Մոլորյալ հանրությունն ու անհայրենիք իշխանության դրաման
ՀՀ-ում տեղի ունեցած իշխանազավթումից հետո իշխանության եկածները՝ հանձինս Նիկոլ Փաշինյանի «մեծ հայրենադարձություն» էին խոստանում՝ իսկական բում, սակայն «մեծ հայրենադարձություն» տեղի չունեցավ, փոխարենը՝ ստացանք արտագաղթ, որն այս շրջանում հասել է ահագնացող չափերի։ Հատկանշականն այն է, որ դա իշխանություններին կարծես չի էլ հուզում։
Փաստն այն է, որ «ապագա կա» ասելով՝ նրանք վերարտադրվեցին. շատերը հավատացին դրան ու կրկին ընտրեցին այն քաղաքական ուժին, որը խորտակել էր երկրի ապագան։ Ապագայի հույսերով ընտրեցին ու փոխարենը մնալու և վայելելու իրենց ընտրության պտուղները՝ շատերը հեռանում են Հայաստանից, իրենց ու իրենց երեխաների ապագան այլ երկրում են պատկերացնում։ Այնտեղ ենք հասել, որ Հայաստանի երբեմնի հպարտ հռչակված քաղաքացիները բողոքի ակցիա են կազմակերպում՝ արտագաղթելու իրենց իրավունքը պաշտպանելու և երկիրը լքելու թույլտվություն ստանալ համար։
Մարդիկ հսկայական գումարներ են ծախսում, որպեսզի զարտուղի ճանապարհներով հեռանան ու հաստատվեն ԱՄՆ-ում։ Դրա համար պատրաստ են վճարել 30-40, նույնիսկ 50 հազար դոլար՝ 1 անձի համար, մի քանի շաբաթից մինչև մի քանի ամիս տառապել Մեքսիկայի բանտերում ու միգրացիոն ճամբարներում, ապրել անմարդկային պայմաններում, անտառներով ու անանցանելի վայրերով սոված ու ծարավ օրերով քայլել՝ գողեգող ԱՄՆ հասնելու համար։
Հայտնի է, որ միայն անցած տարի Հայաստանի շուրջ 161 հազար քաղաքացի է դիմել «Գրին քարտ» շահելու հույսով ու երկրից հեռանալու ակնկալիքով։ Շատերն էլ նախընտրում են գնալ Ռուսաստան։ Անցած տարվա միայն առաջին կեսին Ռուսաստանի քաղաքացիություն է ստացել շուրջ 22 հազար հայաստանցի։ Ի դեպ՝ սա վերջին 4 տարիների կտրվածքով բացարձակ ռեկորդ է։ Կտրուկ ավելացել է Ռուսաստանի միգրացիոն ծառայություններում հաշվառման կանգնած Հայաստանի այն քաղաքացիների թիվը, ովքեր պատրաստվում են օրինական կարգավիճակ ստանալ այդ երկրում։
Պաշտոնական տվյալներով՝ անցած տարի երկրից գնացել ու չի վերադարձել 73 հազար 571 քաղաքացի։ Խոսքը բացառապես ՀՀ քաղաքացիների մասին է։ Հայաստանից գնացել է ընդհանուր առմամբ՝ 762 հազար 792, վերադարձել է՝ 689 հազար 221 քաղաքացի։ Տարվա սկզբին, երբ ակնհայտ դարձավ, որ մարդիկ մասսայական հեռանում են երկրից, իշխանություններն իրենց համար արդարացումներ էին փնտրում, հավաստիացնում էին, թե գնում են արտագնա աշխատանքի, գնալու են ու, ինչպես միշտ, տարվա վերջին վերադառնալու են։ Բայց ինչպես տեսնում ենք, գնացողների մի հսկայական հատված նախընտրել է չվերադառնալ։
Համեմատության համար նշենք, որ պաշտոնական տվյալներով՝ 2017թ. Հայաստանից գնացել ու չէր վերադարձել 36,2 հազար մարդ, անցած տարի գնացել ու չի վերադարձել ավելի քան 73,5 հազար մարդ։ Ակնհայտ է, որ իշխանությունների խոստացած ներգաղթի փոխարեն՝ երկիրը բախվել է արտագաղթի հերթական ալիքին, որը դեռևս հանդարտվելու որևէ հիմք չունի։ Պետք է արձանագրենք, որ պատերազմից հետո Հայաստանում ստեղծված անմխիթար իրավիճակը շատերին կանգնեցրել է երկրից հեռանալու մտադրության առջև։ Եթե նախկինում հեռանում էին հիմնականում տնտեսական ու սոցիալական դժվարությունների պատճառով, հիմա դրանց ավելացել են նաև հետպատերազմյան ծանր մթնոլորտն ու շարունակվող անորոշությունն ապագայի նկատմամբ։ Պատերազմից նույնիսկ մեկ ու կես տարի հետո հայտնի չէ, թե ինչ ապագա է սպասվում Հայաստանին։
Այնպես է ստացվել, որ իշխանությունները խաղաղության դարաշրջանից են խոսում, պատրաստվում են բացել սահմանները, բարեկամանալ թուրքերի ու ադրբեջանցիների հետ, իսկ վերջիններս շարունակում են հետպատերազմյան հոխորտանքները, սպառնում են ու փորձում իրենց կամքը պարտադրել, անընդհատ լարվածության մեջ են պահում տարածաշրջանն ու մեր երկիրը։
Հովսեփ Արամյան
