր առմամբ, սա նշանակում է, որ գոյություն ունի իմիջիայլոց աշխատանք, որը հաշվարկված և իմաստավորված չէ»,-ընդգծեց տնտեսագետը՝ շեշտելով, որ պարզ չէ, թե ո՞ւր են ուղղվում, ինչո՞ւ և ի՞նչ նպատակով են այդ հատկացումներն արվում: 

Նա շեշտեց, որ այս ամենի արդյունքում էլ բախվում ենք այն խնդրին, ըստ որի՝ աջակցություն են ստանում այն անձինք, որոնք, միգուցե, իսկապես պետք է չստանային այն: «Գոյություն չունի նաև նպատակայնություն: 

Հիշո՞ւմ եք՝ ավելի վաղ էլ հայտարարում էին՝ ում պետք չէ, գումարը տվեք ուրիշին: Սա էլ է զավեշտի օրինակներից մեկը: Ընդհանուր առմամբ, այս ամենը ապաշնորհ, թափթփված աշխատանքի արդյունք է, որը նաև իմաստավորված ու գնահատված չէ: Աշխարհում ավելի ծուռ հայելի գոյություն չունի»,-եզրափակեց տնտեսագետը:

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում