Մանդարիններ / Mandariinid, (Էստոնիա, Վրաստան, 2013), ռեժիսոր՝ Զազա Ուրուշաձե
Ինչպե՞ս կարելի է օգտագործել ատաղձագործի դազգահը: Խաղաղ ժամանակ, օրինակ, կարելի է հարյուրավոր արկղեր պատրաստել, որ մանդարինի առատ բերքը վաղեմի հարևանդ տեղափոխի շուկա: Բայց պատերազմի ժամանակ այն ավելի շատ պետք կգա դագաղ տաշելու նպատակով:
Պատերազմը ամեն ինչի նշանակությունն է էդպես փոխում: Սեղանակիցը վերածվում է զինակցի կամ թշնամու: Ապրածդ հողը, որը սիրելի էր, քանի որ բերք էր տալիս, դառնում է ատելի, քանի որ խժռում է որդուդ, հորդ, եղբորդ: Պատերազմի ժամանակ անուններ չկան, կան մակնիշներ, ինչպես զենքը չունի անուն: Կան Կալաշնիկով ավտոմատներ, Մակարով ատրճանակներ ու կան չեչեններ, վրացիներ, աբխազներ, էստոնացիներ: Մեկ այլ պատերազմում՝ հայեր ու ադրբեջանցիներ: Մեկ ուրիշում՝ հրեաներ ու արաբներ:
Մակնիշը ճակատիցդ առաջինը մահն է քերում: Նույն եղբայրական գերեզմանում արդեն չեչեններ ու վրացիներ չեն, այլ երիտասարդ մարդիկ, որոնց համար արդեն մեկ են գաղափարական կամ ազգամիջյան տարաձայնությունները: Պատերազմը արդեն նրանցից ոչ մեկինը չէ:
Եթե բախտդ բերում է՝ մակնիշդ ճակատիցդ քերում է կյանքը, երբ հանգամանքների բերումով հայտնվում ես պատերազմից դուրս իրականության մեջ: Էդ ժամանակ պարզվում է, որ իրար ատող երկուսից մեկը նույնքան մարդ է, նույնքան սիրել գիտի ու պատիվ ունի, որքան մյուսը: Ու ի հայտ են գալիս անունները: Էստոնացի ծերուկը դառնում է Իվո, չեչեն վարձկանը՝ Ահմեդ, կամավոր պատերազմ մեկնած դերասան վրացին՝ Նիկա:
Իվոն Աբխազիայում էստոնական գյուղերից մեկի վերջին ներկայացուցիչներից է: 19-րդ դարում ցարական իշխանության կողմից Կովկասում վերաբնակեցված էստոնացիների շառավիղներից է: Գյուղում երկու-երեք հոգի են մնացել, մեկին էդ հողի հետ կապում են գերեզմանները, մյուսին՝ մանդարինի այգին, երրորդին արդեն ոչինչ չի կապում, պատրաստվում է հեռանալ: Որովհետև ով հողի հետ կապ չի գտել, փախել է պատմական հայրենիք՝ Էստոնիա: Որովհետև պատերազմ է: Ոչ իրենց պատերազմը:
Աբխազների կողմից կռվող չեչեն վարձկանների ու վրացական ջոկատի բախումից մազապուրծ Նիկան ու Ահմեդը Իվոյի տանն են, էստոնացի ծերուկը փրկել է նրանց կյանքը ու պայման դրել՝ իր տան ներսում ոչ մի թշնամություն: Իսկ թշնամիներն ուզո՞ւմ են թշնամություն անել, ու միթե մարդկայնությունն էնքան խորն է թաղված, որ անհնար է զտել պատերազմի պարտադրած մակնիշներից:
Կաղացող ոտքը դիալոգներում պաթոսի առատությունն է, բայց սիրողի համար դա գուցե արդարացված է: Մանավանդ, որ վարպետորեն համեմվում է նուրբ հումորով ու հուզականությամբ: Առանձին ծափահարություններ են ուզում օպերատորական աշխատանքը, երաժշտական ձևավորումն ու դերասանների աչքերում պատերազմի թողած անսահման հոգնածության հետքը:
Զազա Ուրուշաձեի «Մանդարինները» պատերազմի մասին այն ֆիլմերից մեկն է, որ կարելի է դիտել արցունքների միջից ժպտալով: Եթե իհարկե ուշադրություն չդարձնես մի քանի տխրեցնող հանգամանքների վրա: Իսկ դրանք, շատ ափսոս, ակնհայտ են:
Շատ է զգալի, որ ֆիլմը նկարահանել է վրացի ռեժիսոր, էստոնական ֆինանսավորմամբ և դեռ վերջնական լուծում չստացած հակամարտության մասին: Վրաց-աբխազական կոնֆլիկտի մասին ֆիլմում միմյանց հակադրել չեչենի ու վրացու՝ մի տեսակ տարօրինակ է, ու թվում է՝ մի պատճառաբանություն կարող է ունենալ: Վրացական ֆիլմում աբխազը չէր կարող լինել էն հերոսը, որը մարդկայնություն դրսևորի: Էս հետևությունը գալիս են փաստելու նաև երկու դրվագներ, որտեղ աբխազ անջատողականները ներկայացվում են, մեղմ ասած, ոչ դրական լույսի ներքո:
Ցավն էն է, որ պատերազմը իրոք ամեն ինչի նշանակությունն է փոխում, էդ թվում նույնիսկ արվեստի:
Վահագն Թևոսյանի ֆեյսբուքյան գրառումը
Вот ради чего ещё отбирали Электрические сети Армении (ЭСА) «Паст»
Принесет ли президент извинения? «Паст»
Сомнительные «исследования» и отборы проб в Армении продолжаются: а что делают соответствующие органы? «Паст»
Неравные условия для телекоммуникационных компаний: платежные и расчетные компании требуют значительно более высоких комиссионных. «Паст»
Израиль сообщил о нанесении новой серии ударов по объектам «Хезболла»
Сегодня день рождения Генрика Кочаряна, героически защищавшего границы Родины на подступах к селу Тех.
Начальники ГШ Армении и Индии обсудили вопросы сотрудничества
Представители омбудсмена Армении посетили УИУ «Армавир» и «Горис»
Власти Азербайджана убрали из конституции Нахиджевана названия Московского и Карсского договоров
Трамп назвал ведущего «Грэмми» Ноа жалким после слов о нем и Эпштейне
Зеленский — о переговорах в Абу-Даби: рассчитываем на активность США
«У литературы нет воспитательной функции»: юбилейный вечер Руслана Сагабаляна
Армянский стиль в лицах: шпаргалки и ходы для зимних выходов 
В Армении автодороги межгосударственного и республиканского значения открыты
Армавир сказал «нет» расколу Армянской Апостольской Церкви (Фото, видео)
«Европа не придёт нас спасать»: Арман Гукасян о реальной политике
Все приспешники должны помнить: никакая власть не вечна։ «Паст»
Арцах уничтожен, очередь за Сюником: от этнической чистки к выдавливанию армян. Сурен Суренянц
Бывший министр обороны РА: в рамках сотрудничества с Россией Армения получала оружие по льготным ценам и даже бесплатно
Действия властей ведут к быстрой утрате реального суверенитета Армении: «Паст»
Как избежать «подливания воды на мельницу» властей? «Паст»
Конференция «Комитета по защите Армянской Апостольской Церкви и христианства» в Братиславе
Около половины налогов, уплачиваемых крупными налогоплательщиками, обеспечивают 50 компаний: «Паст»
Захарова напомнила о «танце Пашиняна» в Карабахе, комментируя обвинения в адрес ОДКБ
Экс-сотрудника института ядерной физики приговорили к семи годам колонии за фейки об армии России
Reuters: Спецпредставитель Путина прилетит в Майами перед переговорами в Абу-Даби
Фильм о Мелании Трамп провалился на премьере в Шотландии
Bloomberg сообщил о возможной смене подхода ЕС к санкциям против российской нефти
MAC запускает новую коллекцию «Powder Kiss»: матовые губы мечты
Ralph Lauren превращает Рокфеллер-центр в ледяной оазис Олимпиады
«Если ты не можешь защитить границы своей страны — не перекладывай эту проблему на других»: Айк Наапетян — Пашиняну
Пашинян, изменив внешний стратегический курс страны с России на Запад, разрушил нашу систему безопасности — Суренянц
Idram и WeChat Pay запускают стратегическое партнерство в Армении
Politico: Франция первоначально была против внесения КСИР в список террористов
Рейс из Краснодара в Ереван отменен
AP: число погибших из-за последствий снежной бури в США выросло до 85 человек
МИД РФ: Брюссель рано или поздно потребует от Еревана антироссийского курса
The Times: Британия внесет КСИР в список запрещенных организаций
Известные политики и эксперты обсудили новые вызовы безопасности Армении. Новый уникальный интерактивный формат круглого стола.
Имена победителей третьего тура конкурса Junius известны
Вопрос о лишении их сана должен быть решен немедленно: «Паст»
TRIPP — это большая авантюра и договоренность за спиной Армении.
С любовью слушают ложь, которую... хотят услышать: «Паст»
На самом деле пенсия не повысилась, а снизилась: «Паст»
Почему прокуратура нарушает закон и не приносит извинений? «Паст»
РПЦ обеспокоена вмешательством властей Армении в дела Армянской апостольской церкви
«Свобода»: ЕС одобрил выделение Армении 20 млн евро из Европейского фонда мира
Истинный праздник духа: Абрам Овеян поздравил Вооруженные силы Армении
ЕК выделила странам Балтии и Польше €113 млн на защиту критической инфраструктуры
Доктрина «Западного Азербайджана», по сути, совпадает с навязываемой властями концепцией «Четвёртой Республики»
Ralph Lauren превращает Рокфеллер-центр в ледяной оазис Олимпиады
Армянская армия — это гордость армянской нации. Аршак Карапетян
Как засуха разрывает Землю: назван неожиданный фактор ускорения распада Восточной Африки
«Армянские Орлы» поддерживают дружественные власти и народ Ирана: Дональд Трамп является разрушительным диктатором для независимых и суверенных государств․ Хачик Асрян
Начался процесс аттестации на 2026 год высшего и старшего офицерского состава Вооруженных Сил РА
На самом деле пенсия не повысилась, а снизилась: «Паст»1
Сегодня день рождения Генрика Кочаряна, героически защищавшего границы Родины на подступах к селу Те...2
С любовью слушают ложь, которую... хотят услышать: «Паст»3
Армавир сказал «нет» расколу Армянской Апостольской Церкви (Фото, видео)
4
Bloomberg сообщил о возможной смене подхода ЕС к санкциям против российской нефти5