Ցեղասպանության 100-ամյակ. ծիսակարգ, թե՞ ռեալ պոլիտիկ

23 Январь, 2015 11:37

2015 թվականն իր նշանակությամբ կարևորագույն տարեթիվ է ամբողջ հայության համար, քանզի գրեթե բոլորը մեծագույն ակնկալիքներով նախապատրաստվում են Ցեղասպանության 100-ամյակի միջոցառումներին: Այս ամենին զուգընթաց հրամայական է դառնում նաև այն հարցադրումը, թե այդ կոնտեքստում ինչ քաղաքական արդյունքներ կարելի է ակնկալել: Այս առիթով հնչում են տարաբնույթ տեսակետներ, բայց, ինչպես տեսնում ենք, հարվածելու ենթակա գրեթե բոլոր քաղաքական թիրախները դեռևս ճշգրտված չեն և դժվար էլ ճշգրտվեն, քանի որ, ըստ էության, Ցեղասպանության հարցի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության և սփյուռքի միջև կարծես թե չկա հստակ կոնսենսուս: Այսինքն՝ կողմերը խնդիրը դիտարկում են տարբեր հարթություններում, դրա վերաբերյալ ունեն տարասեռ մոտեցումներ և հետաքրքրություններ: Բացի այդ, Սփյուռքի և հայրենիքի միջև գոյություն ունեն լուրջ հակասություններ: Չնայած հայկական սփյուռքն ունի բավականին խոշոր կապիտալ և բազմաֆունկցիոնալ հնարավորություններ, բայց, անկախ ամեն ինչից, Ցեղասպանության պահանջատիրության առաջնային քաղաքական հենարանը հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետությունը: Այս ելակետային դրույթը հաշվի առնելով՝ օրինաչափորեն ի հայտ են գալիս մի շարք հարցադրումներ. Կառավարման ճգնաժամի մեջ հայտնված պետությունն ի՞նչ կարող է պահանջել աշխարհից, երբ անգամ ի զորու չէ իրականացնել սեփական քաղաքացիներին գազանաբար սպանած օտարերկրյա զինվորականի դատավարությունը: Օր օրի ավելացող վարկերի և պարտքերի մեջ թաղված պետությունն ի՞նչ կարող է պահանջել աշխարհից, եթե ոչ՝ նորանոր վարկեր՝ հին վարկերը մարելու նպատակով: Սեփական ժողովրդին հարստահարող և այդ նույն ցեղասպանության խնդրի միջոցով քաղաքացիներին մանիպուլյացիայի ենթարկող պետությունն ի՞նչ կարող է պահանջել աշխարհից: Եվ այսպես, վերոհիշյալ հարցադրումների ցանկն անվերջ կարելի շարունակել, բայց կենտրոնանանք այլ խնդիրների վրա ևս. ի՞նչ է իրենից ենթադրում մշտապես մատնանշվող «պահանջ» եզրույթը, ի՞նչ է ի վերջո պահանջում հայությունը: Փաստորեն եկանք այն պարզ եզրահանգմանը, որ Ցեղասպանության 100-ամյակը նշանակալի է այնքանով, որ պարզապես թիվն է սիմվոլիկ և ոչ ավելին: Իսկ դրա առթիվ կազմակերպվող միջոցառումներն, անկասկած, ահռելի ազդեցություն կթողնեն բարոյական տեսանկյունից, և աշխարհն ավելի մանրամասն կծանոթանա Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ հայերի դեմ իրականացված վայրագություններին: Բայց, ինչպես նշեցինք, ըստ էության՝ քաղաքական համարվող Հայոց ցեղասպանության հիմնահարցը զրկվել է իր քաղաքական հենարանից և վերածվել միայն ծիսական արարողությունների ամբողջության: Պետք է նաև փաստել այն հանգամանքը, որ, ինչպես միշտ, Ցեղասպանության հիմնախնդիրը մեծ տերությունները շահարկում են ի վնաս Հայաստանի: Այս ամենին զուգընթաց ներկայումս օր օրի Թուրքիայի տարածաշրջանային կշիռն այն աստիճան է մեծանում, որ այն կարողանում է մանիպուլյացիայի ենթարկել ԱՄՆ-ին և նրա Եվրոպական դաշնակիցներին: Ինչքան էլ զավեշտական է, բայց, որքան հզորանում է Թուրքիան, այնքան հայ վերլուծաբաններն ավելի ուժգնությամբ են կանխատեսում նրա մասնատումը կամ կործանումը: Միևնույն է, քաղաքական կոնտեքստում ամեն ինչ մնալու է այնպես, ինչպես որ կա, իհարկե, ավելի վատթարանալու տենդենցներով, սակայն այդ բացը կարելի է լրացնել «Թալեաթի պոռնիկ մորը հիշելու» և արդեն ավանդույթ դարձած թուրքական դրոշներն այրելու ակցիաներով: Այս կոնտեքստում իրենց հմտությունները հատկապես կարող են դրսևորել երիտհանրապետականները: Այս բոլոր հակասական երևույթների և փաստարկների կողքին կա նաև չտեսնված մի նորույթ. ի տարբերություն նախորդ տարիների՝ այս անգամ տասնյակ հազարների հասնող մարդկային խմբերին կներկայանան մի խումբ արկածախնդիրներ և ամենայն հավանականությամբ կասեն հետևյալ խոսքերը. «Բարև ձեզ, մենք հեղափոխություն ենք իրականացնում, վերցրե՛ք Ձեր բաժին բեռը և միացե՛ք մեզ»: Այսպիսով, Ցեղասպանության 100-ամյակին Երևանում և աշխարհի տարբեր քաղաքներում ականատես կլինենք ամեն ինչի, բացի ռեալ պոլիտիկից: Կարպիս Փաշոյան Orer.am, վերլուծաբան