Վերջին օրերին սահմանային լարվածությունը բոլորիս ստիպեց մտածել, որ այս փխրուն խաղաղությունն ամեն վայրկյան կարող է վերափոխվել պատերազմի: Գաղտնիք չէ սակայն, որ պատերազմը չի սահմանափակվում միայն ռազմաճակատով: Առաջնագծի հաղթանակների համար անհրաժեշտ է ունենալ հզոր թիկունքային ապահովում՝ կանոնակարգված, ապահով ու անվտանգ տնտեսություն: Այս տեսանկյունից համաշխարհային առաջատար մասնագետների կողմից գործածության մեջ է դրվել «տնտեսական անվտանգություն» հասկացությունը, որն իրենից ներկայացնում է տնտեսության՝ վտանգներին և սպառնալիքներին դիմակայելու կարողությունը: Երբ անդրադառնում ենք մերօրյա իրականությանը, հարց է առաջանում, թե որքանո՞վ մեր տնտեսությունը կդիմանա հավանական պատերազմինվ է բարձր մեր երկրի տնտեսական անվտանգության մակարդակը, և հավանական պատերազմի պայմաններում որքանո՞վ այն ի զորու կլինի դիմակայել հավանական վտանգներին ու սպառնալիքներին:
Խնդիրը պետք է դիտարկել մի քանի առանցքային ենթաճյուղերով.1.Տրանսպորտային
Այս ենթաճյուղը առավել մեծ կարևորություն ունի հատկապես ապրանքների ներկրման և արտահանման հարցում, քանի որ արտաքին առևտրաշրջանառությունը հիմնականում իրականացվում է ցամաքային միջոցներով (ավտոմոբիլ և երկաթողի): ՀՀ-ն չունի ելք դեպի ծով, ինչպես նաև փակ են սահմանները արևելյան և արևմտյան հարևանների հետ: Արդյունքում՝ Հայաստան մտնող և դուրս եկող ճանապարհներն ընդամենը 3-ն են՝ Բագրատաշեն, Մեղրի, Բավրա: Այստեղ ուշադրության է արժանի նաև այն հանգամանքը, որ Բագրատաշենի և Մեղրիի անցակետերն իրենցից ներկայացնում են գետանցումներ կամրջի միջոցով, իսկ կամուրջները ռազմական տեսանկյունից բավականին խոցելի են (նման նախադեպեր եղել են նաև 1990-ականների սկզբին՝ Արցախյան պատերազմի տարիներին): Այսպիսով՝ հակառակորդի հավանական ակտիվության արդյունքում հնարավոր է մենք զրկվենք ցամաքային 3 ճանապարհներից 2-ից, ինչը նախ կսահմանափակի Իրանի տարածքով ներմուծումը կամ արտահանումը, իսկ Վրաստանի մասով կմնա միայն մեկ ճանապարհ:
2.Վառելիքաէներգետիկ
Այս ոլորտը մշտապես եղել է մեզ համար խոցելի, դա պայմանավորված է մեր երկրի տարածքում վառելիքային ռեսուրսների բացակայությամբ, ինչի արդյունքում էլ մենք պարտավորված ենք լինում այդ ամենը ներմուծել: Հավանական պատերազմական իրավիճակում սա լուրջ խնդիր կարող է դառնալ: Նախ այն պատճառով, որ այդ պարագայում կավելանա վառելիքի նկատմամբ եղած ռազմական պահանջարկը, բացի դրանից, արդեն նախորդ՝ տրանսպորտային, ենթաճյուղի խնդիրներով պայմանավորված, կկրճատվի ներմուծումը: Սրա արդյունքում կարող է առաջանալ վառելիքային պակասուրդ, որը կհանգեցնի մի շարք բացասական հետևանքների: Այս ամենը վերաբերում է ոչ միայն բենզինին և դիզվառելիքին, այլև գազի ներկրմանը, որովհետև խողովակաշարը ևս հանդիսանում է տրանսպորտային միջոց, և հակառակորդի համար այն առավել քան հեշտ է խոցել:
Խոցելի է նաև էներգետիկ համակարգը: Հայաստանում արտադրվող էլեկտրաէներգիայի մեծ մասը՝ ավելի քան 60%-ը, արտադրվում է ջերմային էլեկտրակայաններում, որոնք աշխատում են բնական գազի հումքի վրա, ուստի գազի մատակարարման խաթարումը կհանգեցնի նաև այս համակարգի ֆիասկոին: Սրա ականատեսը մենք եղել ենք նախորդ պատերազմի ժամանակ, ինչի արդյունքում ողջ երկիրն իսկական վառելիքաէներգետիկ ճգնաժամ էր ապրում:
3.Պարենային
Այս ոլորտի առանցքային կարևորությունը երկրի ներուսում պարենային ապահովվածություն ստեղծելն է: Խնդիրն այն է, որ հացահատիկի արտադրությունը բավականին քիչ է մեր երկրում, և մենք այն հիմանկանում ներմուծում ենք դրսից (Ռուսատան, Կանադա և այլն): Այս ամենն էքստրեմալ պայմաններում բավականին լուրջ խնդրի կարող է հանգեցնել, ուստի նպատակահարմար է, որ ստեղծվի պարենային բազա, որտեղ պահեստավորված կլինի հացահատիկ՝ գոնե գալիք մեկ տարվա կտրվածքով սպասվելիք պահանջարկը բավարարարելու համար:
Պարենայինի մյուս ենթաբաժինը` սննդամթերքի արտադրությունն է, որը մեր երկրում գտնվում է բարձր մակարդակի վրա: Սննդամթերքի գրեթե բոլոր տեսակներն էլ մեր երկրում արտադրվում են, և հիմնականում դրանք չեն զիջում իրենց արտասահմանյան անալոգներին: Ուստի այս տեսանկյունից միակ խնդիրը դարձյալ ներկրվող հումքի հավանական պակասն է, որի համար, ինպես արդեն նշեցինք, պետք է ստեղծվեն համապատասխան պաշարներ:
4. Արագ վերափոխվելու կարողություն
Տարբեր պատերազմների փորձը ցույց է տվել, որ տնտեսությունն առավել մեծ նպաստն է բերում պատերազմին, երբ այն կարողանում է արագորեն վերափոխվել: Այսինքն՝ նախկինում ծավալած իր գործունեությունը վերափոխել և սկսել սպասարկել ռազմաճակատի պահանջարկը (օրինակ՝ հագուստի ֆաբրիկան սկսում է զրահաբաճկոններ կամ զինվորական այլ պարագաներ պատրաստել և այլն): Այս տեսանկյունից, հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ մեր երկրում առակա է բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների լայն շրջանակ, մի շարք դրական վերափոխումներ սպասելի են, սակայն հիմնական խնդիրը կայանում է նրանում, որ թերզարգացած է արդյունաբերական համալիրը, իսկ զարգացվածության նման ցածր մակարդակում վերափոխման մասին խոսելն ուղղակի անիմաստ է:
5. Ֆինանսական
Պատերազմական իրավիճակին տնտեսապես դիմակայելու վերջին գործոնը ֆինանսական կայունությունն է: Սա հիմանականում վերաբերում է նյութական ապահովվածությանը և միջազգային ֆինանսական պահուստներին, որոնք ցույց են տալիս, թե ունեցած միջոցները, նվազագույնը որքան կարող են բավականացնել: Այս տեսանկյունից մենք գտնվում ենք բավականին ապահով իրավիճակում, քանզի Հայաստանի միջազգային պահուստներն ըստ համաշխարհային բանկի նորմատիվների` բավական են մեկ տարվա համար:
Այսպիսով, եթե փորձենք ընդհանրացնել վերոնշյալ հանգամանքները, պետք է փաստենք, որ ՀՀ տնտեսությունը թեև շատ տեղերում խոցելի է, որը հիմնականում պայմանավորված է տնտեսաաշխարհագրական հանգամանքներով ու արդյունաբերության թերզարգացվածությամբ, այնուհանդերձ, այն գտնվում է անվտանգության բավարար մակարդակում և առկա ռեսուրսների ճիշտ մոբիլիզացման, օպտիմալ կառվարման և միասնական ջանքերի արդյունքում ի զորու կլինի դիմագրավել առկա սպառնալիքներին:
Ասվածին մնում է հավելել միայն այն, որ վերը նշված պայմանների միայն մի մասն է կարևոր համակարգի համար: Թեև այս գործոններն ունեն մեծ կարևորություն, սակայն չեն կարող լինել խիստ պարտադիր, քանի որ, ինչպես ցույց տվեց Արցախյան պատերազմի փորձը, եթե կա հաղթական նպատակ, ապա տնտեսական խնդիրները միշտ էլ կարելի է լուծել….
Հայկ Բեջանյան,
Orer.am, վերլուծաբան
Армения на грани: суверенитет или превращение в «Западный Азербайджан». Сурен Суренянц
IDBank выходит на международный уровень: интервью Мгера Абраамяна для Los Angeles Times
Что скрывается за «паузой» антицерковной кампании? «Паст»
Сумма, выделенная правительством, покроет только часть расходов, а размер гонорара держится в секрете: «Паст»
Растущая экономика за счет потребления и новые инфляционные риски: «Паст»
Сюрпризы в избирательном списке «Просвещнной Армении»: «Паст»
Предвыборная кампания раньше срока с превышением полномочий: «Паст»
Партия Альянс обещает вернуть смертную казнь в Армении
Лариджани считает маловероятным обеспечение безопасности в Ормузском заливе в текущей ситуации
Путин: Переключить поставки ближневосточной нефти без Ормузского пролива нельзя
Экс-форвард сборной Армении Юра Мовсисян выпустил автобиографию
Легендарная «Великолепная семерка» возвращается на экраны спустя 60 лет с Мэттом Диллоном в главной роли 
Премьер-министр Армении Никол Пашинян выступит в парламенте в Страсбурге
Удары США и Израиля по Ирану: главные события на Ближнем Востоке к утру 9 марта
Саудовская Аравия предупредила Иран о последствиях нападений на страны Персидского залива
При поддержке Ucom состоится региональный молодежный форум «ДемАрДем: Диалог поколений»
СМИ: Новая партия зерна из РФ прибудет в Армению транзитом через Азербайджан и Грузию
Сердечно поздравляю вас с 8 Марта — Международным женским днём. Зангезурского медно-молибденового комбината
Поздравление лидера движения «Всеармянский фронт» по случаю Международного женского дня, 8 марта
Движение «Нет “Западному Азербайджану”» приняло резолюцию и направило её политическим силам.
TRIPP: кризис доверия и неопределённые перспективы. Сурен Суренянц
Одной рукой дают, другой — забирают: «Паст»
Дан старт «рисованию цифр»: где проводились опросы? «Паст»
Почему Государственный симфонический оркестр Армении уклоняется от ответов на вопросы? «Паст»
CNN: Трамп заявил, что его не беспокоит, станет ли Иран демократическим государством
Движение «Нет “Западному Азербайджану”» организовало конференцию на тему: «Модели мира: гарантированный мир или “Западный Азербайджан”?»
Катар предупредил о мировом кризисе и росте нефти до $150
Стрельба на проспекте Баграмяна Еревана: Услышали звуки, выглянули в окно – никого не увидели
Альберт Паремузян – двукратный призер первенства России по джиу-джитсу
Иран заявил, что заранее предупредил страны Ближнего Востока, что базы США станут мишенями
Нарек Карапетян: Мы создадим для сельчан пункты закупки по всей Армении
Азербайджан вывел воинские части на боевые позиции
Новая акция в Yerevan Mall в преддверии 8 марта: Idram&IDBank
UBPay и MoneyTO запустили переводы из Армении в Великобританию
К весенним праздникам Ucom предлагает пакеты Unity на специальных условиях
Начали перегружать суды с еще большей силой: «Паст»
Армения в центре внимания авторитетного американского издания։ «Паст»
Власти готовятся «нарисовать» цифры опросов: «Паст»
Америабанк стал первой армянской компанией, включённой в список 100 крупнейших компаний Лондонской фондовой биржи, в составе Lion Finance Group
Сурен Суренянц: «Не усилим границы с Ираном - впустим 30 миллионов азербайджанцев»
Они хотят, чтобы мы исчезли․ Сурен Суренянц
IDBank расширяет преимущества путешествий для обладателей премиальных карт
Бесплатные звонки и SMS-сообщения от Ucom для абонентов, находящихся на Ближнем Востоке
На пограничном пропускном пункте Армения – Иран километровые очереди из грузовиков
Махмуд Ахмадинежад жив – телеграм-канал Colonelcassad
Азербайджанцы построили укрытия вблизи границы, чтобы контролировать наши села — Арман Татоян
Депутаты парламента Армении одобрили ряд законодательных поправок к действующим законам
Иран сообщил о поражении американского эсминца
Срочная пресс-конференция Армана Татояна по вопросам безопасности
Израиль собирается нанести удары по 16 селам и городам Ливана 
Премьер-министр Армении Никол Пашинян выступит в парламенте в Страсбурге
Махмуд Ахмадинежад жив – телеграм-канал Colonelcassad
Сегодня мы чтим память жертв сумгаитских погромов․ Лидер Движения «Всеармянский фронт»
генерал-майор Аршак Карапетян
Я глубоко убеждён, что только совместными усилиями мы сумеем преодолеть все трудности, стоящие перед Российской Федерацией и Республикой Армения. Аршак Карапетян
Глава миссии ЕС в Армении: С августа 2025 года у нас есть свободный доступ ко всем участкам границы
Начали перегружать суды с еще большей силой: «Паст»1
Армения в центре внимания авторитетного американского издания։ «Паст»2
Растущая экономика за счет потребления и новые инфляционные риски: «Паст»3
Стрельба на проспекте Баграмяна Еревана: Услышали звуки, выглянули в окно – никого не увидели4
Дан старт «рисованию цифр»: где проводились опросы? «Паст»5