«Ցանկացած տասը պետության բանակից ինը չէին կարողանա կատարել».«Փաստ»
Интервью
«Փաստ» օրաթերթը գրում է
«Փաստ» օրաթերթի հարցազրույցը «Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ռազմական փորձագետ Շիրազ Խաչատրյանի հետ: - Պարոն Խաչատրյան, սա կանխատեսելի՞ պատերազմ էր։ -Տեսեք, դեռևս հուլիսից, երբ սկսվեցին թուրքադրբեջանական համատեղ լայնամասշտաբ զորավարժություններ, դրանք տևեցին գրեթե մինչև սեպտեմբերի սկիզբ:
Ճիշտ է, ադ զորավարժությունները պետք է ավարտվեին օգոստոսի 13-ին, բայց մեր մշտադիտարկումների արդյունքում պարզ էր դառնում, որ այդ զորավարժություններին մասնակցելու նպատակով Թուրքիայից բերված զինտեխնիկան, ավիացիոն միջոցներն ու անձնակազմը ողջ ժամանակահատվածում գտնվում էին Ադրբեջանում, մենք անընդհատ բարձրաձայնում էինք ու մատնանշում տվյալ փաստի մասին, որ առկա են բազմաթիվ սպառնալիքներ, որ բանակցությունները վերջնական փակուղային վիճակում են, և հնարավոր ռազմական գործողությունների ծավալումը ընդամենը ժամանակի հարց է: Դրա մասին անընդհատ խոսում էին ռազմական ոլորտի որոշ փորձագետներ, բարձրաձայնում զորավարժությունների և դրանից հետո եկող ռիսկերի մասին, որ Ադրբեջանի ու Թուրքիայի նախապատրաստություններն ու հռետորաբանությունը միայն ռազմական գործողությունների վերսկսման տրամաբանության մեջ են դիտարկվում:
Ռազմական գործողությունների սկսվելուց առաջ ամիսներ շարունակ մենք ևս բարձրաձայնում էինք, որ կառավարման համակարգը պետք է պատերազմին նախապատրաստենք, հանրությանը ևս իրազեկենք հնարավոր սպառնալիքների մասին, պահեստազորային կազմի հավաքներ անցկացնենք և այլն: Թե որքանով մենք կարողացանք նախապատրաստական աշխատանքներ տանել, ինչ արդյունավետությամբ կարողացանք սկզբնական շրջանում հակազդել թշնամուն և՛ ռազմի դաշտում, և՛ տեղեկատվական-անվտանգային, դա այլ քննարկման թեմա է, բայց որ ռազմական գործողությունների սկսվելը իմ և շատ փորձագետների համար կանխատեսելի էր դառնում, դա միանշանակ է:
-Ինչո՞ւ է Թուրքիան նման ծավալի մասնակցություն ցուցաբերում ադրբեջանական ագրեսիային, և ի՞նչ զարգացումներ եք տեսնում թուրքական ներկայությամբ պայմանավորված։ -Երբ Հուլիսյան մարտական գործողություններից հետո Ադրբեջանը մեծ ապտակ ստացավ, արդեն պարզ երևում էր, որ և՛ Ադրբեջանը, և՛ Թուրքիան չեն համակերպվելու իրենց համար պարտվողական այդ արդյունքի հետ, վերջնարդյունքը չէր երևում, և երկուսով փոխադարձ հատուցման հարվածների են նախապատրաստվելու:
