«Զերծ մնալ մանիպուլյացիաներից ու իրո­ղու­թյուն­նե­րին նա­յել օբ­յեկ­տի­վո­րեն». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Նախորդող օրերի ընթացքում Արցախի խնդրի շուրջ մի շարք հայտարարություններ եղան: Ինչպես շատ հարցերում, այս պարագայում ևս դիտարկումները միմյանցից էականորեն տարբեր են: Կա մի հատված, որի կարծիքով «գնդակը Հայաստանի դաշտում է», «Հայաստանն է օրակարգ թելադրողը», կա նաև մի կողմ, որն անգամ հետընթաց է նախանշում: Մեծ հաշվով, այս ֆոնին ի՞նչ ունենք Փաշինյան-Ալիև սպասվելիք հանդիպումից առաջ:

Քաղաքագետ Էմիլ Օրդուխանյանը նախ շրջանառվող ձևակերպումներին է անդրադառնում: «Մենք տեսանք, որ, այսպես կոչված, ֆուտբոլային դիվանագիտությունը ձախողված դիվանագիտություն է: Եվ երևույթները մեկնաբանել այս կամ այն կողմի դաշտում լինելու մակարդակում` լուրջ չէ և քաղաքագիտության հետ կապ չունի: Պետք չէ հանգամանքներին ֆուտբոլի տեսանկյունից նայել, դիվանագիտությունը շատ ավելի լուրջ բան է, քան խաղը: Հիմա, ինչ վերաբերում է բուն խնդրին: Նախ՝ կա մի հանրույթ, որը, կարծես, չի ցանկանում համակերպվել, որ Հայաստանն այլևս չպետք է ներկայանա կրավորական կեցվածքով: Իսկ այն, ինչ Արցախյան հարցի առումով այսօր է արվում, կրավորական կեցվածքից հրաժարում է: Արցախյան հարցի վերաբերյալ ներկայացվող մոտեցումները բացառապես մեր պետական շահերից են բխում: Այսինքն, «Մադրիդյան սկզբունքները», «Կազանյան փաստաթուղթը», այն տարբերակները, որոնք շրջանառվել են, որքանո՞վ են բավարարել հայկական պետության շահը: Մենք տեսանք, որ այդ բովանդակության շուրջ բանակցությունները, վերջիվերջո, հանգեցրին ապրիլ յան քառօրյա պատերազմին, այսինքն՝ կոնֆլիկտի էսկալացիային»,-մեզ հետ զրույցում նշեց քաղաքագետը՝ հավելելով, որ սա պետք է հուշեր, որ նման օրակարգով բանակցությունների շարունակությունը հեռանկար ունենալ չի կարող: 

«Եվ 2016թ. մինչ այսօր մենք զրոյական տեղաշարժ տեսանք բանակցային գործընթացում: Ինչ վերաբերում է երեք սկզբունքներին, որոնք դրված են շրջանառության մեջ, առաջինն ինքնորոշումն է, երկրորդը՝ տարածքային ամբողջականությունը, երրորդը՝ ուժի չկիրառումը: Առաջինը և երկրորդը հակադրվում են, այսինքն, արդեն իսկ կոնֆլիկտածին են և բացառում են երրորդ դրույթի գործունակությունը, այսինքն՝ ուժի չկիրառումը: Սա փաստվեց ինչպես 2016թ., այնպես էլ սահմանային լարվածություններով: Մեծ հաշվով, փորձը ցույց է տալիս, որ վերոնշյալ երեք դրույթների համադրությամբ և երկուսի հակասականությամբ երրորդը երբեք աշխատել չի կարող: Այնպես որ, ես շատ եմ ցանկանում, որ նաև փորձագիտական շրջանակներում մանիպուլյացիաներից զերծ մնան ու իրողություններին նայեն օբյեկտիվորեն, այլ ոչ թե սուբյեկտիվորեն կամ քաղաքական, առավել ևս՝ կուսակցական շահերի տեսանկյունից: Իսկ ո՞ւմ պետք է ձեռնտու չլիներ Հայաստանի՝ կրավորական կեցվածքից ձերբազատումը»,-հռետորական հարց հնչեցրեց քաղաքագետը:

Նա ընդգծեց, որ խորհրդանշական էր նաև Արցախում ԱՀ և ՀՀ ղեկավարությունների մասնակցությամբ անվտանգության խորհուրդների համատեղ նիստի գումարումը: Քաղաքագետն առանձնացրեց ՀՀ ղեկավարի կողմից Արցախի Հանրապետություն եզրութի գործածումը. «Սա շատ կարևոր հաղորդագրություն է: Օբյեկտիվությունը պահպանելու համար, միևնույն ժամանակ կցանկանայի խոսել նաև հետևյալի մասին. նշվեց նաև ադրբեջանական համայնքին՝ Ալիևի կողմից ներկայացնելու հանգամանքը: Եթե մենք խոսում ենք Արցախի Հանրապետության մասին, ապա ԱՀ կազմում, ԱՀ բնակչության մեջ երբեք ադրբեջանական համայնք գոյություն չի ունեցել և այսօր էլ չունի: Ադրբեջանական համայնքը եղել է ԼՂԻՄ-ում, բայց այլևս ԼՂԻՄ գոյություն չունի: Այսինքն, հիմա մենք նաև այս առումով պետք է հստակեցնենք՝ ԱՀ-ն մեզ համար հաստատո՞ւն է, թե՞ փոփոխական, հաստատո՞ւն է ԼՂԻՄ-ը, թե՞ դա է փոփոխական: Արցախյան խնդրի վերաբերյալ մեր պետական մոտեցումներում մենք պետք է նախ հաստատուններ սահմանենք, որոնք պետք է բխեն մեր շահերից: Իսկ դրանից հետո կլինեն այն փոփոխականները, որոնք կարող են լինել»:

Ինչ վերաբերում է Արցախի հարցի կարգավորման աշխարհաքաղաքական գործոնին, Է. Օրդուխանյանը նկատում է. «Այս հակամարտության մեջ կան ուղղակի մասնակիցներ և միջնորդներ: Ընդհանրապես, կոնֆլիկտի տեսությունները սահմանում են նաև գործառույթները: Միջնորդները միջնորդի առաքելություն են իրականացնում և կարող են մոտեցումներ առաջարկել, բայց դրանք երբեք չեն կարող պարտադիր բնույթ կրել: Կողմերը կհամաձայնեն կամ կմերժեն, այնպես, ինչպես եղել է մինչ այս պահը: Մենք պետք է ո՛չ թերագնահատենք միջնորդական առաքելության նշանակությունը, ո՛չ էլ գերագնահատենք: Պայմանները կամ առաջարկները պարտադիր չեն կարող լինել կողմերի համար, կողմերն իրենք կարող են հաստատել կոնստանտները»:

Քաղաքագետը չի բացառում, որ կարող են լինել քաղաքական շահեր և՛ կողմերի, և՛ միջնորդների միջև. «Բայց մենք մեր դիվանագիտության մեջ այնպիսի պրոֆեսիոնալիզմ պետք է ցուցաբերենք, որ կարողանանք մեր շահերը առավելագույնս իրացնել այս գործընթացում»: 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 

Շղթայակա վթար՝ Երևանում. բախվել են BMW-ն, Honda-ն և Opel-ը. կա վիրավոր Զոհրաբ Մնացականյանը հանդիպել է Սաեյմայի խոսնակի և Լատվիա-Հայաստան բարեկամական խմբի անդամների հետ Որոշ կոռուպցիոներներ մտածել են, թե ԱԱԾ-ում խառն են, եւ կարող են այս ընթացքում իրենց մութ գործերը կարգավորել․ Փաշինյան Փաշինյանի՝ «պատերի տակ վնգստացողներ» արտահայտությունն ունի կոնկրետ հասցեատերեր. ԲԴԽ նախագահ Նոր սկանդալ Վրաստանում. նախագահը ներում է շնորհել մարդասպաններին Խոշոր հրդեհ Հայթաղ գյուղում․ երեք տների տանիքներ են այրվել Նիկոլ Փաշինյանը և Աննա Հակոբյանը ներկա են գտնվել Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հիմնանորոգված Վեհարանի բացմանը Զոհված զինծառայողների ընտանիքները Կառավարությունից պատասխան չստանալու դեպքում սպառնում են հացադուլ սկսել Եղանակը Հայաստանում Վարչապետը չցանկացավ պատասխանել Օսիպյանի եւ Վանեցյանի մասին հարցերին Քիչ առաջ ՔՊ գրասենյակ եկավ Նիկոլ Փաշինյանը. վարչությունը նիստ է անում (ուղիղ) Փաշինյանին պատերազմի դաշտ հրավիրողները թող իմանան, որ նա մենակ չի մնալու. Արտակ Զաքարյան ՔՊ-ն նիստ է հրավիրվել. քննարկվելու են ներքաղաքական վերջին զարգացումները Օսիպյանը նշանակվել է վարչապետի գլխավոր խորհրդական Հայաստանը և Ուկրաինան պայմանավորվել են համատեղ աշխատել իրավապահ ոլորտում Անկախության օրը Երևան-Գյումրի-Երևան ուղղությամբ աշխատելու է չորս գնացք Վրաստանի նախագահը դատապարտյալների համաներման մորատորիում է հայտարարել Նախկինում դատապարտված Դավիթ Մինասյանը` Փարաքարի համայնքապետի թեկնածու Դոլարի փոխարժեքն աճել է. եվրոն եւս թանկացել է ԱԱԾ տնօրենն ու ՀՀ ոստիկանապետը Վիտալի Բալասանյանի հայտարարությունից մեկ օր հետո հեռացան
website by Sargssyan