2014թ.-ի նոյեմբերի 20-ից սկիզբ առած և մինչև դեկտեմբերի 18-ը տևած ֆինանսական համակարգի ցնցումները, մասնավորապես՝ դրամի սրընթաց արժեզրկումը, ևս մեկ անգամ ի ցույց դրեցին Հայաստանի տնտեսության՝ խորը արմատներ ձգած արատները:
Ֆինանսական համակարգում տեղի ունեցած ցնցումները հստակորեն պայմանավորված էին երկարաժամկետ և կարճաժամկետ հետևյալ պատճառներով.
Երկարաժամկետ կտրվածքով՝
- Ցնցումների գլխավոր պատճառը ներկրող մենաշնորհային օլիգարխիային սպասարկող տնտեսական համակարգն է, որը մակաբույծի պես գոյատևում է բնակչության՝ տրանսֆերտների միջոցով ձևավորվող եկամուտների հաշվին,
- Կենտրոնական բանկի կողմից տարիներ շարունակ իրականացվող դրամի արհեստական արժևորման քաղաքականությունը, և դրանից բխող՝ պետական պահուստների նվազեցումը վտանգավոր շեմի (վերջին մեկ տարում մոտ 500 մլն. ԱՄՆ դոլարի չափով կրճատումը և ընդհուպ մինչև ԱՄՀ կողմից սահմանված ներմուծման երեք ամսվա ծավալի սահմանին հասնելը), ինչը, ֆինանսական շուկայում լարումների դեպքում չէր կարող չբերել դրամի անկառավարելի արժեզրկման,
- Արտաքին պետական պարտքի աճը, որը հասել է «Պետական պարտքի մասին» ՀՀ օրենքով նախատեսված սահմանագծին, ինչպես նաև օտարերկրյա ներդրումների նվազումը, որը միայն 2014թ.-ի կտրվածքով կազմել է շուրջ 40%:
Կարճաժամկետ կտրվածքով՝
Ակնհայտ է, որ օլիգարխիկ համակարգի շահերով առաջնորդվող իշխանությունները և Կենտրոնական բանկը չձեռնարկեցին իրավիճակով թելադրվող հրատապ և համարժեք քայլեր: Մասնավորապես՝
- Հայաստանի հետ նույնական գործոնների աղդեցության դաշտում (Ռուսաստանի Դաշնությունից տրանսֆերտային հոսքերի, դեպի Ռուսաստան արտահանման ծավալների և ռուբլու արժեզրկման հետ կապված ազդեցություններ) գտնվող Վրաստանի իշխանությունները, որտեղ ազգային արժույթի արժեզրկումը սկզբնական փուլում ավելի մեծ չափերի էր (լարիի 14%-ով արժեզրկումը՝ դրամի 10%-ով արժեզրկման դիմաց), ֆինանսական շուկայում կատարելով լայնածավալ ներարկումներ և կիրառելով Կենտրոնական բանկի տնօրինության տակ գտնվող ողջ գործիքակազմը, սեղմ ժամկետում, հաշված օրերի ընթացքում կարողացան կայունացնել վիճակը, զսպել գնաճը և խուսափել խիստ բացասական հետևանքներից,
- Հայաստանում դրամատիկ իրավիճակը պահպանվեց շուրջ մեկ ամիս, սակայն իշխանություններն ու Կենտրոնական բանկը ոչ միայն հրաժարվեցին ֆինանսական շուկայում լայնածավալ ներարկումներ իրականացնելուց, այլև Կենտրոնական բանկի գործիքակազմը գործի դրվեց միայն համընդհանուր խուճապ առաջանալուց հետո, երբ արդեն տեղի էր ունեցել կապիտալի խոշոր չափերի հասնող արտահոսք (տարբեր գնահատականներով՝ վերջին տարում շուրջ 300-400 մլն. դոլարի չափով):
Արդյունքում՝
- Տեղի է ունեցել որևէ կերպ չհիմնավորվող գնաճ և առաջին անհրաժեշտության ապրանքների թանկացումներ, որը թելադրված է ոչ թե դրամի արժեզրկմամբ, այլ այն հանգամանքով, որ մենաշնորհային տնտեսության պայմաններում օլիգարխիկ պաշտոնյաները և նրանց մտերիմ ներմուծողները օգտվեցին խառնաշփոթից և ճգնաժամի քողի տակ բարձրացնելով գները՝ ստացան հավելյալ գերշահույթներ,
- Արժեզրկվել են քաղաքացիների դրամական ավանդները, ինչը խորացրել է առանց այդ էլ ծայրահեղ աղքատությունը երկրում,
- Գործարար խավը (հատկապես փոքր և միջին բիզնեսը) կրել է զգալի կորուստներ՝ պայմանավորված արտարժութային առևտրային և վարկային պարտավորությունները սպասարկելու անհրաժեշտությամբ,
- Դոլարային արտահայտությամբ հիփոթեքային վարկեր ունեցող քաղաքացիների վարկային պարտավորություններն աճել են շուրջ 20%-ով՝ պարտքի ճգնաժամի առաջ կանգնեցնելով վերջիններիս,
- Լրջորեն սասանվել է երկրի ֆինանսական համակարգի, մասնավորապես բանկերի հեղինակությանը:
Այսպիսով, երկրի բնակչությանն ու գործարար խավին հասցվել է ծանրագույն հարված, որի ամբողջ պատասխանատվությունն ամբողջությամբ ընկնում է ռեժիմի վրա: Այս ամենը ևս մեկ անգամ վկայում է, որ երկրում առաջացել է կառավարման խորը ճգնաժամ, օլիգարխիկ նեղ կլանի շահերով առաջնորդվող իշխանությունը լրջագույն վտանգ է ներկայացնում Հայաստանի պետական համակարգի և բնակչության համար և օրախնդիր է ռեժիմին շուտափույթ հեռացնելու անհրաժեշտությունը:
Министр признал наличие проблемы: В Армении хотят ввести новую систему ID-карт
В Армении регулирование цифровой игровой сферы должен будет осуществлять специальный оператор
Самая крупная страховая компания Армении продала свои акции иностранным компаниям
Министр юстиции РА не согласна с обвинением в «повальных арестах» неугодных
В Армении в 2025 г по УДО вышли на свободу 170 граждан
Министр юстиции Армении разъяснила, почему сирийские террористы были переданы Турции
Римская империя достигла максимальных размеров после покорения Армении, Дакии, Месопотамии, Ассирии
Когда корпоративная социальная ответственность становится движущей силой развития бизнеса: Лала Бахшецян
Вот ради чего ещё отбирали Электрические сети Армении (ЭСА) «Паст»
Принесет ли президент извинения? «Паст»
Сомнительные «исследования» и отборы проб в Армении продолжаются: а что делают соответствующие органы? «Паст»
Неравные условия для телекоммуникационных компаний: платежные и расчетные компании требуют значительно более высоких комиссионных. «Паст»
Израиль сообщил о нанесении новой серии ударов по объектам «Хезболла»
Сегодня день рождения Генрика Кочаряна, героически защищавшего границы Родины на подступах к селу Тех.
Начальники ГШ Армении и Индии обсудили вопросы сотрудничества
Представители омбудсмена Армении посетили УИУ «Армавир» и «Горис»
Власти Азербайджана убрали из конституции Нахиджевана названия Московского и Карсского договоров
Трамп назвал ведущего «Грэмми» Ноа жалким после слов о нем и Эпштейне
Зеленский — о переговорах в Абу-Даби: рассчитываем на активность США
«У литературы нет воспитательной функции»: юбилейный вечер Руслана Сагабаляна
Армянский стиль в лицах: шпаргалки и ходы для зимних выходов 
В Армении автодороги межгосударственного и республиканского значения открыты
Армавир сказал «нет» расколу Армянской Апостольской Церкви (Фото, видео)
«Европа не придёт нас спасать»: Арман Гукасян о реальной политике
Все приспешники должны помнить: никакая власть не вечна։ «Паст»
Арцах уничтожен, очередь за Сюником: от этнической чистки к выдавливанию армян. Сурен Суренянц
Бывший министр обороны РА: в рамках сотрудничества с Россией Армения получала оружие по льготным ценам и даже бесплатно
Действия властей ведут к быстрой утрате реального суверенитета Армении: «Паст»
Как избежать «подливания воды на мельницу» властей? «Паст»
Конференция «Комитета по защите Армянской Апостольской Церкви и христианства» в Братиславе
Около половины налогов, уплачиваемых крупными налогоплательщиками, обеспечивают 50 компаний: «Паст»
Захарова напомнила о «танце Пашиняна» в Карабахе, комментируя обвинения в адрес ОДКБ
Экс-сотрудника института ядерной физики приговорили к семи годам колонии за фейки об армии России
Reuters: Спецпредставитель Путина прилетит в Майами перед переговорами в Абу-Даби
Фильм о Мелании Трамп провалился на премьере в Шотландии
Bloomberg сообщил о возможной смене подхода ЕС к санкциям против российской нефти
MAC запускает новую коллекцию «Powder Kiss»: матовые губы мечты
Ralph Lauren превращает Рокфеллер-центр в ледяной оазис Олимпиады
«Если ты не можешь защитить границы своей страны — не перекладывай эту проблему на других»: Айк Наапетян — Пашиняну
Пашинян, изменив внешний стратегический курс страны с России на Запад, разрушил нашу систему безопасности — Суренянц
Idram и WeChat Pay запускают стратегическое партнерство в Армении
Politico: Франция первоначально была против внесения КСИР в список террористов
Рейс из Краснодара в Ереван отменен
AP: число погибших из-за последствий снежной бури в США выросло до 85 человек
МИД РФ: Брюссель рано или поздно потребует от Еревана антироссийского курса
The Times: Британия внесет КСИР в список запрещенных организаций
Известные политики и эксперты обсудили новые вызовы безопасности Армении. Новый уникальный интерактивный формат круглого стола.
Имена победителей третьего тура конкурса Junius известны
Вопрос о лишении их сана должен быть решен немедленно: «Паст»
TRIPP — это большая авантюра и договоренность за спиной Армении.
Ralph Lauren превращает Рокфеллер-центр в ледяной оазис Олимпиады
Армянская армия — это гордость армянской нации. Аршак Карапетян
Как засуха разрывает Землю: назван неожиданный фактор ускорения распада Восточной Африки
«Армянские Орлы» поддерживают дружественные власти и народ Ирана: Дональд Трамп является разрушительным диктатором для независимых и суверенных государств․ Хачик Асрян
Начался процесс аттестации на 2026 год высшего и старшего офицерского состава Вооруженных Сил РА
На самом деле пенсия не повысилась, а снизилась: «Паст»1
Сегодня день рождения Генрика Кочаряна, героически защищавшего границы Родины на подступах к селу Те...2
С любовью слушают ложь, которую... хотят услышать: «Паст»3
Армавир сказал «нет» расколу Армянской Апостольской Церкви (Фото, видео)
4
Bloomberg сообщил о возможной смене подхода ЕС к санкциям против российской нефти5