Այսօր Թուրքիան լիարժեք ներգրավվածություն ունի Արցախում ընթացող ռազմական գործողություններում, նա միշտ ինչ-որ պատճառ գտնում է տարբեր տարածաշրջաններում պրոցեսներին խառնվելու տեսանկյունից, և պատկերացնում եմ, որ երբ պատերազմն ավարտվի, նրանք շուտ դուրս չեն գալու Ադրբեջանից՝ նրանց վրա ունենալով շատ մեծ ազդեցություն, նաև տարածաշրջանում հրահրելով խառնաշփոթություններ: Նշենք նաև այն կարևոր դրվագը, որով Թուրքիան փորձում է ամեն կերպ ներգրավվել և իր մասնակցությունն ունենալ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահության աշխատանքներին։ Այնպես որ, Թուրքիան փորձում է ամեն գնով տարածաշրջանում առանցքային խաղացողներից մեկը դառնալ։ - Արդյո՞ք Թուրքիան մինչև վերջ կսատարի «կրտսեր» եղբորը։
-Արտաքուստ՝ այո, բայց նշեմ, որ Թուրքիան հիմա տարբեր տարածաշրջաններում, օրինակ՝ Լիբիայում, Սիրիայում, Միջերկրական ծովում, ներգրավված է աշխարհաքաղաքական, ռազմավարական տարբեր վեճերի մեջ, և չեմ զարմանա, որ Թուրքիան Ադրբեջանում իր ռազմաքաղաքական ներգրավվածությունը թուլացնի մեկ այլ տարածաշրջանում ինչ-որ բան պոկելու համար: -Ինչո՞վ եք պայմանավորում տարածաշրջանում վարձկան-ահաբեկիչների նման ծավալի ներգրավվածությունը, և Ադրբեջանն ու Թուրքիան արդյո՞ք չէին հաշվարկել այդ ռիսկերը։
-Հավանաբար հաշվարկած կլինեն, տեսել են, որ տարածաշրջանում և աշխարհում տարբեր պետություններ ուղղակի զբաղված են համավարակի դեմ պայքարով, տնտեսական խնդիրների լուծմամբ, և դրսից եկած ազդակները կարող են թույլ լինել, դրան գումարած՝ սահմանին կայծակնային հաջողությունների հույսը, իսկ այդ դեպքում այս ամենի մասին չէր խոսվի, որովհետև հաղթողին չեն դատում: Բայց գործեց բումերանգի էֆեկտը, նրանք հանդիպեցին հայկական զինուժի հուժկու դիմադրությանը, և հիմա ահաբեկչական պետության պիտակ է դաջվելու Ադրբեջանի ճակատին:
-Հայկական զինուժի պատրաստվածության ծավալներն ինչպե՞ս եք գնահատում, և արդյո՞ք մենք կարողացանք իրականացնել մեր առջև դրված խնդիրը։ -Ասեմ, որ թուրք-ադրբեջանական հարձակման պլանը եղել է շատ մանրակրկիտ և պրոֆեսիոնալ կազմակերպված: Այն դիմադրությունը, որ մեր բանակը ցույց է տվել առաջին օրվա հուժկու հարվածից հետո, համոզված եմ՝ ցանկացած տասը պետության բանակից ինը չէին կարողանա կատարել:
Կատարե՞լ ենք արդյոք մեր առջև դրված խնդիրը, համոզված եմ՝ այո, որովհետև արդեն այսօր ամուր պաշտպանական մարտերից հետո գրեթե բոլոր տեղերում անցել ենք հակահարձակման: Իսկ թշնամու հերթական կայծակնային պլանը տապալվել է, քանի որ, ըստ պլանի, արցախա-ադրբեջանական ողջ շփման գծից նրանք այնպիսի ճեղքումներ պետք է ապահովեին, որ մի քանի օրվա ընթացքում կոնկրետ շրջաններ ու գյուղեր լինեին նրա վերահսկողության ներքո:
Իսկ ի՞նչ ունեն հիմա. միլիարդավոր դոլարների կորուստ, հազարավոր զոհեր, գրեթե կազմալուծված բանակ, ու ինչպես շատ փորձագետներ են նշում, ընդամենը կատարել են մի գումարտակի առջև դրված խնդիր: Այսօր, ճիշտ է, ունենք ցավալի շատ կորուստներ, բայց պետք է թշնամուն վերջնականապես լռեցնել, բոլոր նախադրյալները կան մի քանի օրվա ընթացքում այդ հարցը վերջնականապես լուծելու համար:
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
