Իրինա Թովմասյանը՝ բիզնես գործունեության և ընտանիքի մասին

Life.Panorama.am-ի զրուցակիցն այսօր անգլերեն լեզվի մասնագետ, շուկայագետ, գեղեցկության մրցույթի «Միսս Հայաստան-2001» տիտղոսակիր Իրինա Թովմասյանն է. գործարար հայուհի, երեք երեխայի մայր, սիրող կին և քույր.

-Դուք և Ձեր քույրիկը՝ Լուսինե Թովմասյանը, ունեք ձեր համատեղ բիզնեսը: Երիտասարդ կնոջ համար Հայաստանում բիզնես գործունեությունը ի՞նչ բարդություններ ունի:

-Դա կախված է բիզնես ոլորտից: Մեր դեպքում նշանակալի դժվարություններ չկան, նաև ավելի ճիշտ է, որ կանայք են զբաղվում: Չէ՞ որ կինն ավելի լավ է հասկանում երեխայի հոգեբանությունը, քան տղամարդը: Օրինակ, չէ՞ որ ծննդյան տարեդարձերը մայրիկներն են կազմակերպում: Իսկ մնացած՝ լուրջ բիզնեսներում, իհարկե, տղամարդու գործունեությունն ավելի ճիշտ է:

-Իսկ ոչ կազմակերպչական, այլ ֆինանսական, հարկային հարցերը կարողանո՞ւմ եք լուծել:

-Մեր գործունեությունը սկսելու համար ֆինանսական մեծ ներդրումներ անհրաժեշտ չէին: Մենք այդ բարդություններին շատ չենք առընչվել: Միգուցե մեծ գործ ձեռնարկելու դեպքում ձախողեինք: Հասկանում եմ, քանի որ երկրի ընդհանուր վիճակը լավ չի, ոչ մի մեծ կամ փոքր ձեռնարկատեր գոհ չի լինի: Պետք է գործդ շատ սիրես, որ մեծ ուշադրություն չդարձնես եկամուտներին ու բավարարվես քչով: Բայց եթե այդ գործը քո ընտանիքի, երեխաների ծախսերը, հոգսերն է հոգում, դրանով պետք է ընտանիք պահես, ապա, կարծում եմ, մանր բիզնեսով զբաղվող անհատները մեծամասամբ դժգոհ կլինեն:

-Ձեր և Լուսինեի դեպքում, հավանաբար, խնդիրը զբաղմունք ունենալն է եղել. որքանով որ կողմնակի աչքով է երևում, երկուսդ էլ ապահովված ամուսիններ ունեք և ընտանիքների հոգսերը նրանց ուսերին է:

-Ճիշտ եք նկատել, մեծ խնդիրներն իրենք են լուծում: Բայց, միևնույն է, յուրաքանչյուր կին իրեն լավ է զգում, երբ կարողանում է որոշակի գումար վաստակել: Ես և քույրս սովոր ենք աշխատելուն դեռ դպրոցական տարիներից: Ես 8-րդ դասարանից թերթերում տպագրվում էի, հաղորդում վարում, գովազդում նկարահանվում: Այնպես չի, որ մեր ծնողները չէին հոգում մեր ծախսերը, պարզապես ցանկանում էինք ինքներս աշխատել, վաստակել: Որքան էլ ապահովված լինենք, մեր ամուսիններն աշխատեն, մենք չենք կարող նստել և ոչինչ չանել:

 -Հայ բիզնես-գործընկերները միշտ խնդիրներ են ունենում միմյանց հետ: Հատկապես, գումարը չեն կարողանում կիսել: Երկու քույրիկ երբևէ նման խնդրի առջև կանգնե՞լ եք:

-Մենք երբեք միմյանց չենք նախանձել, մրցակցության մեջ չենք մտել:

-Նույնիսկ փոքր տարիքո՞ւմ:

-Երբ շա՜տ փոքր էինք, կարող է գրիչի կամ տիկնիկի համար կռվեինք: Բայց դա այլ կռիվ է: Սկսած այն ժամանակից, երբ Լուսինեն 6, իսկ ես 10 տարեկան էի, էլ երբեք միամյանց հետ չենք վիճել:

-Խաղաղություն, բնականաբար, լինում է զիջումների շնորհիվ: Դա ո՞ւմ առաքելությունն էր ձեզ մոտ:

-Երևի ես ավելի զիջող էի, իսկ Լուսինեն, քանի որ փոքր էր, ավելի խորամանկ էր: Բայց երկուսս էլ շատ ուժեղ բնավորություն չունեինք, որ անընդհատ կռվեինք: Իսկ արդեն գիտակցված տարիքում չեմ էլ կարող հիշել այնպիսի դեպք, որ միմյանցից գոնե մեկ րոպեով նեղացած լինենք: Ուր մնաց ֆինանսական տարաձայնություններ: Այդ մասին նույնիսկ մտածելը ամոթ է:

-Ձեր օրինակին, կարծեք թե, հետևում է նաև Ձեր ավագ դուստրը. սիրում է աշխատել:

-Այո, նա 8 տարեկան էր, որ նկարահանվում էր սերիալում և գումար վաստակում: Ես շատ ուրախ եմ, որ նա արժեվորում է իր վաստակածը: Հիշում եմ, երբ նկարահանումներն ավարտվեցին, մի քանի օր անց մտածեց-մտածեց ու հարցրեց. «Մամ, ես հիմա ինչքա՞ն կորցրեցի»: Ես ոչ թե խրախուսում եմ և ասում, որ երեխան անպայման պետք է գումար աշխատի, այլ ուղղակի ցանկանում եմ, որ գնահատի իր աշխատածը: Ուրախանում եմ, երբ կարողանում է խնայել՝ կարևոր մի բան գնելու համար:

-Իսկ կարևոր գնումներ կատարե՞լ է:

-Այո, օրինակ ինքն իր համար համակարգիչ գնեց: Բնական է, եթե նա դա չաներ, ինքս էի գնելու, բայց շատ ուրախացա, որ կարողացավ ոչ կարևորն ու անհրաժեշտը տարբերել: Նաև, հիմա համերգների մասնակցելով՝ մեզ համար է հաճախ նվերներ պատրաստում: Ես հպարտանում եմ իրենով, շատ կցանկանամ, որ նմանվի ինձ և Լուսինեին:

-Իրինա, բայց ասում են նաև, որ գումարով երեխային կարելի է «փչացնել», երես տալ:

-Հավատացեք, ես մինչև հիմա նման բան չեմ նկատել: Չի եղել մեկ դեպք, որ մի բան շատ ցանկանա և կապրիզ անի, ասի, որ շատ է ուզում, պարտադիր պետք է գնել: Նա իր վաստակած գումարն այնպես է հավաքում կարևոր բաների համար, որ ես ուղակի զարմանում եմ: Իհարկե, հասկանում եմ, որ այդ ծայրահեղությունն էլ կա, բայց, փառք Աստծո, ես նման խնդրի հետ չեմ առընչվել: Դպրոցում լավ սովորելը, հաջողության հասնելը ևս աշխատանք է: Դժվարությունը մարդուն կոփում է, պատրաստում հետագա կյանքի համար: Ես չեմ ցանկանում, որ իմ աղջկան ամեն ինչ հեշտ տրվի: Նա պետք է հասկանա, որ դժվարությունների միջով անհրաժեշտ է անցնել ու գնահատել ձեռքբերածը:

-Ձեր ունեցած ամենամեծ դժվարությունը ո՞րն է եղել:

-Իմ ամենածանրաբեռնված շրջանն այն էր, երբ սովորում էի երկրորդ մասնագիտությամբ, զուգահեռ՝ աշխատում երկու տեղ, նաև ունեի փոքրիկ աղջիկ: Բայց դժգոհ չեմ, դա ինձ անհրաժեշտ էր: Օրինակ, հիմա, երբ շատ քիչ տարբերությամբ ծնվեց երրորդ փոքրիկս, նորից ծանրաբեռնված եմ, բայց սա շատ քաղցր զբաղվածություն է, սիրով եմ անում:

-Իրինա, կինն առաջին հերթին ի՞նչ հատկություններով պետք է օժտված լինի:

-Պետք է լինի և դերասան, ունենա և փխրուն, և ուժեղ բնավորություն: Ինչ որ տեղ առաջնորդ լինի, բայց դա ցույց չտա:

-Կինը կարո՞ղ է լինեն առաջնորդ և դա ցույց չտալ:

-Ինչո՞ւ ոչ, չէ՞ որ կինը խորամանկ է: Երբ ես աշխատանքի էի ընդունվում, միշտ առաջին հայացքից մտածում էին, որ չեմ կարող պատասխանատու առաջադրանքները գլուխ բերել: Բայց բավական էր մեկ շաբաթ և համոզվում էին, որ որքան փխրուն եմ արտաքինից, այնքան պատասխանատու եմ և լուրջ իմ գործում:

-Կանացի խորամանկությունն ավելի շատ գործունեությա՞ն, թե ընտանեկան հարաբերություններում է անհրաժեշտ լինում:

-Ամենուր, նույնիսկ երեխաների դաստիարակության:

-Ի դեպ, երեք երախաների հետ ինչպե՞ս եք հասցնում:

-Դայակի օգնությամբ: Իհարկե, առանց դայակի շատ դժվար կլիներ:

-Մեր օրերում, հատկապես գործարար կանայք, սահմանափակվում են մեկ-երկու երեխայով: Դուք երեք դստրիկի մայր եք, կրտսերների մեջ տարիքային տարբերությունը շատ փոքր է:

-Դա հատուկ է արվել: Մեծ աղջկաս և մյուս երկուսի տարբերությունը շատ է, հասկացա, որ նա մեծական, նույնիսկ «մամայական» սիրով է սիրում քույրիկներին: Այդ պատճառով շատ լավ է, գոնե այս երկուսը մի տարիքի են, միմյանց հետ կանցնի իրենց առօրյան: Շատ էինք ցանկանում, որ աղջիկներ լինեն ու լավ է, ստացվեց: Մեգին նրանց պաշտում է և գիտեմ, որ միշտ կպաշտպանի ու կօգնի ամբողջ կյանքում:

-Չե՞ք մտածում որդի ունենալու մասին:

-Իհարկե ոչ (ծիծաղում է): Երբ երեխաները շատ են, ուշադրությունդ, ժամանակդ բաշխվում է և կարող է տուժել մեկն ու մեկը: Ես երեք երեխա, երեք քույրիկ էի ուզում և երազանքս իրականացավ: Չգիտեմ, ամուսինս ներքուստ կցանկանար որդի թե ոչ, բայց ասում է, որ շատ ուրախ է, որ աղջիկներ են մեր բալիկները: Գուցե 10 տարի հետո ցանկանամ 4-րդ զավակ, բայց այս պահի դրությամբ չեմ ցանկանում:

-Յուրաքանչյուր բալիկի ժամանակ զգացողությունները փոխվո՞ւմ էին:

-Այո: Մեգին առաջինն էր և բոլորովին այլ զգացողություն ունեի: Չէի պատկերացնում, թե դա ինչ է, ինչ է ավելանալու քո կյանքում: Սա նախանձելի ժամանակահատված է: Չես պատկերացնում, թե կյանքդ ոնց է փոխվելու: Իսկ երկրորդ անգամ արդեն գիտես, թե ով է ծնվելու, ինչ ուրախություն ես զգալու… Իսկ երրորդի դեպքում, երբ պատկերացնում էի, որ նույն գանձերից մի հատ էլ է ավելանալու, դա բոլորովին այլ աշխարհ էր, այլ ապրումներ:

-Իրինա, Ձեր ամուսինը ի՞նչ գործունեություն է ծավալում:

-Տարբեր: Շատ ափսոս, որ իր՝ ֆինանսիստի մասնագիտությամբ չի աշխատում, բայց այն օգտագործում է ամեն տեղ: Փակագծերը չեմ բացի, բայց կասեմ, որ հետաքրքիր, բազմաբնույթ աշխատանք ունի: Հաճախ զարմանում ու հիանում եմ, թե ինչպես է կարողանում տարբեր ոլորտներից գլուխ հանել:

-Գեղեցկության տիտղոսակիր կնոջը շա՞տ է խանդում:

-Հիվանդագին խանդոտ չէ և դա ամենակարևորն է: Իսկ թեթևակի խանդի տեսարաններ, որը հաճելի է թե իր, թե ինձ համար, միշտ էլ կա:

-Իսկ դուք խանդո՞տ եք:

-Այո, շատ (ծիծաղում է): Բայց, իհարկե, նորից հիվանդագին չէ: Մեկ-մեկ մտածում եմ, եթե ամուսինս աշխատեր մեծ վայրում, շատ մարդկանց, կանանց հետ, երևի չդիմանայի և խնդրեի աշխատանքից դուրս գալ:

-Վեճեր, տարաձայնություններ շա՞տ եք ունենում:

-Ոչ, մենք վեճեր չենք ունենում: Կարող է երբեմն կատակով միմյանցից նեղանանք, որը կտևի ամենաշատը 1-2 րոպե: Բախտս բերել է նրանում, որ ամուսինս բնութով ինձ նման է: Նա միշտ իմ բարկացած պահերին ինձ մեղմ տոնով ասում է. «Թեթև տար է»… Եվ դա ինձ շատ է օգնում: Հեշտ ու հանգիստ, խաղաղ ապրում ենք:

-Իսկ հանգիստն ինչպե՞ս եք սիրում անցկացնել:

-Շատ է փոխվել մեր հանգիստը փոքրիկներից հետո: Առաջ ակտիվ հանգստի կողմնակից էինք, իսկ հիմա երազում ենք հանգիստ հանգստի մասին: Դեռ չենք հասցրել ամբողջ ընտանիքով հանգստի մեկնել և կարծում եմ, առաջիկա մի քանի տարիներին չի ստացվի: Հիմա պասիվ հանգստի սիրահար ենք, հատկապես, որ հաճախ գիշերները չենք քնում երեխաների պատճառով: